Ιδιοκτήτες καταφυγίων τα οποία προορίζονται να χρησιμοποιηθούν σε περίπτωση πολέμου ή άλλης έκτακτης ανάγκης, ζητούν την κατάργηση τους με σκοπό να τα νοικιάσουν, κάτι το οποίο συμβάλλει στη σταδιακή μείωση τους.

Τελικά, απέμειναν 2.200 καταφύγια παγκυπρίως και, αν παραστεί ανάγκη, θα είναι σε θέση να καλύψουν μόνο το 30% του πληθυσμού.

Σχετικές αναφορές περιλαμβάνονται σε απάντηση του υπουργού Εσωτερικών Κωνσταντίνου Ιωάννου στον βουλευτή Αμμοχώστου του ΔΗΣΥ Νίκο Γεωργίου.

Στην απάντηση του υπουργού Εσωτερικών καταγράφονται και τα ακόλουθα:

(α) Αναφορικά με τον βαθμό καταλληλότητας των χώρων προστασίας του άμαχου πληθυσμού (καταφύγια), σημειώνεται, ότι στα τέλη της δεκαετίας του 1990, οπότε και άρχισε η δημιουργία τους, η πολιτική ηγεσία επέλεξε τη λύση των ιδιωτικών συμβολαίων με τους ιδιοκτήτες των καταφυγίων. Βάσει των συμβολαίων, οι χώροι εξακολουθούν να ανήκουν στους ιδιοκτήτες τους, οι οποίοι αναλαμβάνουν την υποχρέωση να τα εκκενώσουν/ετοιμάσουν εντός 24ώρου, αφού ειδοποιηθούν προς τούτο.

(β) Σήμερα υφίστανται γύρω στα 2.200 καταφύγια παγκύπρια, έχοντας αξιοποιήσει το σύνολο σχεδόν των διαθέσιμων υπόγειων χώρων, τα οποία καλύπτουν περίπου το 30% του πληθυσμού, χωρίς να είναι εδαφικά δομημένα. Για παράδειγμα, σε παλιούς πυρήνες πόλεων,  κατά κανόνα, δεν διατίθενται υπόγειοι χώροι, ενώ σε περιοχές παραλιακών ξενοδοχείων, υφίσταται πληθώρα αυτών.

Ωστόσο, προσθέτει ο Υπουργός, ο αριθμός των καταφυγίων μειώνεται με την πάροδο του χρόνου, δεδομένου ότι οι ιδιοκτήτες ζητούν την κατάργησή τους και την αξιοποίησή τους με άλλο τρόπο.

(γ) Επί του ερωτήματος για τον εξοπλισμό, που τοποθετείται στα καταφύγια, σημειώνεται, ότι για τη δημιουργία των καταφυγίων εργάζονταν πέντε πολιτικοί μηχανικοί και τρεις τεχνικοί, και σε αυτά τοποθετούνταν μεταλλικές πόρτες ή και φεγγίτες ασφαλείας, καθώς και ντεπόζιτα νερού. Όπου δεν υπήρχε διαθέσιμη τουαλέτα, τοποθετούνταν πανέλα για την τοποθέτηση τουαλέτας ξερού τύπου, όποτε παρουσιαζόταν η ανάγκη.

Το 2016 η δημιουργία καταφυγίων μετονομάστηκε σε χαρακτηρισμό υπόγειων χώρων ως καταφυγίων, δηλαδή σημαίνονταν οι υπόγειοι χώροι χωρίς να γίνεται άλλη εργασία την ίδια περίοδο. Συνεπώς, το προσωπικό που απασχολείτο με τα καταφύγια μετατέθηκε σε επαρχιακές διοικήσεις.

(δ) Σχετικά με επιθεώρηση των καταφυγίων, αυτή γίνεται σε τακτά χρονικά διαστήματα, από εθελοντές και υπόχρεους αμυνίτες/αμυνίτριες, μόνο για σκοπούς πληροφόρησης των επαρχιακών διοικήσεων της Πολιτικής Άμυνας. Διευκρινίζεται, ότι δεν μπορεί να γίνει παρέμβαση ή παρατήρηση προς τους ιδιοκτήτες, αφού μοναδική τους υποχρέωση είναι η ετοιμασία των καταφυγίων για χρήση μέσα σε 24 ώρες, αφού ειδοποιηθούν επί τούτου. Μοναδική συντήρηση από την Πολιτική Άμυνα, γίνεται στα μεταλλικά μέρη που τοποθετήθηκαν πριν το 2016, ανάλογα και με τη διαθεσιμότητα των πιστώσεων.

(ε) Τέλος, όσον αφορά την ενημέρωση που τυγχάνουν οι πολίτες για τους χώρους αυτούς από την Πολιτική Άμυνα, σημειώνεται, ότι στην ιστοσελίδα της Δύναμης υφίσταται πληροφόρηση για τους χώρους των καταφυγίων και γενικά την αυτοπροστασία σε περίπτωση συρράξεων, χωρίς όμως να δημοσιεύονται οι θέσεις των καταφυγίων. Πληροφόρηση για τη θέση των καταφυγίων δίδεται, μέσω της γραμμής του πολίτη (στο τηλ. 22403451) στην οποία οι πολίτες μπορούν, αφού δηλώσουν τη διεύθυνσή τους, να ενημερωθούν για το πλησιέστερο τους καταφύγιο (μέσα σε ακτίνα διακοσίων μέτρων), αν υπάρχει. Επισημαίνεται, ότι πέραν μιας αρχικής προσπάθειας, στα τέλη της δεκαετίας του 1990, δεν έχει γίνει κατανομή πληθυσμού στα καταφύγια, για διάφορους λόγους.