Ένα νέο νομοθετικό πλαίσιο που μπορεί να φέρει κυριολεκτικά τούμπα τον εκλογικό χάρτη δημιουργώντας νέα δεδομένα στο πολιτικό σκηνικό συμπυκνώνεται στο σύνολο 60 νομοσχεδίων και προτάσεων νόμου που βρίσκονται ενώπιον της Επιτροπής Εσωτερικών της Βουλής.

Το νομοθετικό σώμα, ανοίγει από την ερχόμενη Πέμπτη στο πλαίσιο της Επιτροπής Εσωτερικών, ένα μαραθώνιο συζητήσεων με στόχο μέχρι τον ερχόμενο Μάιο να έχει ολοκληρώσει τις εργασίες της και το νέο νομοθετικό πλαίσιο που αφορά τις εκλογές στην Κύπρο να είναι έτοιμο. Το χρονοδιάγραμμα που έχει τεθεί από τον πρόεδρο της Επιτροπής Άριστο Δαμιανού, δεν είναι τυχαίο καθώς ο στόχος είναι, οι όποιες αλλαγές να μπορούν να τύχουν εφαρμογής στις επερχόμενες βουλευτικές εκλογές τον Μάιο του 2026. Αυτό σημαίνει ότι πλέον οι εκλογές στην Κύπρο θα διεξάγονται με νέα δεδομένα τα οποία μπορούν να φέρουν τα πάνω κάτω.

Ο βαθμός βέβαια των αλλαγών που μπορεί να επέλθουν εξαρτάται απόλυτα από το ποια νομοσχέδια και προτάσεις νόμου θα εγκριθούν σε νόμο από τη Βουλή καθώς τα κόμματα βρίσκονται πλέον ενώπιον διαμόρφωσης ενός νέου σκηνικού, το οποίο θα πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να διαχειριστούν.

«Ως Επιτροπή Εσωτερικών έχουμε προ καιρού προγραμματίσει την έναρξη της εξέτασης των προτάσεων νόμου και νομοσχεδίων που αφορούν εκλογικούς νόμους.

Έχουμε ενώπιον μάς συσσωρευμένα περί τα 60 νομοσχέδια και προτάσεις νόμου πού αφορούν το σχεδόν το σύνολο των ζητημάτων που άπτονται των εκλογικών διαδικασιών. Υπάρχουν ζητήματα γενικής πολιτικής, υπάρχουν τεχνικά ζητήματα, υπάρχουν ζητήματα διαδικασίας», ανέφερε στον «Φ» ο πρόεδρος της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Εσωτερικών Άριστος Δαμιανού.

Συγκεκριμένα, στα 60 νομοσχέδια και προτάσεις νόμου που μπαίνουν στη συζήτηση ενώπιον της Επιτροπής, περιλαμβάνονται και προτάσεις νόμου κομμάτων, οι οποίες χρονολογούνται. Δηλαδή, έχουν κατατεθεί εδώ και αρκετό χρονικό διάστημα, ωστόσο για διαφόρους λόγους δεν ήλθαν ποτέ προς συζήτηση.

Αναλυτικά στην ατζέντα της Επιτροπής Εσωτερικών περιλαμβάνονται 13 νομοσχέδια και 47 προτάσεις νόμου. Πέραν δηλαδή της ψήφου στα 17 έτη και της αυτόματης εγγραφής στους εκλογικούς καταλόγους που αφορούν τα κυβερνητικά νομοσχέδια που κατατέθηκαν ενώπιον της Βουλής, η Επιτροπή θα εξετάσει την πρόταση νόμου της Αννίτα Δημητρίου που αφορά την Επιστολική ψήφο, καθώς και το δικαίωμα στους εκ μητρογονίας πρόσφυγες να ψηφίζουν στον τόπο καταγωγής τους για τις τοπικές εκλογές.

