Περίπου ένας στους εννέα διαχειριστές τουρκοκυπριακών υποστατικών για επαγγελματική χρήση παραβιάζει τους όρους της σύμβασης που υπέγραψε με τον Κηδεμόνα τουρκοκυπριακών περιουσιών (υπουργό Εσωτερικών).

Εξάλλου, μία στις οκτώ συμβάσεις (69 στις 540 που εξετάστηκαν) «πίνει νερό» ως προς τη νομιμότητά κατοχής και χρήσης τους, υπό την έννοια ότι δεν ξεκαθαρίστηκε πλήρως το καθεστώς τους, είτε επειδή ήταν κλειστά είτε επειδή τα διαχειριζόταν άλλο άτομο από τον δικαιούχο, είτε για άλλους λόγους, οι οποίοι θα εξεταστούν.

Αυτό προκύπτει από έλεγχο ο οποίος διενεργείται από την Υπηρεσία Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών Περιουσιών, κατόπιν οδηγιών του υπουργού Εσωτερικών κ. Κωνσταντίνου Ιωάννου. Στόχος του υπουργού, ήταν και είναι ο εξορθολογισμός της διαχείρισης των τ/κ περιουσιών και η ενίσχυση της διαφάνειας αλλά και αξιοκρατίας σε σχέση με την παραχώρηση και αξιοποίηση τους.

Οι οδηγίες του υπουργού έφεραν και χειροπιαστά αποτελέσματα, αν ληφθεί υπόψιν πως μόνο το τελευταίο εξάμηνο τα έσοδα του Ταμείου Διαχείρισης αυξήθηκαν κατά €600.000, καταχωρήθηκαν αγωγές για είσπραξη άλλων €600.000 ενώ έγινε και διακανονισμός εξόφλησης άλλου €1,5 εκατ. που οφειλόταν.

Πέραν του εξορθολογισμού της διαχείρισης των τ/κ περιουσιών, στόχος του υπουργού Εσωτερικών είναι η ενίσχυση της διαφάνειας και αξιοκρατίας σε σχέση με την παραχώρηση και αξιοποίηση τους.

Πιο αναλυτικά, από την εκστρατεία της Υπηρεσίας Διαχείρισης Τουρκοκυπριακών περιουσιών το τελευταίο εξάμηνο, προέκυψαν τα ακόλουθα αποτελέσματα και παράλληλα αποφασίστηκαν συγκεκριμένες δράσεις, ως ακολούθως:

Τα έσοδα του Ταμείου αυξήθηκαν κατά περίπου €600.000, ενώ το σύνολο των καθυστερημένων οφειλών μειώθηκε ανάλογα. Περαιτέρω, επιτεύχθηκε διακανονισμός για την σταδιακή εξόφληση επιπλέον €1.5 εκατ. και καταχωρήθηκαν αγωγές για οφειλές που ξεπερνούν τις €600.000.

Διενεργήθηκαν έλεγχοι σε συμβάσεις μίσθωσης τ/κ περιουσιών που έχουν παραχωρηθεί για επαγγελματική χρήση και όπως προέκυψε, από σύνολο 540 ελέγχων που διενεργήθηκαν από τον περασμένο Αύγουστο μέχρι και τις 15/09/2023, 58 περιπτώσεις αποδεδειγμένα παραβιάζουν τους όρους σύμβασης, ενώ 69 συμβάσεις μίσθωσης χρήζουν περαιτέρω διερεύνησης σε ό,τι αφορά στο καθεστώς κατοχής και χρήσης τους.

Σημειώνεται, ότι οι έλεγχοι των κλιμακίων συνεχίζονται, με στόχο να ελεγχθούν ακόμη περίπου 4.021 συμβάσεις μίσθωσης για τυχόν παράνομες εκμισθώσεις ή παράνομη αλλαγή χρήσης του μισθίου. Από τα 4.021 υποστατικά, τα 433 βρίσκονται στη Λευκωσία, τα 1.026 στη Λάρνακα, τα 1.309 στη Λεμεσό και τα 1.263 την Πάφο.

