Η κυπριακή πατάτα, το δεύτερο σε εξαγωγές προϊόν της Κύπρου μετά το χαλλούμι, θα πάρει την προστασία που της αξίζει μέσα από τις ενέργειες που βρίσκονται σε εξέλιξη για υποβολή αίτησης καταχώρησης γεωγραφικής ένδειξης.

Με αυτό τον τρόπο θα αντιμετωπιστούν και οι αθέμιτες πρακτικές που σκαρφίζονται διάφοροι έμποροι, οι οποίοι βαφτίζουν πατάτες που διαθέτουν ως κυπριακές ώστε να πωλούνται ακριβότερα. Στα χέρια του Υπουργείου Γεωργίας βρίσκεται ολοκληρωμένη αίτηση για προστασία της κυπριακής πατάτας κοκκινογής, που διακρίνεται εύκολα από το κοκκινωπό της χρώμα που αποκτάται από το εύφορο κόκκινο χώμα όπου κυρίως καλλιεργείται. Η αίτηση υποβλήθηκε από το Συμβούλιο Εμπορίας Κυπριακών Πατατών ως συσκευαστής/ εξαγωγέας, ως πάροχος υπηρεσιών σε παραγωγούς και πατατοπαραγωγούς από διάφορες περιοχές των Κοκκινοχωριών. Συγκεκριμένα, την ομάδα αποτελούν οι Ανδρέας Κάρυος από το Αυγόρου, Μαρίνα Αβραάμ Ελευθερίου από τη Σωτήρα, ο Παναγιώτης Μιχαηλάς από το Αυγόρου, Γεώργιος Ζορλής από τις Βρυσούλες και ο Μενέλαος Κουμπούσιης από την Ορούντα. 

Η ονομασία «Κυπριακή πατάτα κοκκινογής/ Cyprus red soil potato» αναφέρεται σε νωπές πατάτες, δηλαδή τους υπόγειους βρώσιμους κονδύλους του φυτού Solanum tuberosum, ανεξαρτήτως ποικιλίας, οι οποίοι χαρακτηρίζονται από το ελαφρώς κοκκινωπό τους χρώμα, αποτέλεσμα των υπολειμμάτων κόκκινου χώματος πάνω στην εξωτερική φλούδα, στοιχείο το οποίο αποκτάται ως αποτέλεσμα της καλλιέργειάς τους σε εδάφη κοκκινογής της Κύπρου.

Οι κόνδυλοι της «Κυπριακής πατάτας κοκκινογής» έχουν το σχήμα της ποικιλίας από την οποία προέρχονται, στρογγυλό ή κυλινδρικό, ακέραιο χωρίς βλαστούς, πρασίνισμα, σχισμές ή εξογκώματα και χωρίς μώλωπες ή κηλίδες εξωτερικά και εσωτερικά.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

Το χρώμα της σάρκας είναι από σκούρο (κιτρινόσαρκες) έως ελαφρό κίτρινο (λευκόσαρκες) αναλόγως της ποικιλίας, ενώ την επιφάνεια της φλούδας διακρίνει ελαφρώς μια καστανοκόκκινη σκόνη ή/και προσκολλημένη λάσπη καστανοκόκκινου χρώματος.

Όλα τα στάδια της καλλιέργειας, δηλαδή από τη φύτευση έως και τη συγκομιδή πρέπει να εκτελούνται εντός της οριοθετημένης περιοχής.

Η συσκευασία και κατ’ επέκταση η εμπορία της «Κυπριακής πατάτας κοκκινογής» περιορίζεται σε πατάτες οι οποίες δεν έχουν τύχει πλυσίματος κατά το στάδιο της μετασυλλεκτικής διαχείρισης και συσκευασίας. 

Η οριοθετημένη γεωγραφική περιοχή αποτελείται από καλλιεργητικά τεμάχια των οποίων το χώμα χαρακτηρίζεται και αναγνωρίζεται (από την Αρμόδια Αρχή ή εξουσιοδοτημένο από αυτή φυσικό ή νομικό πρόσωπο) ως κοκκινογής και ευρίσκονται εντός των διοικητικών ορίων των κοινοτήτων:

Επαρχίας Αμμόχωστου: Άχνα, Λιοπέτρι, Αυγόρου, Σωτήρα, Φρέναρος, Δερύνεια, Παραλίμνι, Αγία Νάπα.

Επαρχίας Λάρνακας: Ξυλοτύμπου, Ξυλοφάγου, Ορμήδεια, Κίτι, Περβόλια, Μενεού, Πύλα.

