Από τεστ αντοχής πέρασε φέτος ο οικογενειακός προϋπολογισμός χιλιάδων νοικοκυριών για τις αγορές αγαθών για το πασχαλινό τραπέζι και άλλες συναφείς ανάγκες των ημερών, την ώρα που υπάρχει ακρίβεια στις τιμές κατά κοινή ομολογία αλλά και αισθητή μείωση της αγοραστικής δύναμης των μισθών εξαιτίας του πληθωρισμού (7.1% τον Μάρτιο).

Δυο συνεχόμενα χρόνια, η αγορά σε όλο το φάσμα του λιανικού εμπορίου, από την ένδυση και την υπόδηση, τρόφιμα και ποτά, μέχρι τον οικιακό εξοπλισμό, βρίσκεται υπό καθημερινή πίεση, είτε λόγω των περιορισμών για την πανδημία, είτε τώρα για τα προβλήματα στην προμήθεια πρώτων υλών και τον εισαγόμενο πληθωρισμό. Με το που πήγε το λιανικό εμπόριο να βρει τα πόδια του, μετά τη βελτίωση της επιδημιολογικής κατάστασης, έκανε την εμφάνισή της η ενεργειακή κρίση, με τη χαριστική βολή να δίνεται από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, με όλα τα συνεπακόλουθα: άνοδος τιμών αγαθών και ενέργειας.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: 

Ο Ανδρέας Παπαντωνίου, εμπορικός διευθυντής των υπεραγορών Παπαντωντίου και ο εκτελεστικός γραμματέας του Παγκύπριου Συνδέσμου Υπεραγορών, Ανδρέας Χατζηαδάμου, εκφέρουν με δηλώσεις στους στον «Φ» τις απόψεις τους για τις νέες συνήθειες των καταναλωτών υπό τα σημερινά δύσκολα δεδομένα, καθώς αναζητούν πλέον περισσότερη αξία στις αγορές τους και κάνουν στροφή σε προϊόντα «ιδιωτικής ετικέτας», αναζητώντας πιο οικονομικές λύσεις.

Προσεκτικοί οι καταναλωτές

Ο κ. Παπαντωνίου, σχολιάζοντας αν έχουν αλλάξει οι συνήθειες των καταναλωτών αυτό το διάστημα, λόγω της αύξησης των τιμών, εξηγεί ότι «οι αυξήσεις τιμών που βλέπουμε το τελευταίο διάστημα στα καταναλωτικά αγαθά είναι απόρροια των ανατιμήσεων αρκετών πρώτων υλών και της αύξησης του ενεργειακού και μεταφορικού κόστους. Θεωρώ ότι το αυξημένο κόστος στον καταναλωτή θα ήταν πολύ μεγαλύτερο εάν δεν υπήρχαν σοβαρές προσπάθειες απορρόφησης μέρους αυτής της αύξησης από όλους τους ενδιάμεσους της εφοδιαστικής αλυσίδας, όπως είναι οι παραγωγοί, εισαγωγείς, διανομείς και οι υπεραγορές».  Επίσης βλέπουμε, σημειώνει «να περιορίζεται σταδιακά η αγοραστική δύναμη του καταναλωτή. Από τη μια παρατηρούμε ότι οι συνεχόμενες αυξήσεις στα καύσιμα και το ηλεκτρικό ρεύμα, αλλά και σε όλα τα άλλα αγαθά, αυξάνουν σημαντικά το κόστος διαβίωσης ενώ από την άλλη οι μισθοί δεν είναι εύκολο να αυξηθούν, λόγω του μειωμένου κύκλου εργασιών αλλά και των συσσωρευμένων ζημιών πάρα πολλών επιχειρήσεων ένεκα της πανδημίας».

