Ο ρυθμός αύξησης του πληθωρισμού μειώθηκε μεν ελαφρά τον Σεπτέμβριο -προσφέροντας μερική κάλυψη στην κυβερνητική απόφαση να καταργήσει τα δύο μέτρα στήριξης που εφάρμοσε- αλλά το κόστος για τα βασικά στο καλάθι του νοικοκυριού αυξάνεται με ρυθμό τριπλάσιο του γενικού πληθωρισμού, με κινητήριο μοχλό τα τρόφιμα.

Και, μάλιστα, αυτό άρχισε να συμβαίνει πριν καν αποσυρθεί το μέτρο του μηδενικού συντελεστή ΦΠΑ στα τρόφιμα, την 1η Οκτωβρίου, απόφαση που πιθανότατα θα φέρει και άλλες αυξήσεις σε αυτά τα είδη. Σημειωτέον ότι δύο φορές τις τελευταίες μέρες η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Κριστίν Λαγκάρντ έχει δηλώσει πως αναμένει αύξηση του πληθωρισμού στις χώρες της Ευρωζώνης τους τελευταίους μήνες του 2024.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι καταναλωτές διαμαρτύρονται με κάθε διαθέσιμο μέσο για την ακρίβεια στα ράφια των υπεραγορών σε βασικά είδη διατροφής, ιδιαίτερα το τελευταίο διάστημα σε λαχανικά και φρούτα, με αποτέλεσμα αγορές να γίνονται με πολλή διστακτικότητα και μόνο για τα τελείως απαραίτητα.

Στοιχεία που δημοσίευσε χθες η Στατιστική Υπηρεσία καταδεικνύουν ότι ο δείκτης τιμών καταναλωτή μειώθηκε στο 0,7% από 1,5% τον Αύγουστο και 4% το Σεπτέμβριο του 2023 (υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδο από τον Μάρτιο του 2021), αλλά ο δείκτης τιμών τροφίμων αυξήθηκε 3,9% τον Σεπτέμβριο, σε ετήσια βάση (σε σχέση με τον Σεπτέμβριο του 2023).

Και ετησίως και μηνιαίως

Με δεδομένο ότι τα είδη διατροφής απορροφούν ένα μεγάλο τμήμα του διαθέσιμου εισοδήματος των μεσαίων και φτωχότερων νοικοκυριών, αναδεικνύονται οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει μεγάλο τμήμα του πληθυσμού. Το θέμα δεν είναι μόνο ότι αυξάνονται οι τιμές σε ετήσια βάση, αλλά και ότι αυξάνονται και κάθε μήνα, όπως φαίνεται από την ανάλυση στοιχείων στην οποία προχώρησε ο Κυπριακός Σύνδεσμος Καταναλωτών.

Για παράδειγμα, οι τιμές στις πατάτες τον Σεπτέμβριο, σε σχέση με τον Αύγουστο, «πήραν πάνω» 23,30%, των λαχανικών 6,38%, των φρέσκων φρούτων 2,99%, των αναψυκτικών 1,90%, της μπύρας 1,75%, του βοδινού και μοσχαρίσιου κρέατος 1,15%, του αρνίσιου και κατσικίσιου κρέατος 1,32%.
Αν όμως η σύγκριση γίνει σε ετήσια βάση, σύμφωνα με τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, φαίνεται ακόμη περισσότερο πόσο μεγάλες ήταν οι αυξήσεις σ’ ένα χρόνο, ειδικά στα τρόφιμα και άλλα είδη διατροφής, τα οποία μέχρι τέλος Σεπτεμβρίου είχαν μηδενικό συντελεστή ΦΠΑ: ελαιόλαδο 61,3%, πατάτες 57,7%, λαχανικά 17,6%, ψωμί 1,6%, ρύζι 1,6%, αρνίσιο και κατσικίσιο κρέας 8,5%, μεταλλικά νερά, αναψυκτικά και χυμοί 5,2%.

«Κάτω» ήταν οι τιμές σε ετήσια βάση για παιδικές τροφές -1,6%, φρέσκο γάλα με χαμηλά λιπαρά -1,1%, διατηρημένο γάλα -1,6%, ενώ αμετάβλητη παρέμεινε η τιμή στο φρέσκο ολόπαχο γάλα.
Η τιμή της μαργαρίνης και άλλων φυτικών ελαίων μειώθηκε -10,6% και στα πουλερικά -8,7%.
Η τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος μειώθηκε -2,8% σε ετήσια βάση αλλά οι καταναλωτές θα πρέπει να γνωρίζουν ότι από την 1η Νοεμβρίου σταματά η κλιμακωτή επιδότηση που εφάρμοσε η Κυβέρνηση.
Η τιμή του πετρελαίου κίνησης και της βενζίνης υποχώρησε -13,5% και -11,9% αντίστοιχα.

Το βάρος που έμεινε στην πλάτη

Αυτή είναι η μια πλευρά, πόσο αυξήθηκαν οι τιμές σ’ ένα χρόνο. Σημαντικό, όμως, ερώτημα για χιλιάδες καταναλωτές είναι πόσο αυξήθηκαν -σωρευτικά- οι τιμές σε βασικά προϊόντα τα τελευταία τέσσερα χρόνια και αν μπορούν να επιστρέψουν στην εποχή που οι τιμές ήταν αισθητά χαμηλότερες. Καθώς, άλλο σημαίνει «πέφτει ο πληθωρισμός» (μειώνεται απλά ο ρυθμός αύξησης των τιμών) και άλλο επιστρέφουν οι τιμές στα προ-πληθωρισμού επίπεδα.

Αν και τους τελευταίους μήνες η ένταση των ανατιμήσεων δεν είναι αντίστοιχη με εκείνη του προηγούμενου έτους, στην παρούσα φάση θα πρέπει να συνυπολογιστεί το γεγονός ότι κάθε επιπλέον ανατίμηση που γίνεται, όσο μικρή κι αν είναι αυτή, έρχεται να προστεθεί στις προηγούμενες, με αποτέλεσμα η συνολική επιβάρυνση να είναι μεγάλη.

Θα πρέπει για την αξιολόγηση της κατάστασης να ληφθεί υπόψη ότι ο εναρμονισμένος δείκτης τιμών τον Σεπτέμβριο του 2020 ήταν στο -0,9% (σήμερα είναι 0,7%), άρα υπήρχε αποπληθωρισμός και οι τιμές ήταν σημαντικά χαμηλότερες.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Στατιστικής, οι ανατιμήσεις κατά την τετραετία είναι πολύ σοβαρές και έχουν ενσωματωθεί για τα καλά στις τιμές των πλείστων προϊόντων, τα οποία παραμένουν πανάκριβα, ανεξαρτήτως της σημαντικής μείωσης του ρυθμού αύξησης των τιμών, όπως δείχνει το επίπεδο σήμερα του πληθωρισμού.

Ειδικότερα, ο γενικός δείκτης τιμών σε τέσσερα χρόνια αυξήθηκε 18,5% και των τροφίμων 24,1%. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι σε σύγκριση του Σεπτεμβρίου 2024 με Σεπτέμβριο η τιμή του ψωμιού αυξήθηκε 19,4%, του αρνίσιου κρέατος 50%, η τιμή του ελαιόλαδου 94,9%, των πατατών 197,4%, του ηλεκτρικού ρεύματος 111,3%, του πετρελαίου 32,8% και της βενζίνης 30%.