Επαρχίας Λευκωσίας: Ευρύχου, Λινού, Φλάσου, Κουτραφάς, Νικητάρι, Βυζακιά, Ποτάμι, Αστρομερίτης, Περιστερώνα, Ορούντα, Ακάκι, Μένοικο, Κοκκινοτριμιθιά, Παλιομέτοχο, Άγιοι Τριμιθιάς, Αγία Βαρβάρα.

Επαρχίας Πάφου: Κούκλια, Μανδριά, Τίμη, Αναρίτα, Αχέλια, Γεροσκήπου, Έμπα, Κισσόνεργα, Αργάκα, Μακούντα, Πόλη Χρυσοχούς, Χρυσοχούς, Πέγεια.

Η αίτηση για καταχώριση της ονομασίας «Κυπριακή πατάτα κοκκινογής» βασίζεται στη φήμη την οποία έχει αποκτήσει δια μέσου δεκαετιών, από τις αρχές του περασμένου αιώνα μέχρι και τις μέρες μας, και η οποία έχει συνδεθεί με την καλλιέργειά της στο κόκκινο χώμα που χαρακτηρίζει τα εδάφη σε αρκετά μέρη (οριοθετημένη περιοχή) της Κύπρου. Η οριοθετημένη περιοχή εκτείνεται σε καλλιεργητικά τεμάχια που βρίσκονται σε διαφορετικές περιοχές της Κύπρου με πανομοιότυπα εδαφολογικά χαρακτηριστικά και για αυτό η φήμη έχει συνδεθεί με ολόκληρο το νησί και όχι με συγκεκριμένη περιοχή του.

Οι κοινότητες που βρίσκονται στην οριοθετημένη γεωγραφική περιοχή χαρακτηρίζονται από μια υψηλή συγκέντρωση κόκκινων χωμάτων ή συνορεύουν με κοινότητες με μεγάλες εκτάσεις κοκκινοχωμάτων, διαμορφώνοντας έτσι τις περιοχές της Κύπρου όπου έχει αναπτυχθεί η πατατοκαλλιέργεια σε εδάφη κοκκινογής. Πρόκειται για εδάφη τα οποία τυγχάνουν ενός προσδιορισμένου χαρακτηρισμού και τα οποία όταν διαβραχούν γίνονται πλαστικά και κολλώδη, όταν δε ξεραθούν γίνονται αρκετά σκληρά και συνεκτικά, στοιχείο που διαμορφώνει το καστανο-κόκκινο χρώμα από υπολείμματα χώματος στους κονδύλους της «Κυπριακής πατάτας κοκκινογής».

Οι ιστορικές αναφορές για την ιδιαιτερότητα των κόκκινων χωμάτων στην καλλιέργεια της «Κυπριακής πατάτας κοκκινογής» ανάγονται στις αρχές του εικοστού αιώνα. Ήδη, από τα πρώτα χρόνια του εικοστού αιώνα, δηλαδή τις απαρχές της εμπορικής καλλιέργειας πατατών στην Κύπρο, αρκετά έγγραφα τονίζουν την καταλληλότητα των κόκκινων χωμάτων για την καλλιέργεια της πατάτας, τόσο στα ανατολικά παράλια της Αμμοχώστου όσο και στην ενδοχώρα, δυτικά της Λευκωσίας. Έγγραφα των αρχών του 20oύ αιώνα επιβεβαιώνουν από τότε τη σημασία του κόκκινου χώματος στην καλλιέργεια πατατών με καλύτερα ποιοτικά χαρακτηριστικά που απολάμβαναν ψηλότερες τιμές στην αγορά.

Οργιάζει το «βάπτισμα» στην Ελλάδα

Εδώ και χρόνια γίνονται αναφορές για βάπτισμα πατατών αγνώστου προέλευσης ως κυπριακών. Το φαινόμενο πήρε ανεξέλεγκτες διαστάσεις ιδιαίτερα στην Ελλάδα όπου είναι έντονη η φήμη της κυπριακής πατάτας ως ιδιαίτερα γευστική. Η κυπριακή πατάτα ξεχωρίζει από το χαρακτηριστικό κοκκινόχρωμα το οποίο είναι προσκολλημένο στη φλούδα των πατατών. Ακόμα και αυτό βρήκαν κάποιοι τρόπο να το αντιγράψουν. Παρά τις κατά καιρούς παρεμβάσεις από το Υπουργείο Γεωργίας και τη συνεργασία με τις ελλαδικές Αρχές το πρόβλημα παραμένει. Ας ελπίσουμε η ευρωπαϊκή προστασία της οποίας θα τύχει το προϊόν να συμπεριλαμβάνει και ανάλογα μέτρα ώστε να παταχθεί το φαινόμενο αυτό που είναι σε βάρος των παραγωγών της Κύπρου.