Λαμβάνοντας υπόψη τα πιο πάνω, καταλήγει ο κ. Παπαντωνίου, «παρατηρούμε ότι οι καταναλωτές αρχίζουν να είναι πολύ πιο προσεκτικοί και επιλεκτικοί στις αγορές τους. Συγκεκριμένα, είδαμε προϊόντα που είχαν μεγάλη αύξηση τιμής να έχουν μειωμένες πωλήσεις, σε σύγκριση με άλλα προϊόντα που είχαν πιο περιορισμένη ανατίμηση. Αυτό σημαίνει ότι οι καταναλωτές είναι πρόθυμοι να αλλάξουν την προτίμησή τους σε μια επωνυμία ή ένα προϊόν, δεδομένου ότι αυτό τους ικανοποιεί. Επιπλέον, είδαμε αρκετούς καταναλωτές να επιλέγουν να κάνουν μαζικές αγορές σε συγκεκριμένα προϊόντα, υπό τον φόβο νέων αυξήσεων αλλά και ελλείψεων».

Μουδιασμένη η αγορά

Φέτος πολλοί καταναλωτές, λόγω ακρίβειας, ψωνίζουν τα τελείως απαραίτητα και ο κ. Παπαντωνίου δίνει την εικόνα της αγοράς. «Ενόψει του Πάσχα η αγορά είναι μουδιασμένη αν και οι καταναλωτές συνήθως περιμένουν μέχρι την τελευταία στιγμή για να κάνουν το μεγάλο τους ψώνισμα. Παρατηρούμε ότι ο έντονος ανταγωνισμός μεταξύ των υπεραγορών έχει κρατήσει σε αρκετά χαμηλά επίπεδα τις τιμές σε όλα τα αναγκαία προϊόντα της εποχής και αυτό θα βοηθήσει την τσέπη του καταναλωτή. Σίγουρα, αν δεν υπήρχαν τα προβλήματα που προαναφέραμε οι αγορές θα ήταν πολύ μεγαλύτερες αλλά πιστεύω ότι ο Κύπριος καταναλωτής θα ξοδέψει αρκετά για να ευχαριστηθεί τις γιορτές του Πάσχα. Ας μην ξεχνάμε ότι τα τελευταία δυο χρόνια δεν μπορέσαμε να γιορτάσουμε όπως θέλαμε, λόγω της πανδημίας και των περιοριστικών μέτρων που ήταν σε ισχύ».

Στροφή καταναλωτών

Ο διευθυντής των υπεραγορών Παπαντωνίου περιγράφει και τις νέες συνήθειες των καταναλωτών, ως επακόλουθο των αυξήσεων. «Πρόσφατες έρευνες έδειξαν ότι όταν υπάρχει πληθωρισμός οι αγοραστικές συνήθειες των καταναλωτών αλλάζουν και η αναζήτηση περισσότερης αξίας στις αγορές γίνεται πρωταρχικός στόχος. Βλέπουμε ότι πλέον συγκρίνουν πριν αγοράσουν κάτι και προσπαθούν να επιλέξουν την οικονομικότερη επιλογή. Αυτό είναι η λογική συνέπεια της αύξησης του κόστους ζωής και της μείωσης της αγοραστικής δύναμης. Επομένως, παρατηρείται η τάση ο καταναλωτής να κάνει στροφή στα προϊόντα που είναι σε προσφορά, καθώς επίσης και σε προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Λαμβάνοντας υπόψη τα πιο πάνω, η εταιρεία μας επενδύει και αναπτύσσει συνεχώς ποιοτικές και οικονομικές λύσεις, αφού διαθέτουμε στα ράφια των καταστημάτων μας πάνω από 4000 προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας ή αποκλειστικής εισαγωγής. Αυτά τα προϊόντα δίνουν στον καταναλωτή την ιδανική επιλογή που συνδυάζει ανταγωνιστικές τιμές και εξαιρετική ποιότητα».

