Για την πραγματοποίηση της άτυπης τριμερούς έπαιξε ρόλο η αλλαγή προσέγγισης από πλευράς Τουρκίας. Η φόρμουλα Γκουτέρες θέλει την Τουρκία στο τραπέζι σε μια πενταμερή, έστω και άτυπη, καθώς ο ΓΓ πιστεύει ότι μπορεί να υπάρξει αποτέλεσμα.

Στη Λευκωσία, αλλά και στη Νέα Υόρκη, δείχνουν να βλέπουν τα πράγματα στο Κυπριακό από την ίδια οπτική γωνία όσον αφορά το παράγοντα που οδήγησε σε αλλαγή της στάσης της τουρκικής πλευράς, και από κάθετη άρνηση για συμμετοχή σε άτυπη συνάντηση, εν τέλει δέχθηκε. Τόσο η ελληνοκυπριακή πλευρά όσο και στα Ηνωμένα Έθνη εντοπίζουν μια διαφοροποίηση της προσέγγισης της τουρκικής πλευράς.

Σημείο καμπής, θεωρείται, η παρουσία του Χακάν Φιντάν στο άτυπο Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων του περασμένου Αυγούστου. Το περιβάλλον εκεί και τα μηνύματα που έλαβε ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών ήταν τέτοια που φαίνεται να τον ώθησαν στο να αντιληφθεί ότι θα έπρεπε να γίνει κίνηση στο Κυπριακό.  

Ανάλογη ανάγνωση γίνεται και από πλευράς Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών ο οποίος έδειξε να είναι αρκούντως διαβασμένος τόσο σε σχέση με το τι υποστηρίζει η κάθε πλευρά, την ειλικρίνεια και τις προθέσεις της, αλλά κυρίως έδειξε να γνωρίζει ποιοι είναι εκείνοι οι παράγοντες που μπορούν να ωθήσουν προς τα εμπρός μια προσπάθεια στο Κυπριακό.  

Αντιλαμβανόμενος ότι κομβικό ρόλο της Τουρκίας εργάστηκε και με τη σειρά του προς εκείνη την κατεύθυνση για να εξασφαλίσει τη δική τους συγκατάθεση προκειμένου να μπορεί να προχωρήσει. Πράγμα που πέτυχε. 

Είναι αντιληπτό σε όλους αλλά και στον ΓΓ ότι για να μπορεί να υπάρξει αποτέλεσμα στο Κυπριακό θα πρέπει να είναι και η Τουρκία παρούσα στο τραπέζι. Για τα Ηνωμένα Έθνη είναι ξεκάθαρο ότι με τον Ερσίν Τατάρ μόνο δεν μπορεί να γίνει συζήτηση ουσίας και ούτε και μπορεί να αναμένεται ότι μπορούν να γίνουν κάποια βήματα εμπρός.  

Μετά το δείπνο της Νέας Υόρκης ξεκίνησε και ο σχεδιασμός για μια διευρυμένη συνάντηση που θα συγκαλέσει ο Γενικός Γραμματέας και η οποία θα προετοιμαστεί από τη βοηθό Γενική Γραμματέα, Ρόζμαρι ΝτιΚάρλο.  

Η τουρκική πλευρά επιχείρησε ευθύς μετά το δείπνο της 15ης Οκτωβρίου να περάσει τη δική της άποψη ότι στην διευρυμένη άτυπη συνάντηση θα είναι μόνο τέσσερις (ελληνοκυπριακή πλευρά, τουρκοκυπριακή, Ελλάδα και Τουρκία) βγάζοντας από τη εξίσωση τη Βρετανία. Η Λευκωσία επιμένει πως στη διευρυμένη άτυπη συνάντηση θα συμμετέχουν πέντε – οι δύο κοινότητες και οι τρεις εγγυήτριες. Κι αυτό φαίνεται να είναι και το πιο πιθανό να συμβεί καθώς μέχρι σήμερα τουλάχιστον το Λονδίνο δεν έδειξε να αποποιείται του όποιου ενδιαφέροντος ή εμπλοκής στο Κυπριακό.  

Ο σχεδιασμός και τα επόμενα βήματα θα αρχίσουν να τρέχουν το αμέσως επόμενο διάστημα. Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει κάτι συγκεκριμένο, αλλά σίγουρα τα Ηνωμένα Έθνη θα λάβουν υπόψη τους την κατάσταση που διαμορφώνεται στα κατεχόμενα. Οι πολιτικές εξελίξεις δείχνουν ότι στα κατεχόμενα θα πάνε εκ νέου σε μια εκλογική διαδικασία, κάτι που ενδεχομένως να χρησιμοποιήσει η τουρκική πλευρά ως δικαιολογία για ν σπρώξει την όποια συζήτηση στο Κυπριακό λίγο πιο πέρα.  