Στη συζήτηση όμως επανέρχεται και η πρόταση νόμου της ΕΔΕΚ για τους βουλευτές επικρατείας, δηλαδή βουλευτές οι οποίοι θα εκλέγονται σε παγκύπρια βάση, πέραν των βουλευτών των επαρχιών. Η πρόταση περιλαμβάνει και αύξηση του συνολικού αριθμού των βουλευτών.

Στη συζήτηση επανέρχεται και η πρόταση νόμου που αφορά την οριζόντια ψηφοφορία, για κάποιες εκλογικές αναμετρήσεις, όπως επίσης και η πρόταση νόμου που είχε καταθέσει πριν μερικά χρόνια το ΑΚΕΛ για θέσπιση ορίου θητειών για τους βουλευτές. Στην ατζέντα υπάρχουν επίσης και διάφορα άλλα τεχνικά και ειδικά ζητήματα που θα εξεταστούν κατά προτεραιότητα.

«Έχουμε καθορίσει μια διαδικασία η οποία θα είναι συμπεριληπτική. Θεωρούμε ότι σε αυτές θα πρέπει να παρευρίσκεται ο μεγαλύτερος αριθμός βουλευτών και φυσικά θα είναι και μεγάλος ο αριθμός των καλεσμένων, λόγω ακριβώς της ευρείας γκάμας που αφορούν οι προτάσεις νόμου και τα νομοσχέδια», δήλωσε ο πρόεδρος της Επιτροπής Εσωτερικών της Βουλής, προσθέτοντας πώς πρόθεση της Επιτροπής είναι να ολοκληρώσει τη συζήτηση μέχρι τον ερχόμενο Μάιο ούτως ώστε έγκαιρα, «δηλαδή ένα χρόνο πριν από τις επερχόμενες βουλευτικές εκλογές τον Μάιο του 2026, να έχουμε ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο.

Διότι οτιδήποτε άλλο θα ήταν αντιδεοντολογικό και λανθασμένο. Είναι κακό σε χρονιά εκλογών να γίνονται προσπάθειες να διαφοροποιηθεί το νομοθετικό πλαίσιο. Με ευλάβεια θα ακολουθήσουμε αυτή τη διαδικασία και πιστεύω ότι το τελικό αποτέλεσμα, θα βελτιώνει και θα εκσυγχρονίζει εκλογικούς νόμους, οι οποίοι, κατά τα ψέματα, εδώ και πολλά χρόνια, αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα, τόσο πρακτικά όσο και πολιτικά», τόνισε ο Άριστος Δαμιανού.

Θα πρέπει εδώ να επισημανθεί ότι τα θέματα της οριζόντιας ψηφοφορίας, καθώς και των βουλευτών επικρατείας και του ορίου θητειών, είχαν συζητηθεί κατά το παρελθόν και είχε ετοιμαστεί και σχετικό σημείωμα μετά από αίτημα της τότε βουλεύτριας του ΑΚΕΛ Ελένης Μαύρο από την Υπηρεσία Ερευνών, Μελετών και Εκδόσεων, Τομέας Ερευνών και Μελετών.

Το σημείωμα ανέφερε πώς η οριζόντια ψηφοφορία δεν εφαρμόζεται στα περισσότερα κράτη. «Εφαρμόζεται για τις δημοτικές εκλογές ή τις εκλογές τοπικής αυτοδιοίκησης στην Τσεχία, στη Σλοβακία, στη Γερμανία και στη Γαλλία. Στο Λουξεμβούργο εφαρμόζεται η οριζόντια ψηφοφορία για τις βουλευτικές εκλογές και τις ευρωεκλογές», όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά.  

Σε ο,τι αφορά τους βουλευτές επικρατείας, στο σημείωμα αναφερόταν ότι εφαρμόζεται μόνο σε Ελλάδα και Λιθουανία.

Όσον αφορά τον περιορισμό των θητειών, επισημαίνεται ότι αφορά στις περισσότερες χώρες, το αξίωμα του Προέδρου.

