Οι πέντε πλουσιότεροι άνδρες του κόσμου έχουν υπερδιπλασιάσει την περιουσία τους στα 869 δισεκατομμύρια δολάρια από το 2020, ενώ το φτωχότερο 60% του κόσμου – σχεδόν 5 δισεκατομμύρια άνθρωποι – έχει δει τα εισοδήματα του να συρρικνώνονται.

Όπως διαβάζουμε σε αναλυτικό άρθρο του βρετανικού Guardian στις 15/1/2024, αυτές οι τρομακτικές λεπτομέρειες καταγράφονται σε έκθεση της διεθνούς συνεργασίας μη κυβερνητικών οργανώσεων Oxfam, που δραστηριοποιούνται σε 70 χώρες, με 21 μέλη της Oxfam International Confederation.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, σύμφωνα με την Oxfam, το πλουσιότερο 1% του πληθυσμού κατέχει σήμερα σχεδόν το ήμισυ του παγκόσμιου πλούτου, ενώ το φτωχότερο 50% κατέχει μόλις το 0,75%. Μόλις 81 δισεκατομμυριούχοι κατέχουν περισσότερο πλούτο από το μισό του παγκόσμιου πληθυσμού.

Υπογραμμίζοντας τη δραματική αύξηση της ανισότητας από την πανδημία του Covid, η Oxfam καταγράφει ότι οι δισεκατομμυριούχοι του κόσμου είναι κατά 3,3 τρισεκατομμύρια δολάρια πλουσιότεροι από το 2020 και ο πλούτος τους είχε αυξηθεί τρεις φορές πιο γρήγορα από τον ρυθμό του πληθωρισμού.

Η έκθεση, η Inequality Inc., έχει κάνει εύρημα ότι επτά στις δέκα από τις μεγαλύτερες εταιρείες του κόσμου έχουν από έναν δισεκατομμυριούχο ως διευθύνοντα σύμβουλο ή κύριο μέτοχο, παρά τη στασιμότητα στο βιοτικό επίπεδο για εκατομμύρια εργαζομένους σε όλο τον κόσμο.

Το 1% των πλουσιότερων ανθρώπων στον κόσμο κατέχει το 59% όλων των παγκόσμιων χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων – συμπεριλαμβανομένων μετοχών, ομολόγων και συμμετοχών σε ιδιωτικές επιχειρήσεις. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, το 1% των πλουσιότερων κατέχει το 36,5% όλων των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων, με αξία £1,8 τρισ.

Περισσότερες ώρες – λιγότερος μισθός

«Οι άνθρωποι σε όλο τον κόσμο εργάζονται σκληρότερα και περισσότερες ώρες, συχνά για μισθούς φτώχειας, σε επισφαλείς και επισφαλείς θέσεις εργασίας», αναφέρει η έκθεση.

«Σε 52 χώρες, οι μέσοι πραγματικοί μισθοί σχεδόν 800 εκατομμυρίων εργαζομένων έχουν μειωθεί. Αυτοί οι εργαζόμενοι έχασαν συνολικά 1,5 τρις ​​δολάρια τα τελευταία δύο χρόνια, που ισοδυναμεί με 25 ημέρες χαμένων μισθών για κάθε εργαζόμενο».

Η Aleema Shivji, μεταβατική διευθύνουσα σύμβουλος της Oxfam, δήλωσε: «Αυτές οι ακρότητες δεν μπορούν να γίνουν αποδεκτές ως ο νέος κανόνας, ο κόσμος δεν μπορεί να αντέξει άλλη μια δεκαετία διχασμού. Η ακραία φτώχεια στις φτωχότερες χώρες εξακολουθεί να είναι υψηλότερη από ό,τι ήταν πριν από την πανδημία, ωστόσο ένας μικρός αριθμός υπερπλούσιων ανδρών αγωνίζεται να γίνει ο πρώτος τρισεκατομμυριούχος στον κόσμο μέσα στα επόμενα 10 χρόνια.

«Αυτό το διαρκώς διευρυμένο χάσμα μεταξύ των πλουσίων και των υπολοίπων δεν είναι τυχαίο, ούτε αναπόφευκτο. Οι κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο κάνουν σκόπιμες πολιτικές επιλογές, που επιτρέπουν και ενθαρρύνουν αυτή τη στρεβλή συγκέντρωση πλούτου, ενώ εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι ζουν στη φτώχεια. Μια πιο δίκαιη οικονομία είναι δυνατή, μια οικονομία που λειτουργεί για όλους μας. Αυτό που χρειάζεται είναι συντονισμένες πολιτικές που παρέχουν δικαιότερη φορολογία και υποστήριξη για όλους, όχι μόνο για τους προνομιούχους».

Το χάσμα πλούτου

Τα ίδια τραγικά δεδομένα καταγράφονται και από την Παγκόσμια Βάση Δεδομένων για την Ανισότητα (World Inequality Database, WID), η οποία υπολογίζει ότι ο πλούτος που κατέχει το πλουσιότερο 0,01% του πληθυσμού (σήμερα, περίπου 800.000 άτομα) αυξήθηκε από 8% το 1995 σε 12% σήμερα.

