Νέο τελεσίγραφο απέστειλε την περασμένη εβδομάδα ο πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος του ΑΔΜΗΕ Μάνος Μανουσάκης προς τη ΡΑΕΚ (Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας Κύπρου) και τη ΡΑΕ (Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας, της Ελλάδας) ζητώντας τους να τροποποιήσουν το CBCA το αργότερο μέχρι τέλος Ιουλίου 2024, διαφορετικά δεν θα είναι σε θέση να οριστικοποιήσει μέσα στον Αύγουστο τη συμφωνία με τη γαλλική Nexans για την κατασκευή του καλωδίου για την ηλεκτρική διασύνδεση Κύπρου – Κρήτης.

Συνάγεται πως ενώ ο ΑΔΜΗΕ με κάθε ευκαιρία στέλνει το μήνυμα πως η κατασκευή της διασύνδεσης είναι σε εξέλιξη και δεν πρόκειται να διακοπεί ή να ανασταλεί, ανεξαρτήτως της στάσης των κυπριακών Αρχών, αρκετά συχνά στέλνει γραπτές προειδοποιήσεις, είτε στο Υπουργείο Ενέργειας, είτε στη ΡΑΕΚ, αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο να μην προχωρήσει το έργο αν δεν τροποποιηθούν κάποιες παλαιότερες ρυθμιστικές ή άλλες αποφάσεις, κατά τρόπο που να ικανοποιεί τον ΑΔΜΗΕ (φορέας υλοποίησης).

Το αργότερο 30 Ιουλίου

Στην πιο πρόσφατη επιστολή του προς τις ρυθμιστικές αρχές ενέργειας Κύπρου και Ελλάδας (με κοινοποίηση και σε άλλους φορείς σε Κύπρο και Ελλάδα), ο κ. Μανουσάκης προειδοποιεί πως δεν θα μπορέσει να αποστείλει μέσα στον Αύγουστο -όπως προβλέπει το συμβόλαιο με η Nexans- το full notice to proceed, με το οποίο θα κλειδώσουν οριστικά η συμφωνία για την κατασκευή του καλωδίου και η δέσμευση του ΑΔΜΗΕ, έναντι ποσού 1.4 δισ. ευρώ.

Αναφέρει ο διευθύνων σύμβουλος του ΑΔΜΗΕ: «Παρακαλούμε για την άμεση και το αργότερο έως την 30.07.2024 αναθεώρηση της CBCA προκειμένου αφενός να αναπροσαρμοστεί το ποσό των επιχορηγήσεων σε 657 εκ. ευρώ, αντί των 750 εκ. ευρώ που θεωρείται σήμερα, αφετέρου να καλυφθεί το εναπομένον ποσό των 100 εκ. ευρώ μέσω των εθνικών χρεώσεων χρήσης συστήματος της Ελλάδας και της Κύπρου (σ.Φιλ. από τους καταναλωτές ρεύματος, δηλαδή) κατά την ήδη συμφωνηθείσα κλείδα επιμερισμού (σ.Φιλ. 63% από τους καταναλωτές Κύπρου και 37% από τους καταναλωτές Ελλάδας)».

Οι επιδοτήσεις και η τρύπα

Για το κενό των 100 εκατ. ευρώ έγραψε μερικές φορές το προηγούμενο διάστημα ο Φιλελεύθερος. Στην επιστολή Μανουσάκη εξηγείται ότι από την κοινή ρυθμιστική απόφαση του Οκτωβρίου του 2017 είχε τεθεί ως παραδοχή ότι «τα 750 εκ. ευρώ (σ.Φιλ. από προβλεπόμενο κόστος 1.5 δισ. τότε, που σήμερα έγινε 1.9 δισ. χωρίς να αυξηθεί στο ίδιο ποσοστό η επιχορήγηση, ώστε να μην αυξηθεί η επιβάρυνση των καταναλωτών) θα καλυφθούν από επιδοτήσεις (grants).