Η κυπριακή στάση ζωής

Η εικόνα που θέλει να βγάλει προς τα έξω ο επιχειρηματικός κόσμος είναι της συγκρατημένης αισιοδοξίας ότι παρά τις αυξήσεις στις τιμές και τη μείωση της αγοραστικής δύναμης εξαιτίας του πληθωρισμού, οι καταναλωτές θα προμηθευτούν όλα τα αναγκαία που προσδιορίζουν το πασχαλινό τραπέζι, έστω και σε μικρότερες ποσότητες. Ο εκτελεστικός γραμματέας του Παγκύπριου Συνδέσμου Υπεραγορών, Ανδρέας Χατζηαδάμου αναφέρει στον «Φ» πως «σε ό,τι αφορά το πασχαλινό τραπέζι αλλά και γενικότερα για το κάθε γιορτινό τραπέζι οι Κύπριοι δεν διαφοροποιούνται και πολύ και αυτό φαίνεται όλα αυτά τα χρόνια. Η εμπειρία μας στην αγορά και μέσα από άλλες κρίσεις τις οποίες περάσαμε στο παρελθόν αυτό δείχνει. Όσα προβλήματα και αν υπάρχουν και δύσκολες συγκυρίες, που κατά καιρούς αντιμετωπίζουμε, ο Κύπριος ή αν θέλετε η στάση ζωής του Κύπριου καταναλωτή σε ό,τι αφορά το πώς περνά τις γιορτές παραδοσιακά με την οικογένεια του και το γιορτινό του τραπέζι παραμένει η ίδια. Μπορεί να περιορίσει τις αγορές του σε κάποια άλλα προϊόντα αλλά σε ό,τι αφορά το γιορτινό τραπέζι και την οικογενειακή του μάζωξη κατά τις γιορτές δεν θέλει να λείπει τίποτα. Αυτό φαίνεται να συμβαίνει και φέτος».

Aντίδοτο στην κρίση η ιδιωτική ετικέτα

Τα νέα ήθη της αγοραστικής προτίμησης των καταναλωτών είναι τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας, μη επώνυμων προϊόντων δηλαδή, κυρίως λόγω του ότι έχουν χαμηλότερες τιμές και γίνονται πιο ελκυστικά για αγορές. Αλλά δεν είναι μόνο τα προϊόντα no name που κυνηγάνε οι καταναλωτές. Ο κ. Χατζηαδάμου αναφέρει ότι οι καταναλωτές στρέφονται σε προϊόντα που βρίσκονται σε προσφορές ή έχουν εκπτώσεις. «Οι καταναλωτές εδώ και αρκετά χρόνια, θα έλεγα από την οικονομική κρίση του 2013, άρχισαν να επιλέγουν και να στρέφονται σε προϊόντα που έχουν εκπτώσεις και στις προσφορές. Άρχισαν να συγκρίνουν τιμές και να επισκέπτονται περισσότερες υπεραγορές από μία, προκειμένου να ολοκληρώσουν τις αγορές τους και να επωφεληθούν από τις προσφορές των υπεραγορών. Επίσης, άρχισαν να εμπιστεύονται και προϊόντα πέραν από τις αναγνωρισμένες μάρκες, καθώς και τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Χρόνο με το χρόνο έχουν αρχίσει να εξισορροπούνται οι πωλήσεις μεταξύ των επωνύμων και λιγότερο γνωστών προϊόντων».

Υπάρχει και αισιοδοξία

Το ερώτημα που απασχολεί είναι αν θα συνεχίσει να υπάρχει επάρκεια προϊόντων και ποιες θα είναι οι επιπτώσεις από τη ρωσο – ουκρανική κρίση. Προς το παρόν δεν υπάρχουν προβλήματα στη τροφοδοσία της αγοράς, ούτε και έχουν παρατηρηθεί οποιεσδήποτε ελλείψεις ως αποτέλεσμα του πολέμου, σημειώνει ο κ. Χατζηαδάμου. «Η δική μας εκτίμηση είναι ότι ούτε στο μέλλον θα υπάρξουν. Η αλυσίδα τροφοδοσίας και εφοδιασμού φάνηκε όλα αυτά τα χρόνια, ιδιαιτέρα στο τομέα των τροφίμων, ότι αντέχει και λειτουργεί κάτω από οποιεσδήποτε αντίξοες συνθήκες, με καλύτερο το πρόσφατο παράδειγμα της πανδημίας αλλά και παλαιότερα. Αυτό αποτελεί και εκτίμηση της ίδιας της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Προϋπήρχαν του πολέμου οι καθυστερήσεις