Τι αλλάζει

Οι κυριότερες αλλαγές συνοψίζονται στα εξής:

>> Αύξηση του εκλογικού σώματος κατά 92 χιλιάδες. Οι 6.900 αφορούν τους 17χρονους που θα αποκτήσουν δικαίωμα ψήφου και οι υπόλοιπες περίπου 85χιλιάδες, άτομα άνω των 18 ετών που για διάφορους λόγους δεν είχαν εγγραφεί στους εκλογικούς καταλόγους και πληρούν τα κριτήρια που έχουν καθοριστεί για να εγγραφούν αυτόματα.

>> Οι εκ μητρογονίας είναι γύρω στους 45χιλιάδες άτομα που είναι σήμερα εγγεγραμμένοι στους εκλογικούς καταλόγους. Αν το δικαίωμα εκλογής στο χώρο καταγωγής της μητέρας τους, αφορά και τις βουλευτικές εκλογές σημαίνει ότι αυτόματα αλλάζει ο εκλογικός χάρτης διότι αλλάζει η κατανομή εδρών. Η συζήτηση αφορά σε πρώτη φάση τις εκλογές τοπικής αυτοδιοίκησης.

>> Αν ψηφιστεί η επιστολική ψήφος, αναμένεται αύξηση συμμετοχής του αριθμού των Κυπρίων του εξωτερικού.

Σημειώνεται ότι για την ψήφο στα 17 που κατατέθηκε ως νομοσχέδιο από πλευράς Κυβέρνησης, όπως και η αυτόματη εγγραφή στους εκλογικούς καταλόγους, είχαν αναφερθεί ως δύο βασικά θέματα προτεραιοτήτων από τον Πρόεδρο Χριστοδουλίδη στην παρουσίαση των προτεραιοτήτων της Κυβέρνησης για το 2024.

Για την ψήφο στα 17 είχε κατατεθεί και πρόταση νόμου το 2021 από τον βουλευτή του ΔΗΣΥ Αβέρωφ Νεοφύτου, ενώ για πρώτη φορά είχε τεθεί από τον Τάσο Μητσόπουλο όταν ήταν βουλευτής του ΔΗΣΥ. Το θέμα της αυτόματης εγγραφης στους καταλόγους είχε συζητηθεί αρκετές φορές κατά το παρελθόν στην Βουλή, όμως δεν προχωρούσε λόγω διαφόρων ζητημάτων που εγείρονταν κυρίως από το Υπουργείο Εσωτερικών.

Η έδρα της Λευκωσίας

Πέραν των πιο πάνω πάνω, υπάρχει αυτή τη στιγμή και ένα σταθερό δεδομένο που αφορά την κατανομή των εδρών με βάση τα σημερινά στοιχεία του εκλογικού καταλόγου. Ο αριθμός των εδρών της κάθε επαρχίας καθορίζεται από τον πληθυσμό των ψηφοφόρων της κάθε επαρχίας. Η Πάφος με βάση τον σημερινό εκλογικό κατάλογο δικαιούταν να λάβει ακόμα μία έδρα, την οποία θα πάρει από τη Λευκωσία. Αυτό σημαίνει ότι οι έδρες της Λευκωσίας από 20 γίνονται 19 και της Πάφου από 4 αυξάνονται σε 5. Σε περίπτωση που οι εκ μητρογονίας πρόσφυγες έχουν δικαίωμα ψήφου στους τόπους καταγωγής του και για τις βουλευτικές εκλογές, σημαίνει αυτόματα απώλεια εδρών από τις ελεύθερες επαρχίες και αύξηση εδρών της επαρχίας Αμμοχώστου και Κερύνεια.

Σημειώνεται ότι ο εκλογικός κατάλογος θα ενημερωθεί για τελευταία φορά πριν τις βουλευτικές εκλογές, στις 2 Απριλίου 2026.