Από την άλλη όμως δεν αποκλείεται τα Ηνωμένα Έθνη και ο διεθνής παράγοντας να δουν τις πιθανές εκλογές στα κατεχόμενα ως μια ευκαιρία. Η πιθανή άνοδος του Ρεπουμπλικανικού Τουρκικού Κόμματος μπορεί να θεωρηθεί ως θετική εξέλιξη προς την κατεύθυνση των προσπαθειών στο Κυπριακό.  

Όσο δε για τη συζήτηση για τα οδοφράγματα, δεν αναμένεται ότι θα αποδώσει οτιδήποτε, αν και υπάρχουν κι εκείνοι που βλέπουν ότι μέσα από αυτές τις συναντήσεις των δύο ηγετών μπορεί η συζήτηση να γίνει πιο ενδιαφέρουσα και παραγωγική και όχι κατ’ ανάγκη για τα σημεία διέλευσης.  

Η Λευκωσία βλέπει αναβίωση ελπίδας 

Η πρώτη ανάγνωση που γίνεται από πλευράς Λευκωσίας όσον αφορά είναι πως κατάφερε μέσα από μια πολύμηνη προσπάθεια να έχει μιας μορφής κινητικότητας, που ήταν και αρχικός στόχος, χωρίς την ίδια ώρα να υπάρχει υποχώρηση από θέσεις αρχών και παρά την άρνηση του Ερσίν Τατάρ όλο αυτό το διάστημα. Όπως σημειώνεται από κυβερνητικής πλευράς η αδιαλλαξία και η άρνηση της Τουρκίας για την πραγματοποίηση έστω και συνάντησης ήταν από την πρώτη στιγμή άκαμπτη, παρόλα αυτά μέσα από την ανάληψη πρωτοβουλιών και διπλωματικών χειρισμών κατέστη εφικτός ο διορισμός προσωπικής απεσταλμένης (και εδώ υπήρξε στην αρχή άρνηση Τουρκίας) και η πραγματοποίηση κοινής συνάντησης. 

Επίσης υποδεικνύεται πως στην όλη ανάλυση της άτυπης τριμερούς της Νέας Υόρκη θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη και η θέση που εξέφραζε όλο το προηγούμενο διάστημα η τουρκοκυπριακή πλευρά: Όχι σε συναντήσεις, όχι σε συζητήσεις, αναγνώριση της κυριαρχικής ισότητας και τα τρία «Α», απευθείας εμπόριο, απευθείας πτήσεις και απευθείας διεθνείς σχέσεις.  

«Κι όμως προχωράμε, χωρίς εκπτώσεις», μας ανέφερε χαρακτηριστικά κυβερνητική πηγή στη Λευκωσία με την οποία συζητήσαμε το αποτέλεσμα της άτυπης τριμερούς συνάντησης της Νέας Υόρκης, λίγες ώρες μετά την πραγματοποίησή του.  

Εκείνο που στην ελληνοκυπριακή πλευρά σημείωναν τόσο πριν όσο και μετά τη συνάντηση του Νίκου Χριστοδουλίδη με τον Αντόνιο Γκουτέρες και τον Ερσίν Τατάρ είναι πως «επιδιώκαμε αυτή την κοινή συνάντηση γιατί έχουμε απόλυτη εμπιστοσύνη στην ορθότητα των θέσεων μας και στην επιχειρηματολογία μας».  

Επίσης για τη Λευκωσία το ποτήρι του Κυπριακού είναι μισογεμάτο, και μέσα από την ανάλυση που κάνει αυτό οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στο γεγονός ότι ο ίδιος ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών παραμένει προσωπικά προσηλωμένος και πιστεύει στην επανέναρξη των διαπραγματεύσεων. Αυτό, σημειώνεται από διπλωματικούς κύκλους, έχει ιδιαίτερη σημασία και ικανοποιεί το συνεχές του ενδιαφέρον.  

Από το κάδρο της ανάλυσης που έκανε η Λευκωσία ευθύς μετά τη συνάντηση της περασμένης τρίτης δεν βγαίνει το γεγονός ότι η εμπλοκή του ΓΓ ήρθε σε μια περίοδο όπου υπάρχουν άλλα σημαντικά γεγονότα που επηρεάζουν την παγκόσμια ειρήνη την ασφάλεια και τη σταθερότητα, όπως είναι οι πόλεμοι στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή. Η κυπριακή κυβέρνηση σημειώνει στην ανάλυσή της πως η πρωτοβουλία του Αντόνιο Γκουτέρες «να συγκαλέσει αυτή τη συνάντηση σε αυτή την χρονική στιγμή αποδεικνύει την βαθιά του πεποίθηση ότι μπορεί να υπάρξει πρόοδος το Κυπριακό». 