Το χάσμα πλούτου μεταξύ του ανώτερου 0,01% και του κατώτερου 50% είναι σήμερα 50% υψηλότερο από ό,τι ήταν το 2008. Η εισοδηματική ανισότητα αυξάνεται επίσης. Το πλουσιότερο 10% του παγκόσμιου πληθυσμού λαμβάνει περισσότερο από το μισό (52%) του συνολικού παγκόσμιου εισοδήματος, ενώ το κατώτερο μισό λαμβάνει μόλις το 8,5%.

Οι πολυεκατομμυριούχοι παγκοσμίως κατέλαβαν ένα δυσανάλογο μερίδιο της παγκόσμιας αύξησης του πλούτου κατά τις τελευταίες δεκαετίες: το ανώτατο 1% κατέλαβε το 38% όλου του πρόσθετου πλούτου που συσσωρεύτηκε από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, ενώ το κατώτερο 50% κατέλαβε μόλις το 2% αυτού.

Ο πλούτος των πλουσιότερων ατόμων αυξήθηκε κατά 6 έως 9% ετησίως από το 1995, ενώ ο μέσος πλούτος αυξήθηκε κατά 3,2% ετησίως.

Από το 1995, το μερίδιο του παγκόσμιου πλούτου που κατέχουν οι δισεκατομμυριούχοι έχει αυξηθεί από 1% σε πάνω από 3%. Η αύξηση αυτή επιδεινώθηκε κατά τη διάρκεια της πανδημίας του COVID. Στην πραγματικότητα, το 2020 σηματοδότησε την πιο απότομη αύξηση του μεριδίου του παγκόσμιου πλούτου των δισεκατομμυριούχων που έχει καταγραφεί ποτέ.

Στην έκθεση της Oxfam  καταγράφεται ότι ο πιο πρόσφατος δείκτης ή συντελεστής Gini – που μετρά την ανισότητα – έδειξε ότι η παγκόσμια εισοδηματική ανισότητα ήταν πλέον συγκρίσιμη με αυτή της Νότιας Αφρικής, της χώρας με τη μεγαλύτερη ανισότητα στον κόσμο.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής έχουν τον μεγαλύτερο αριθμό δισεκατομμυριούχων στον κόσμο, ο συλλογικός πλούτος των οποίων, σύμφωνα με την οργάνωση «Αμερικάνοι για την Δίκαια Φορολόγηση», αυξήθηκε σε 5,2 τρισεκατομμύρια δολάρια τον Νοέμβριο του 2023, το υψηλότερο ποσό που έχει καταγραφεί ποτέ.

Από το τρίτο τρίμηνο του 2023, το ανώτατο 10% του πληθυσμού των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής κατείχε τα δύο τρίτα του συνολικού πλούτου, ενώ το κατώτερο μισό κατείχε μόνο το 2,6%.

Η επιβολή φόρων γι ατη διατήρηση ισορροποίας

Στην έκθεση της Oxfam ως μια βασική παράμετρος άμβλυνσης των ανισοτήτων καταγράφεται η έκκληση  για την επιβολή ενός φόρου σε ποσοστό από 1% έως 2% στην καθαρή περιουσία πάνω από £10 εκατ., προκειμένου να αποκατασταθεί η ισορροπία μεταξύ των εργαζομένων και των υπερ-πλούσιων διευθυντών και ιδιοκτητών εταιρειών. Στην έκθεση καταγράφεται ότι ένας τέτοιος φόρος στους βρετανούς εκατομμυριούχους και δισεκατομμυριούχους θα μπορούσε να φέρει στα δημόσια ταμεία £22 δισ. ετησίως, αν εφαρμοστεί σε ποσοστό από 1% έως 2% στην καθαρή περιουσία πάνω από £10 εκατ.

Η Julia Davies, επενδυτής και ιδρυτικό μέλος των Patriotic Millionaires UK, μιας μη κομματικής ομάδας Βρετανών εκατομμυριούχων που αγωνίζονται για έναν φόρο περιουσίας, δήλωσε ότι οι φόροι είναι «ελάχιστοι» σε σύγκριση με τη φορολογία στο εισόδημα από εργασία.

«Απλά φανταστείτε τι θα μπορούσε να πληρώσει £22 δισ. ετησίως επενδυμένα σε δημόσιες υπηρεσίες και υποδομές· βελτιώνοντας τη ζωή καθενός από εμάς που ζούμε στο Ηνωμένο Βασίλειο και παρέχοντας στους ηλικιωμένους, τους νέους και τους ευάλωτους τη φροντίδα και την υποστήριξη που χρειάζονται και αξίζουν», είπε.

Οι πέντε της παρέας και οι πολλοί

Χρησιμοποιώντας και συνδυάζοντας δεδομένα από την ερευνητική εταιρεία Wealth X και το Forbes, στην έκθεση καταγράφεται ότι ο συνδυασμένος πλούτος των κορυφαίων πέντε πλουσιότερων ανθρώπων στον κόσμο – Elon Musk, Bernard Arnault, Jeff Bezos, Larry Ellison και Mark Zuckerberg – αυξήθηκε κατά 464 δισ. δολάρια ή 114%.

Την ίδια περίοδο, ο συνολικός πλούτος των φτωχότερων 4,77 δισεκατομμυρίων ανθρώπων –που αποτελούν το 60% του παγκόσμιου πληθυσμού– μειώθηκε κατά 0,2% σε πραγματικούς όρους