«Σύρος, κατήγγειλε στην Αστυνομία Λεμεσού, ότι ο … τον απείλησε κατά της ζωής του εάν συνέχιζε να υποστηρίζει το καθεστώς του Άσαντ». Αυτή είναι μια από τις αυτούσιες αναφορές σε απόρρητη λίστα υπηρεσιών και τμημάτων ασφαλείας της Κυπριακής Δημοκρατίας για μερικές εκατοντάδες πρόσωπα που μετανάστευσαν στην Κύπρο αιτούμενα ασύλου και τα οποία θεωρούνταν ύποπτα για τρομοκρατία.

Η απειλή και η καταγγελία σε βάρος του προσώπου είχε γίνει πριν από κάποια χρόνια από έναν 48χρονο πλέον, ο οποίος είχε απασχολήσει τις Αρχές και για μαχαιροφορία. Αλλά η χρονική περίοδος δεν έχει σημασία. Αυτό το οποίο ενδιαφέρει στην προκειμένη περίπτωση είναι το προφίλ κάποιων εκ των προσώπων με καταγωγή από τη Συρία που βρίσκονται στο νησί μας και πλέον πανηγυρίζουν για την πτώση του Μπάσαρ αλ Άσαντ από την εξουσία της πολύπαθης γειτονικής χώρας. Η εικόνα, δηλαδή, που επιχειρούμε να αποδώσουμε στο παρόν δημοσίευμα.

Είναι άτομα που μοιραία ήρθαν στο επίκεντρο, συνδέονται άμεσα με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και προκαλούν ανησυχία σε Αρχές ασφαλείας του κράτους μας και χωρών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίες προσπαθούν να ετοιμάσουν πλάνο δράσης μετά τις τελευταίες εξελίξεις.

Στην Κύπρο με τραύματα από σφαίρες

Η Hayat Tahrir Al Sham (πρώην μέτωπο Al Nusra, επίσημο παρακλάδι της Al-Qaeda), τη διασύνδεση της οποίας με την Κύπρο τεκμηριώσαμε με σειρά δημοσιευμάτων μας στον «Φ», από τον Σεπτέμβριο του 2023 μέχρι και τον Νοέμβριο του 2024, στα τέλη του προηγούμενου μήνα άρχισε αντεπίθεση διαρκείας κατά των δυνάμεων του Άσαντ, οι οποίες υπέκυψαν λίγες ημέρες αργότερα. Η συχνά αναφερόμενη με το ακρωνύμιο HTS ισλαμιστική οργάνωση φερόταν να είχε ουσιαστική υποστήριξη από την Τουρκία.

Χρόνια προηγουμένως, ωστόσο, τα πράγματα ήταν διαφορετικά. Πρώην μαχητές της HTS βρέθηκαν στο νησί μας, μαζί με άλλα άτομα που πολεμούσαν στη Συρία στο πλευρό άλλων αντικαθεστωτικών οργανώσεων, όχι απαραιτήτως συμμαχικών, όπως ο ελεύθερος συριακός στρατός (FSA – Free Syran Army) και ο ISIS.

Μεσολάβησε η επιτυχής για τον Άσαντ εμπλοκή της Ρωσίας στον εμφύλιο πόλεμο. Από το 2018 όταν άρχισε να επικρατεί ο Συριακός Αραβικός Στρατός (SAA) με τη βοήθεια των Ρώσων (και πριν την πρόσφατη ανατροπή), μοιραία οι μεταναστευτικές ροές στο νησί μας, πέραν από πολλά θύματα της ανθρωπιστικής αυτής κρίσης, περιλάμβαναν και μαχητές από το στρατόπεδο των τότε χαμένων ισλαμιστών ανταρτών.

Έκθεση που καταρτίστηκε από αρμόδιες υπηρεσίες της Δημοκρατίας, αποσπάσματα της οποίας αποκαλύψαμε το φθινόπωρο του 2023, δεν αφήνει αμφιβολίες για τα όσα καταγράφουμε.

«Παράτυπος μετανάστης που φέρει ουλές από σφαίρες στο δεξί του χέρι και πόδι. Φέρει και διάφορα τατουάζ στον καρπό του χεριού του και στο στέρνο του. Επίσης, εντοπίστηκε θετική ένδειξη στις βάσεις δεδομένων της Europol» σημειωνόταν για μια περίπτωση 18χρονου το 2021.