Αυτό που κρατά ο Νίκος Χριστοδουλίδης επιστρέφοντας στη Λευκωσία είναι η εκτίμηση του πως ο Γενικός Γραμματέας των Ηνωμένων Εθνών θεωρεί πως μπορεί να επιτευχθεί λύση στο Κυπριακό. Αυτό που άφησε στο τραπέζι του δείπνου, έστω και ατύπως, είναι πως μπορεί να είναι διαφορετικές οι αφετηρίες των δύο πλευρών στο Κυπριακό, αλλά μέσα από το διάλογο μπορεί να υπάρξει πρόοδος.  

Διαφορετικές προσεγγίσεις  

Η άτυπη συνάντησης της Νέας Υόρκης ήρθε να αναδείξει και τις διαφορετικές προσεγγίσεις των δύο πλευρών στην Κύπρο. Και ήταν πολύ εμφανές μετά το πέρας του δείπνου και τις δηλώσεις που ακολούθησαν από τις δύο πλευράς. Ο μεν Νίκος Χριστοδουλίδης και η ελληνοκυπριακή πλευρά επέλεξαν να ρίξουν το βάρος τους στο πως η προσπάθεια στο Κυπριακό μπορεί να συνεχιστεί και στο ότι ο ΓΓ παρ’ όλα τα ανοικτά ζητήματα ασχολείται κατά τρόπο ουσιαστικό και με αυτό το ζήτημα.  

Από την άλλη, όμως, ο Ερσίν Τατάρ αναλώθηκε στο να επαναλαμβάνει αυτά που ήταν γνωστά και από πριν, το τι ο ίδιος πήγε και είπε στη συνάντηση. Αποφεύγοντας, μάλλον εσκεμμένα, να πει τι απαντήσεις έλαβε και τι του είπε ο ΓΓ των Ηνωμένων Εθνών.  

Το τάιμινγκ και ανακοίνωση από πλευράς ΕΕ  

Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης έφυγε ευθύς μετά τη συνάντηση από τη Νέα Υόρκη για να πάει Βρυξέλλες και στη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Αν και αρχικώς υπήρχε μια δυσφορία στη Λευκωσία γιατί ο ΓΓ έβαλε τη συνάντησή του με τους δύο ηγέτες στις 15.10 και αμέσως μετά 17.10 ήταν το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, εκ των υστέρων και εκ του αποτελέσματα τελικά αυτό το τάιμινγκ φαίνεται να βγήκε σε καλό.  

Με το αποτέλεσμα ανά χείρας ο Νίκος Χριστοδουλίδης είχε την ευκαιρία να συζητήσει τις εξελίξεις αυτές, φτάνοντας στις Βρυξέλλες, με Ευρωπαίους αξιωματούχους. Εκεί που δόθηκε βαρύτητα ήταν: α) η ενημέρωση της προέδρου της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιν με την οποία υπάρχει ανοικτή γραμμή και για το Κυπριακό από το Μάρτη του ’23, και β) ο Όλαφ Σολντς ο οποίος χθες αναμενόταν στην Κωνσταντινούπολη για συνομιλίες με τον Ερντογάν και ως γνωστό η Γερμανία παίζει το δικό της ρόλο σε σχέση με Κυπριακό και ευρωτουρκικά.  

Το τάιμινγκ έχει τη σημασία του καθώς, όπως προήγγειλε και ο ίδιος ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, θα πρέπει τώρα να αναμένεται κίνηση από την πλευρά της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η όποια ανακοίνωση, η οποία φαίνεται θα έχει να κάνει με το ρόλο της ΕΕ στο Κυπριακό και την υποστήριξη της προσπάθειας του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, δεν θα πρέπει να αναμένεται πριν την ολοκλήρωση της διαδικασίας επικύρωσης των νέων επιτρόπων από το Ευρωκοινοβούλιο.  

Από πλευράς VDL, όπως φάνηκε και στη συνομιλία που είχαν στις Βρυξέλλες, φαίνεται να υπάρχει πρόθεση για μια ενεργότερη ανάμιξη της ΕΕ στην προσπάθεια του Κυπριακού σε σχέση πάντα με το ρόλο που μπορεί να παίξει η Ευρωπαϊκή Ένωση υποστηρικτικά στην όλη προσπάθεια του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών. Το ποια μορφή θα έχει αυτή η ανάμιξη θα γνωστοποιηθεί σύντομα. Πάντως ο Ν. Χριστοδουλίδης έδειξε να τον χαροποιεί αυτό που άκουσε από την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.