Η Εκκλησία της Κύπρου αποτελεί μία από τις αρχαιότερες αυτοκέφαλες εκκλησίες. Με τον όρο “αυτοκέφαλο” προσδιορίζεται η αυτονομία της, όπως αυτή αναγνωρίστηκε από την Γ΄Οικουμενική Σύνοδο της Εφέσου στα 431 μ.Χ. και επικυρώθηκε στα 488 από τον Βυζαντινό αυτοκράτορα Ζήνωνα.

Όταν ο Αρχιεπίσκοπος Αντιοχείας, στο Θέμα της οποίας πολιτικά υπαγόταν η Κύπρος, επεδίωξε να καταργήσει το Αυτοκέφαλό της, οι Κύπριοι αρχιερείς κατήγγειλαν την επέμβαση στην Γ’ Οικουμενική Σύνοδο, που συνήλθε το 431 μ.Χ. στην Έφεσο.Η Οικουμενική αυτή Σύνοδος κατοχύρωσε το αυτοκέφαλο της Εκκλησίας της Κύπρου με τον 8ο κανόνα της.

Το 478 μ.Χ. ο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Ανθέμιος κατόπιν οράματος βρήκε τον τάφο και το λείψανο του Αποστόλου Βαρνάβα, στο στήθος του οποίου υπήρχε αντίγραφο του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου. Το Ευαγγέλιο τούτο πρόσφερε ο Αρχιεπίσκοπος Ανθέμιος στον Αυτοκράτορα του Βυζαντίου Ζήνωνα, ο οποίος και παραχώρησε τα γνωστά τρία αυτοκρατορικά προνόμια στον εκάστοτε Αρχιεπίσκοπο Κύπρου: Να υπογράφει με κιννάβαρι (κόκκινο μελάνι), να φέρει κατά τις ιεροτελεστίες πορφυρούν μανδύα και να κρατεί αντί της επισκοπικής πατερίτσας αυτοκρατορικό σκήπτρο.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: 

Προκαθήμενοι της Εκκλησίας της Κύπρου

Κατά τη διάρκεια του 20ου αιώνα πραγματοποιήθηκαν έξι εκλογικές αναμετρήσεις και οι έξι Προκαθήμενοι της Εκκλησίας της Κύπρου υπηρέτησαν την Αρχιεπισκοπή για 79 χρόνια, ενώ τα άλλα 21 χρόνια ο θρόνος χήρευε λόγω αντιπαραθέσεων και προστριβών μεταξύ των ιεραρχών. Ο Αρχιεπίσκοπος Λεόντιος παρέμεινε στον αρχιεπισκοπικό θρόνο για 37 μόλις ημέρες, λόγω πρόωρου θανάτου του.

Στον αρχιεπισκοπικό θρόνο εξελέγησαν κατά χρονολογική σειρά, ο Κύριλλος Β΄ 1909-1916, ο Κύριλλος Γ΄ 1916-1933, ο Λεόντιος το 1947 για μόνο 37 μέρες, ο Μακάριος Β΄ 1947-1950, ο Μακάριος Γ΄ 1950-1977 , ο Χρυσόστομος Α΄ από το 1977 μέχρι τις 17 Μαΐου 2006, ο Χρυσόστομος Β΄ από τις 5 Νοεμβρίου 2006 μέχρι τις 7 Νοεμβρίου 2022.