Για ένα άλλο ύποπτο πρόσωπο, ηλικίας 31 ετών, αναφερόταν: «Αφίχθηκε με βάρκα στις …/…/…, μαζί με άλλους 86. Κατά τη συνέντευξη (σ.σ. υπηρεσία ασύλου) εντοπίστηκαν αρκετά τραύματα από σφαίρες στο πρόσωπο και στο σώμα του. Δήλωσε διεύθυνση …».

Πάντως, πολύ πρόσφατα, μια από τις τελευταίες φουρνιές προσφύγων είχε προκαλέσει εντύπωση σε στελέχη αρμόδιων Αρχών της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η εν λόγω ομάδα μεταναστών από τη Συρία απαρτιζόταν μόνο από άνδρες, οι οποίοι είχαν καλυμμένα πρόσωπα με κουκούλες ή καπέλα και συμπεριφέρονταν με στρατιωτική πειθαρχία…

Ακραία στοιχεία με οργάνωση

Ανάμεσα στους μετανάστες, όμως, δεν ήταν μόνο πρώην μαχητές. Οι υπηρεσίες της Δημοκρατίας σε συνεργασία με αρχές ξένων χωρών, διερεύνησαν περιπτώσεις ατόμων που ήρθαν στην Κύπρο και συνέχισαν να υποστηρίζουν ισλαμιστικές οργανώσεις.

Τέτοια ήταν και η περίπτωση ατόμου που διανύει την τέταρτη δεκαετία της ηλικίας του και για τον οποίο επισημαίνονταν τα ακόλουθα σε διαβαθμισμένη έκθεση: «Το 2014 διαβιβάστηκε πληροφορία ότι πολέμησε εναντίον του Assad και ότι υποστηρίζει την Al Nusra (σ.σ. νυν HTS). Η πληροφορία διερευνήθηκε και διαπιστώθηκε ότι επισκέφθηκε αρκετές φορές τη Συρία μετά την έναρξη του πολέμου και έχει μεταφέρει εκεί αυτοκίνητα από την Κύπρο. Είναι ο αδελφός του …, ο οποίος (…). Βάσει πληροφορίας που έδωσε ο … το 2014, ότι ο αδελφός του εντάχθηκε στο ISIS. Διαβιβάστηκε πληροφορία από τη … ότι η … Τράπεζα αναφέρει ότι εντοπίζεται μεγάλη απόκλιση μεταξύ των πραγματικών ποσών που διακινούνται στους λογαριασμούς του ιδίου και της συζύγου του σε σχέση με τα δηλωμένα ετήσια εισοδήματα. Επίσης η …. (σύζυγος), επισκέφθηκε υποκατάστημα της τράπεζας προσκομίζοντας το ποσό των €50.000, σε χαρτονομίσματα των 100 ευρώ, ζητώντας τη μετατροπή τους σε χαρτονομίσματα των 500 ευρώ, με τη δικαιολογία ότι προτίθετο να τα μεταφέρει στο εξωτερικό. Διαμένει στην οδο …».

Καλά εμπεδωμένη ήταν και περίπτωση μετανάστη, ο οποίος φερόταν να συνεργάζεται με τη MIT: «Λήφθηκε πληροφορία στο Γραφείο Κατά της Τρομοκρατίας σχετικά με τον Σύρο …, για τον οποίο αναφέρεται ότι ενόσω διέμενε στην Κύπρο, μετέβηκε στην Συρία ώστε να πολεμήσει με τον Ελεύθερο Συριακό Στρατό …, ενώ στην συνέχεια κατέληξε με την Hayat Tahrir al Sham. Επίσης, διατηρεί λογαριασμό στο … με προφίλ …, στο οποίο έχουν εντοπιστεί διάφορες αναρτήσεις, μεταξύ αυτών φωτογραφία, με τον ίδιο να κρατά σημαία του Ελεύθερου Συριακού Στρατού, στον … Λεμεσού, άλλη να απεικονίζει άγνωστο άνδρα να κρατά πυροβόλο όπλο και μια άλλη που απεικονίζεται ομάδα ανταρτών να κρατούν τουφέκια και πυροβόλα όπλα. Σύμφωνα με την ίδια πληροφορία, ο …, πολέμησε μαζί του, ζει στο … της Τουρκίας και διατηρεί γραφείο …, το οποίο στην πραγματικότητα λειτουργεί ώστε να βοηθά πρώην μαχητές να μεταβούν στην Ευρώπη, με την συνεργασία της ΜΙΤ. (…) Είναι Γραμματέας και Διευθυντής της εταιρείας (…)».