Το δε ποσό των 750 εκ. ευρώ αναλύεται σε επιδότηση μέσω του Connecting Europe Facility (CEF) ύψους 657 εκ. ευρώ, για τα οποία ο ΑΔΜΗΕ έχει ήδη υπογράψει σύμβαση με το CINEA, καθώς και σε επιδότηση από την Κυπριακή Δημοκρατία μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF) ύψους 100 εκ. ευρώ. Ωστόσο», επισημαίνει ο κ. Μανουσάκης, «με την α’ σχετική επιστολή της, η οποία σας κοινοποιήθηκε, η Κυπριακή Δημοκρατία ενημέρωσε τον ΑΔΜΗΕ ότι δεν προτίθεται να διαθέσει το ποσό των 100 εκ. ευρώ ως επιχορήγηση, αλλά, αντίθετα, να το χρησιμοποιήσει ως συμμετοχή της στο μετοχικό κεφάλαιο της GSI (Great Sea Interconnector)».

Και προσθέτει ο κ. Μανουσάκης: «Δοθείσης της προαναφερόμενης απόφασης της Κυπριακής Δημοκρατίας, προκύπτει ισόποσο χρηματοδοτικό κενό για το έργο, το οποίο επί του παρόντος και λόγω των ασφυκτικών χρονικών περιθωρίων που πρέπει να τηρηθούν, προκειμένου για την αποφυγή αύξησης του κατασκευαστικού κόστους, όσο και χρονικών καθυστερήσεων κατά την εκτέλεση του έργου, είναι αδύνατο να καλυφθεί από άλλους πόρους».

Όταν ο ΑΔΜΗΕ μιλά για «άλλους πόρους» εννοεί τους καταναλωτές ηλεκτρισμού στις δύο χώρες. Δηλαδή, ζητά «να καλυφθεί το εναπομένον ποσό των 100 εκ. ευρώ μέσω των εθνικών χρεώσεων χρήσης συστήματος της Ελλάδας και της Κύπρου, κατά την ήδη συμφωνηθείσα κλείδα επιμερισμού».

Το full notice to proceed

Και γιατί βιάζεται ο ΑΔΜΗΕ να αλλάξουν οι ρυθμιστικές αποφάσεις; Το εξηγεί και πάλι ο διευθύνων σύμβουλος: «Η άμεση αντιμετώπιση του ως άνω ζητήματος (σ.Φιλ. η τρύπα των 100 εκατ. ευρώ) είναι καθοριστική, καθότι, όπως ήδη γνωρίζετε, ο ΑΔΜΗΕ υποχρεούται να χορηγήσει στη Nexans, ως προμηθευτή του υποβρυχίου καλωδίου, το full notice to proceed τον Αύγουστο. Προϋπόθεση για τη χορήγησή του είναι αφενός να έχει καταβληθεί στον ανάδοχο το σύνολο της προκαταβολής και αφετέρου να επιβεβαιωθεί στον ανάδοχο η πλήρης εξασφάλιση της χρηματοδότησης του έργου για την πρόοδο και επέκταση του προγράμματος των εργασιών μέσω της έγκρισης όλων των απαραίτητων Ρυθμιστικών Αποφάσεων. Ενόψει των ανωτέρω εξελίξεων, ο ΑΔΜΗΕ δεν μπορεί να χορηγήσει το ανωτέρω full notice, χωρίς να έχει προηγουμένως επιλυθεί και το ζήτημα της χρηματοδότησης των 100 εκ. ευρώ, καθότι αυτό εισάγει για εμάς σοβαρότατο επενδυτικό κίνδυνο».