Οι 69 αδιευκρίνιστες περιπτώσεις που εντοπίστηκαν στις 540 επιτόπιες επισκέψεις και οι οποίες θα εξεταστούν περαιτέρω, αφορούν κλειστά υποστατικά ή υποστατικά τα οποία βρίσκονταν μεν σε λειτουργία αλλά το άτομο που εντοπίστηκε εντός, δεν ήταν ο δικαιούχος.

Έγινε είσπραξη καθυστερημένων/ συσσωρευμένων οφειλών από μισθωτές προς το Ταμείο Τ/κ περιουσιών. Συγκεκριμένα, η Υπηρεσία Διαχείρισης Τ/κ περιουσιών, μέσα από την εντατικοποίηση των ελέγχων των συμβάσεων μίσθωσης και της οικονομικής τους διαχείρισης, έχει προωθήσει σειρά μέτρων για την είσπραξη καθυστερημένων/ συσσωρευμένων οφειλών από μισθωτές προς το Ταμείο Τ/κ περιουσιών.

Έχει ολοκληρωθεί ο σχεδιασμός των τεχνικών προδιαγραφών του νέου μηχανογραφικού συστήματος για την διαχείριση των τ/κ περιουσιών. Η πρόταση του Υπουργείου Εσωτερικών έτυχε της θετικής αντιμετώπισης από το Υφυπουργείο Καινοτομίας και Ανάπτυξης και εντός του τρέχοντος έτους αναμένεται η προκήρυξη του σχετικού διαγωνισμού. Η εισαγωγή του νέου μηχανογραφικού συστήματος θα θέσει στη διάθεση του Κηδεμόνα, αναγκαία και πολύ σημαντικά εργαλεία για τον εξορθολογισμό της διαχείρισης τους.

Αναθεώρηση της νομοθεσίας που διέπει την διαχείριση και παραχώρηση τ/κ περιουσιών. Υπενθυμίζεται ότι βρίσκεται σε αναμονή η ολοκλήρωση του νομοτεχνικού ελέγχου από τον Γενικό Εισαγγελέα του νομοσχεδίου για την αναθεώρηση της διαχείρισης και των κριτηρίων παραχώρησης τ/κ περιουσιών. Με την ολοκλήρωση του νομοτεχνικού ελέγχου, τα τροποποιητικά νομοσχέδια θα υποβληθούν στο Υπουργικό Συμβούλιο και ακολούθως στην Βουλή.

Ο υπουργός Εσωτερικών ενέκρινε σειρά διοικητικών και οργανωτικών αλλαγών στο Διοικητικό και Επιχειρησιακό Μοντέλο της Διαχείρισης τ/κ περιουσιών. Οι αλλαγές περιλαμβάνουν την αναδιοργάνωση και ενίσχυση της στελέχωσης της Υπηρεσίας Διαχείρισης Τ/κ περιουσιών, καθώς και την αγορά υπηρεσιών από τον ιδιωτικό τομέα σε τομείς όπως κτηματολογικές εργασίες, ελεγκτικές υπηρεσίες, την τυποποίηση διαδικασιών και εισαγωγή μηχανισμών ελέγχου και παρακολούθησης των συμβάσεων μίσθωσης, εισαγωγή καθορισμένων επιπέδων απόδοσης και μέτρησης της αποτελεσματικότητας και ποιότητας του παραγόμενου έργου με την χρήση δεικτών απόδοσης.

Με οδηγίες του υπουργού Εσωτερικών έχουν καταρτιστεί Σχέδια Δράσης για διάφορες προβληματικές περιπτώσεις διαχείρισης τ/κ περιουσιών, με στόχο την επίλυση τους. Ενδεικτικά αναφέρεται η περίπτωση των οικοπέδων στην ακτή Μακένζι, όπου η επιτυχής υλοποίηση του Σχεδίου Δράσης του Υπουργείου, θα τερματίσει την παράνομη και ανεξέλεγκτη ανάπτυξη και δραστηριοποίηση στην περιοχή, θα επιτρέψει την καταβολή σημαντικών ενοικίων στο Ταμείο Τ/κ περιουσιών (περίπου €1 εκατ. ετησίως) και θα ενισχύσει την οικονομική, επιχειρηματική και τουριστική δραστηριότητα της περιοχής.