Πρόσφατα, μάλιστα, υπόθεση που παρουσιάζει κοινά στοιχεία με τις προαναφερθείσες οδηγήθηκε στο Κακουργιοδικείο Λευκωσίας (ορίστηκε για τις 7/2/2025). Αφορά περίπτωση ζεύγους που διέμενε στη Λεμεσό και το οποίο φερόταν να διακινεί μεγάλα ποσά με τελικό προορισμό την Hayat Tahrir al Sham. Το ανδρόγυνο είναι αντιμέτωπο με κατηγορίες για τρομοκρατία, όπως και ο αδερφός της γυναίκας, ο οποίος κατηγορείται ότι είχε ενεργό συμμετοχή στο δίκτυο. Οι αστυνομικές Αρχές, βάσει του ανακριτικού έργου που αποτέλεσε αντικείμενο εξέτασης από Δικαστήριο, συμμετείχαν σε κύκλωμα χρηματοδότησης τρομοκρατικών οργανώσεων με την υπόθεση να έχει ως επίκεντρο το Ιντλίμπ της Συρίας. Από εκεί δηλαδή που η HTS άρχισε τη μεγάλη αντεπίθεση προς το Χαλέπι και την τελική κατάληψη της Δαμασκού. Μάλιστα, στο κάδρο τέθηκε κι ένα μεγάλο ποσό €712.000, που φέρεται να διαχειρίστηκε το εν λόγω δίκτυο σε μια περίοδο πέντε μηνών και να μεταφέρθηκε στη βόρεια Συρία.

Σενάριο αξιολόγησης και για τους 30.000 Σύρους που βρίσκονται στην Κύπρο

Στο σενάριο που η Ευρωπαϊκή Ένωση αποφασίσει να αποχαρακτηριστεί η Συρία ως εμπόλεμη ζώνη, η Κύπρος θα επανεξετάσει το καθεστώς με τους 30.000 υπηκόους της γειτονικής χώρας που βρίσκονται αυτή τη στιγμή στο νησί μας. Αυτή η θέση που καταγράφουμε προκύπτει από τα όσα ανέφεραν αρμόδιες πηγές στην εφημερίδα μας.

Μετά την απόφαση της Κυπριακής Δημοκρατίας τον περασμένο Απρίλιο για αναστολή της εξέτασης των αιτήσεων ασύλου ατόμων συριακής καταγωγής, οι ανοιχτοί φάκελοι ανέρχονται στις 14.133. Ακόμη, περίπου 15.000 Σύροι είναι κάτοχοι συμπληρωματικής προστασίας.

Από τη στιγμή που η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε κηρύξει ως εμπόλεμη ζώνη τη Συρία, μετά τις κυρώσεις που είχε επιβάλει το 2011 σε βάρος της κυβέρνησης Άσαντ και τη διακοπή των διμερών σχέσεων με το καθεστώς, δεν ήταν δυνατή η επιστροφή μεταναστών στη χώρα της Μέσης Ανατολής.

Πρόσωπο με καλή γνώση των δεδομένων μάς ανέφερε πως εφόσον κριθεί πως η Συρία έχει κυβέρνηση σταθερότητας και η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρήσει σε διευθέτηση ώστε να επαναπατριστούν οι Σύροι που έχουν μεταναστεύσει στη γηραιά Ήπειρο, τότε η Κύπρος αναμένεται να θέσει υπό το μικροσκόπιο όλες τις περιπτώσεις. «Θα εξεταστούν οι 14.133 ανοιχτοί φάκελοι, ενώ θα επανεξεταστούν και όσοι έχουν λάβει επικουρική προστασία» μας εξήγησε καλά ενημερωμένος αξιωματούχος.