Όπως έγραψε και παλαιότερα ο Φιλελεύθερος, η συμφωνία του ΑΔΜΗΕ με τη Nexans προβλέπει ότι μεταξύ Απριλίου και Αυγούστου 2024 θα πρέπει ο φορέας υλοποίησης της διασύνδεσης να πληρώσει στο εργοστάσιο περίπου 190 εκατ. ευρώ, σε συγκεκριμένες ημερομηνίες. Δεν είναι γνωστό πόσα από αυτά τα χρήματα έχει πληρώσει ο ΑΔΜΗΕ.

Χθες, πάντως, ο υπουργός Ενέργειας Γιώργος Παπαναστασίου ανέφερε στην κοινοβουλευτική Επιτροπή Ενέργειας πως «έχει γίνει ήδη η εκταμίευση περίπου €145 εκ.», εννοώντας την ευρωπαϊκή χορηγία των 657 εκατ., στην οποία πρόσβαση έχει μόνο ο ΑΔΜΗΕ.

Επιμερισμός και των λειτουργικών δαπανών

Ο ΑΔΜΗΕ ζητά από τους δύο ρυθμιστές και μια πρόσθετη τροποποίηση της απόφασης CBCA, ώστε στον διασυνοριακό επιμερισμό του κόστους κατασκευής να προστεθεί και ένας επιμερισμός των λειτουργικών δαπανών του Great Sea Interconnector. Σύμφωνα με την επιστολή, «η κλείδα επιμερισμού των λειτουργικών δαπανών του έργου μεταξύ των δύο χωρών δεν έχει περιληφθεί στο CBCA, ή σε κάποια άλλη κοινή ρυθμιστική απόφαση, αλλά ούτε και σε άλλες ρυθμιστικές αποφάσεις, όπως για παράδειγμα στις εθνικές μεθοδολογίες ρυθμιζόμενου εσόδου του έργου. Συνεπώς», επισημαίνεται, «προκύπτει κενό αναφορικά με τον τρόπο συμπερίληψης των εν λόγω δαπανών στο ρυθμιζόμενο έσοδο του έργου και στον τρόπο ανάκτησής του».

Ο φορέας υλοποίησης ζητά επίσης μια «κοινή αναγνώριση από τους δύο Ρυθμιστές του ύψους των επενδυτικών αλλά και των λειτουργικών δαπανών που στη συνέχεια θα επιμερίζονται προς ανάκτηση μέσω των εθνικών μεθοδολογιών. Η συγκεκριμένη πρόβλεψη στο CBCA κρίνεται απαραίτητη, δεδομένου ότι, ελλείψει κοινής μεθοδολογίας υπολογισμού του ρυθμιζόμενου εσόδου σήμερα, υπάρχει σχετικό κενό, καθώς μόνο η μεθοδολογία της ΡΑΑΕΥ προβλέπει κοινές αποφάσεις αναγνώρισης των επενδυτικών και λειτουργικών δαπανών του έργου, ενώ η υφιστάμενη μεθοδολογία της ΡΑΕΚ χρήζει τροποποίησης για το εν λόγω θέμα, όπως έχει ήδη προτείνει ο ΑΔΜΗΕ».

Πρόσφατες αναφορές της ΡΑΕΚ έκαναν λόγο για συγκεκριμένα στοιχεία ως προς τις δαπάνες και τα επιθυμητά ανακτήσιμα έξοδα του ΑΔΜΗΕ για το επόμενο διάστημα, ώστε να τύχουν αξιολόγησης και να βοηθήσουν στη λήψη αποφάσεων. Ανκαι η ΡΑΕΚ είχε ξεκαθαρίσει σε προηγούμενο στάδιο ότι δεν πρόκειται να δεχθεί έναρξη της ανάκτησης δαπανών από τον φορέα υλοποίησης πριν το έργο προχωρήσει σε ουσιαστικό στάδιο ολοκλήρωσης, οι πιέσεις που δέχεται για να συναινέσει στο αίτημα του ΑΔΜΗΕ, όχι μόνο από ελλαδικής πελυράς, είναι έντονες.