Μόνο το 65% αξιοποιείται από πρόσφυγες

Υπενθυμίζεται, πως ο Γενικός Ελεγκτής υπέδειξε, πως μόνο το 65% των τουρκοκυπριακών επαγγελματικών υποστατικών τυγχάνει αξιοποίησης από πρόσφυγες, με το υπόλοιπο 35% να τυγχάνουν εκμετάλλευσης από μη πρόσφυγες ή και τοπικές Αρχές.

Γενικά, όπως προκύπτει από έκθεση του Γενικού Ελεγκτή, κάποιες περιπτώσεις βγάζουν μάτι και είναι χαρακτηριστική η περίπτωση 25 υποστατικών για τα οποία καταβάλλεται ενοίκιο περίπου €420 μηνιαίως, τη στιγμή που έπρεπε να καταβάλλονται €40.000-€50.000 ετησίως.

Σε άλλη περίπτωση στην Πάφο, ακίνητα πάνω στη θάλασσα εκτιμημένης αξίας €1 εκατ. για τα οποία καθορίστηκε νοίκι €500 το μήνα τη στιγμή που με βάση την αξία του, θα έπρεπε, κατά τον Γενικό Ελεγκτή, να κυμαίνεται στις €40.000.

Υπενθυμίζεται ότι κατά καιρούς έγινε λόγος για λεηλασία των τουρκοκυπριακών περιουσιών, η οποία βεβαίως άρχισε από τα πρώτα χρόνια παραχώρησής τους, όταν τα κριτήρια ήταν κυρίως οι γνωριμίες, οι κομματικές πλάτες κ.ο.κ.. Γενικά, παρατηρήθηκε αρπαγή φιλέτων γης ή και ακινήτων μεγάλης αξίας και η εκμετάλλευση τους με ενοίκια τα οποία ουδεμία σχέση είχαν και έχουν με το αγοραίο ενοίκιο. Η όλη προσέγγιση δημιούργησε τετελεσμένα τα οποία δεν είναι εύκολο να ανατραπούν. Ωστόσο, η προσπάθεια ξεκίνησε και θα κριθεί από το αποτέλεσμα.

Κλειστά ένα στα οκτώ

Αξίζει να σημειωθεί, πως όταν ο υπουργός έδωσε τις πρώτες οδηγίες ελέγχου των τουρκοκυπριακών επαγγελματικών υποστατικών, 16 από τα 129 που επιθεωρήθηκαν παγκυπρίως, δηλαδή ένα στα οκτώ, διαπιστώθηκε πως ήταν κλειστά για αρκετό καιρό.
Όσα από αυτά επιβεβαιωθεί πως όντως δεν ήταν περιστασιακά κλειστά αλλά σε σχεδόν μόνιμη βάση, οι οδηγίες του κ. Ιωάννου είναι να ληφθούν μέτρα προς την κατεύθυνση τερματισμού των συμβάσεων μίσθωσης.

Σημειώνεται, πως στη Λεμεσό υπάρχουν 1.500 τουρκοκυπριακά επαγγελματικά υποστατικά, στην Πάφο 1.352, στη Λάρνακα 1.181, και στη Λευκωσία 528.

Σημειώνεται επίσης, πως ο υπουργός Εσωτερικών είχε εκφράσει τη θέση πως είναι αδιανόητο να διαχειρίζεται το κράτος περιουσία αξίας περίπου €6 δισ. και να έχει έσοδα μόλις €6 εκατ. ετησίως. Αδιανόητο θεωρείται και το γεγονός, πως κάθε χρόνο οι φορολογούμενοι ενισχύουν το Ταμείο με περίπου €7-€8 εκατ. μέσω του κρατικού προϋπολογισμού.