Μας ανέφερε ότι η αντιμετώπιση δεν θα είναι ίδια για όλους. «Εννοείται πως άμεσα θα εξεταστούν υποθέσεις Σύρων, που έχουν ιστορικό, το οποίο στη βάση αξιολογήσεων, γεγονότων και πληροφοριών συνιστούν απειλή για την ασφάλεια» εξήγησε. Τόνισε ότι στις περιπτώσεις Σύρων που βρίσκονται για χρόνια στην Κύπρο, προσφέρουν στην κοινωνία, έχουν αφομοιωθεί και έχουν δημιουργήσει οικογένεια στο νησί μας, θα αντιμετωπίζονται πολύ διαφορετικά.

Αναζητώντας απαντήσεις κατά πόσον ως Δημοκρατία είμαστε σε θέση να επαναξιολογήσουμε ένα τέτοιο όγκο περιπτώσεων, αρμόδιο πρόσωπο υπέδειξε πως ήδη υπάρχουν 80 λειτουργοί στην υπηρεσία ασύλου, ενώ στην προσπάθεια θα συνδράμουν άλλοι 30 στελέχη της Ευρωπαϊκής Υπηρεσίας Υποστήριξης Ασύλου (EUAA – European Union Agency for Asylum).

Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης Ασύλου είναι ένας οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ιδρύθηκε το 2016 και έχει ως κύριο στόχο την υποστήριξη των κρατών μελών της ΕΕ στην εφαρμογή του κοινού ευρωπαϊκού συστήματος ασύλου. Προσφέρει τεχνική και πρακτική βοήθεια.

Εξάλλου, όπως μας υπεδείχθει από καλά ενημερωμένη πηγή, σημαντικό για το όλο θέμα αναμένεται να είναι Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 19ς Δεκεμβρίου. Οι ηγέτες και οι ηγέτιδες της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα συνέλθουν στις Βρυξέλλες. Εκεί όπου, σύμφωνα με την ατζέντα, θα συζητήσουν για την Ουκρανία, τη Μέση Ανατολή, τη μετανάστευση και θέματα εξωτερικής πολιτικής.

Αυτή τη στιγμή μεταδίδεται διεθνώς η είδηση πως ο ηγέτης των ανταρτών που επικράτησαν, ο αμφιλεγόμενος Αμπού Μοχάμεντ αλ Τζολάνι, εδραιώνει την εξουσία του στη Συρία με ταχύτατους ρυθμούς, ό,τι κι αν αυτό σημαίνει. Ταυτόχρονα, αναφέρεται πως η HTS, η οργάνωση του ηγέτη των ανταρτών στη Συρία, βάζει τη σφραγίδα της στο συριακό κράτος. Ο Μοχάμεντ αλ Μπασίρ έχει διοριστεί ως Πρωθυπουργός της μεταβατικής κυβέρνησης που θα βρίσκεται στα ηνία μέχρι την 1η Μαρτίου. Αν και την ίδια ώρα απορρίπτεται από τον Τζολάνι η θέση ότι η χώρα θα αποκτήσει μια ισλαμική κυβέρνηση, εκφράζονται διεθνώς ανησυχίες. Σε κάθε περίπτωση το σκηνικό για το μέλλον της χώρας δεν φαίνεται ξεκάθαρο για την ώρα.

Υπηρεσία Ασύλου: Δεν μένει άπραγη η Κύπρος

Ο προϊστάμενος της Υπηρεσίας Ασύλου, Ανδρέας Γεωργιάδης, σε τοποθετήσεις του στον «Φ», κληθείς να σχολιάσει τις εξελίξεις στη Συρία σε συνάρτηση με τις περίπου 30.000 Σύρους υπηκόους που βρίσκονται στο νησί μας, έδωσε το στίγμα ότι η Κύπρος δεν μένει άπραγη. Εξήγησε πως αν και δεσμευόμαστε από την πολιτική που πρόκειται να καθορίσει η Ευρωπαϊκή Ένωση, ανέφερε ότι ήδη η δική του υπηρεσία μετά από οδηγίες του υφυπουργού έχει επαφές σε διεθνές επίπεδο προκειμένου να διαπιστώσει την προσέγγιση που υπάρχει και από άλλα κράτη για το θέμα μετά από τις τελευταίες εξελίξεις. Αναφέρθηκε, ακόμη, σε επαφές που είχε η υπηρεσία του στο εσωτερικό και σχετικές συνεννοήσεις με αρμόδιους ώστε σε οποιοδήποτε σενάριο το νησί μας να είναι έτοιμο να προβεί στις δέουσες ενέργειες. Εξάλλου, ο υφυπουργός Μετανάστευσης, Νικόλας Ιωαννίδης, την περασμένη Πέμπτη κατά την άφιξή του στο Συμβούλιο Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ που πραγματοποιείται στις Βρυξέλλες δήλωσε ότι «παρακολουθούμε στενά τις εξελίξεις στη Συρία». Πρόσθεσε πως η Κύπρος δεσμεύεται ακόμα να συνεχίσει τις συζητήσεις με τους εταίρους στην ΕΕ και την Κομισιόν «ώστε να βρούμε νέες λύσεις για την αντιμετώπιση του μεταναστευτικού ζητήματος».