Ο κ. Παπαντωνίου διευκρινίζει ότι «τα προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα, όπως οι ελλείψεις προϊόντων από συγκεκριμένες πηγές και οι δραματικές καθυστερήσεις στις μεταφορές, προϋπήρχαν του ρωσο-ουκρανικού πολέμου, λόγω της πανδημίας αλλά και της εξόδου του Ηνωμένου Βασιλείου από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ο πόλεμος ήρθε να κάνει την κατάσταση ακόμη πιο δύσκολη, αφού οι εμπλεκόμενες χώρες παίζουν σημαντικό ρόλο στο παγκόσμιο εμπόριο. Ενδεικτικά, Ουκρανία και Ρωσία έχουν μερίδιο 75% των παγκόσμιων εξαγωγών ηλιανθέλαιου και 28% των παγκόσμιων εξαγωγών σίτου. Από τη μία η εμπόλεμη κατάσταση στην Ουκρανία έχει παραλύσει όλες τις εξαγωγές της χώρας, και από την άλλη οι κυρώσεις που έβαλαν οι δυτικές χώρες στη Ρωσία προκάλεσαν μεγάλα κενά στο εμπόριο. Όλα τα πιο πάνω κάνουν τη διαδικασία εισαγωγής πρώτων υλών και έτοιμων καταναλωτικών αγαθών πολύ πολύπλοκη και γι’ αυτό παρατηρούνται κάποιες προσωρινές ελλείψεις προϊόντων».

Κανείς δεν ξέρει πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα με την τροφοδοσία

Τι γίνεται, όμως, με τον εφοδιασμό της αγοράς σε άλευρα και ηλιέλιο, δυο προϊόντα για τα οποία έχουν παράδοση εξαγωγών η Ρωσία και Ουκρανία ή κατά πόσο θα υπάρξουν ελλείψεις στα ράφια των υπεραγορών ή αν υπάρχουν σκέψεις να μπει πλαφόν στα τεμάχια αγοράς κάποιων προϊόντων, όπως συνέβη σε άλλες χώρες;

Όσο συνεχίζεται ο πόλεμος στην Ουκρανία, κανείς δεν ξέρει πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα, επισημαίνει ο κ. Παπαντωνίου. «Εκτιμώ ότι εάν συνεχιστεί για μήνες η πολεμική σύγκρουση υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο να υπάρξουν ελλείψεις, τουλάχιστον μέχρι το παγκόσμιο εμπόριο να βρει εναλλακτικές πηγές για τα συγκεκριμένα προϊόντα. Είδαμε αλυσίδες υπεραγορών σε χώρες όπως η Ελλάδα και Ιταλία να προχωρούν σε καθορισμό μέγιστου αριθμού τεμαχίων σε προϊόντα όπως το αλεύρι, το ηλιανθέλαιο και η ζάχαρη. Προς το παρόν εδώ δεν υπάρχει απόφαση επιβολής πλαφόν σε οποιοδήποτε προϊόν αλλά παρακολουθούμε τις εξελίξεις και σε συνεργασία με τους προμηθευτές μας θα πάρουμε τα κατάλληλα μέτρα, με γνώμονα την προστασία και εξυπηρέτηση όλων των καταναλωτών», σημειώνει ο διευθυντής των υπεραγορών Παπαντωνίου.

«Η εκτίμηση μας είναι ότι έστω και αν συνεχιστεί η ρωσο-ουκρανική κρίση δεν θα έχουμε πρόβλημα με τον εφοδιασμό αλεύρων και ηλιέλαιου γιατί υπάρχουν αρκετά αποθέματα», σημειώνει ο κ. Χατζηαδάμου. «Τα αποθέματα αυτά μπορούν να αποτελέσουν τη γέφυρα για εξεύρεση άλλων αγορών και εναλλακτικών λύσεων από διάφορες άλλες χώρες. Ήδη, τόσο από ιδιώτες όσο και από πλευράς της Κυβέρνησης, από ό,τι έχουμε πληροφορηθεί, κινούνται προς αυτή τη κατεύθυνση. Ακριβώς για αυτούς τους λόγους αλλά και για πολλούς άλλους θεωρούμε ότι δεν υπάρχει λόγος και ούτε χρειάζεται πλαφόν σε οποιαδήποτε προϊόντα. Η τροφοδοσία και η ανατροφοδότηση έχουμε την πεποίθηση ότι θα συνεχίσει αδιάλειπτα και απρόσκοπτα».