Οι οδηγίες της ηγεσίας της Αστυνομίας για την εκδήλωση

Όλα όσα καταγράφονται στο ρεπορτάζ σε σχέση με το παρελθόν αλλά και την παρούσα δράση μεταναστών, απασχολούν σοβαρά τις κυπριακές Αρχές. Αρκεί να σημειώσουμε ότι η Κυπριακή Υπηρεσία Πληροφοριών, η Υπηρεσία Ασύλου, μονάδες της Αστυνομίας, όπως η Υπηρεσία Αλλοδαπών και Μετανάστευσης (ΥΑΜ), η Υπηρεσία Διαχείρισης και Ανάλυσης Πληροφοριών (ΥΔΑΠ) και το Γραφείο Καταπολέμησης Τρομοκρατίας έχουν στήσει εδώ και χρόνια ένα δίκτυο και ανταλλάσσουν πληροφορίες. Αυτές καταγράφονται σε καταστάσεις που επικαιροποιούνται ανά τακτά χρονικά διαστήματα, αξιολογούνται και, τέλος, αξιοποιούνται.

Ενδεικτικό ότι υπάρχει επαγρύπνηση για το ζήτημα, είναι και οι οδηγίες που δόθηκαν από την ηγεσία της Αστυνομίας για τις πρόσφατες εκδηλώσεις Σύρων την Κυριακή 8 Δεκεμβρίου.

Ειδικότερα για την εκδήλωση της Λεμεσού, όπως έγκυρα πληροφορείται ο «Φ», είχε χαρακτηριστεί στη σχετική διαταγή επιχείρησης της Αστυνομίας ως «υψηλού κινδύνου». Αυτός ο χαρακτηρισμός αιτιολογείτο και αποδιδόταν σε συμμετοχή μεγάλου αριθμού αλλοδαπών προσώπων με θέμα τις εξελίξεις στη Συρία και υπέρ της νέας τάξης πραγμάτων. Γινόταν λόγος για ενδεχόμενη αντίδραση από Ελληνοκύπριους, αλλά και Σύρους που υποστηρίζουν τον Άσαντ.

Ο υπεύθυνος αστυνόμευσης σύμφωνα πάντα με τη διαταγή επιχείρησης είχε οδηγίες να διαλύσει τις εκδηλώσεις σε περίπτωση που το απαιτούσαν οι περιστάσεις. Γινόταν αναφορά στο άρθρο 73 του ποινικού κώδικα που παραχωρεί την εξουσία σε αξιωματικό της Αστυνομίας να διαλύσει ειρηνικά την εκδήλωση: «(…)οποιοσδήποτε αστυνομικός βαθμού Υπαστυνόμου ή ανώτερου, ενώπιον του οποίου δώδεκα ή περισσότεροι είναι συναθροισμένοι οχλαγωγικά, ή όποιος συμπεραίνει ότι πρόκειται να γίνει οχλαγωγία από δώδεκα ή περισσότερων προσώπων συναθροισμένων ενώπιον του, δύναται να προβεί σε προκήρυξη ή να μεριμνήσει για την έκδοση προκήρυξης, εν ονόματι της Δημοκρατίας κατά τον τύπο τον οποίο ήθελε κρίνει σκόπιμο, η οποία διατάσσει τους οχλαγωγούς ή τους συναθροισμένους με αυτό τον τρόπο να διαλυθούν ειρηνικά».