Αναβρασμός στον καλλιτεχνικό κόσμο: Προαναγγέλλεται κοινή κινητοποίηση των φορέων του θεάτρου

Αντίδραση με προοπτική συντονισμένης κινητοποίησης προκαλεί στον καλλιτεχνικό κόσμο ο προϋπολογισμός του Υφυπουργείου Πολιτισμού για το 2027.

Η Κλαδική Καλλιτεχνών Θεάτρου της ΣΗΔΗΚΕΚ ΠΕΟ προαναγγέλλει πρωτοβουλία για τη συγκρότηση κοινού μετώπου των φορέων του θεάτρου, ενώ η Ένωση Ηθοποιών Κύπρου καλεί την Κυβέρνηση και τη Βουλή να αντιμετωπίσουν τη χρηματοδότηση του πολιτισμού ως επείγουσα προτεραιότητα, θέτοντας ως στόχο τη σταδιακή διάθεση του 1% του κρατικού προϋπολογισμού στον πολιτισμό.

Οι δύο παρεμβάσεις, με κοινή αφετηρία την ανεπάρκεια των διαθέσιμων πόρων, αναδεικνύουν μια ευρύτερη δυσαρέσκεια που δεν περιορίζεται στο ύψος των κονδυλίων. Στο επίκεντρο βρίσκονται επίσης οι καθυστερήσεις στις προκηρύξεις των σχεδίων στήριξης, στις αποφάσεις και στις πληρωμές, αλλά και οι συνθήκες εργασίας των ανθρώπων που δραστηριοποιούνται στον πολιτισμό.

Προς συντονισμένη κινητοποίηση

Την πιο συγκεκριμένη κίνηση προς την κατεύθυνση συλλογικής αντίδρασης ανακοινώνει η Κλαδική Καλλιτεχνών Θεάτρου της ΣΗΔΗΚΕΚ ΠΕΟ. Με τίτλο «Η Κυβέρνηση περικόπτει τον πολιτισμό και υποβαθμίζει το θέατρο – Ο πολιτισμός δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως περιττή δαπάνη», εκφράζει την αντίθεσή της στην πολιτική χρηματοδότησης, υποστηρίζοντας ότι αντί να ενισχύονται οι πόροι, ο πολιτισμός αντιμετωπίζεται ως δαπάνη που μπορεί να περικοπεί.

Η Κλαδική ανακοινώνει ότι θα αναλάβει άμεσα πρωτοβουλία για τη συγκρότηση κοινού μετώπου και τον συντονισμό των φορέων του θεάτρου, με στόχο την κοινή κινητοποίηση και τη συντονισμένη διεκδίκηση. Ζητά αύξηση του προϋπολογισμού, ενίσχυση των σχεδίων επιχορήγησης και επαρκή χρηματοδότηση της θεατρικής δημιουργίας.

Στο ίδιο πλαίσιο, επισημαίνει ότι η επιχορήγηση προς τον ΘΟΚ παραμένει αμετάβλητη εδώ και τέσσερα χρόνια, παρά την αύξηση του κόστους ζωής και παραγωγής, ενώ εκφράζει ανησυχία για τη μείωση των διαθέσιμων κονδυλίων για τους δημιουργούς και τα σχέδια στήριξης.

Η χρηματοδότηση και οι όροι εργασίας

Η Ένωση Ηθοποιών Κύπρου, από την πλευρά της, διευρύνει το πεδίο των διεκδικήσεων, συνδέοντας τη δημόσια χρηματοδότηση με τις πραγματικές συνθήκες εργασίας στον χώρο του πολιτισμού. Στην ανακοίνωσή της υπογραμμίζει ότι οι καθυστερήσεις στις προκηρύξεις, στις αποφάσεις και στις πληρωμές δυσχεραίνουν τον προγραμματισμό των παραγωγών και επιβαρύνουν τους εργαζομένους, σε μια περίοδο κατά την οποία αυξάνεται το κόστος ζωής και παραγωγής.

Η ΕΗΚ ζητά ουσιαστική αύξηση της χρηματοδότησης, με στόχο τη σταδιακή διάθεση του 1% του κρατικού προϋπολογισμού στον πολιτισμό, μακροπρόθεσμη πολιτιστική πολιτική με συμμετοχή των δημιουργών και των εργαζομένων, καθώς και σταθερούς και διαφανείς όρους χρηματοδότησης. Στις διεκδικήσεις της περιλαμβάνονται, επίσης, περισσότερες θέσεις εργασίας, αξιοπρεπείς αμοιβές και εφαρμογή των συλλογικών συμβάσεων σε κάθε παραγωγή ή δραστηριότητα που λαμβάνει δημόσια χρηματοδότηση.

Κοινό σημείο αναφοράς των δύο ανακοινώσεων είναι το ποσοστό του 0,45% του κρατικού προϋπολογισμού που, σύμφωνα με τις δημόσιες αναφορές στις οποίες παραπέμπουν οι φορείς, αντιστοιχεί στον πολιτισμό για το 2027, έναντι 0,62% το 2026, κατατάσσοντας την Κύπρο στη 2^η θέση από το τέλος μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών, με βάση τα στοιχεία της Eurostat για το 2023. Οι οργανώσεις θεωρούν ότι η αναλογία αυτή απέχει από τις πραγματικές ανάγκες του τομέα και από τη σημασία που η Πολιτεία αποδίδει στον πολιτισμό σε επίπεδο διακηρύξεων.

Η συζήτηση αποκτά πρόσθετη διάσταση καθώς η πρώην Υφυπουργός Πολιτισμού Λίνα Κασσιανίδου είχε επισημάνει, κατά την αποχώρησή της από τη θέση, στις 6 Αυγούστου 2026, ότι ο πολιτισμός χρειάζεται οικονομική στήριξη και ότι θα μπορούσε να προσφέρει ακόμη περισσότερα στην κοινωνία εάν αυξανόταν ο προϋπολογισμός του Υφυπουργείου, εκφράζοντας την ευχή αυτό να γίνει σύντομα.

Την ανησυχία των δημιουργών εντείνει και το γεγονός ότι, μέχρι στιγμής, δεν έχουν προκηρυχθεί ούτε το Σχέδιο ΘΥΜΕΛΗ ούτε το πρόγραμμα ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΙΙ. Η καθυστέρηση είναι ενδεικτική, αν ληφθεί υπόψη ότι πέρσι το Σχέδιο ΘΥΜΕΛΗ για το Α΄ εξάμηνο του 2026 είχε προκηρυχθεί στις 2 Οκτωβρίου 2025, με καταληκτική ημερομηνία υποβολής αιτήσεων την 7η Νοεμβρίου. Φέτος, στις 2 Νοεμβρίου, οι ενδιαφερόμενοι εξακολουθούν να αναμένουν την προκήρυξη των σχεδίων, χωρίς να έχουν ακόμη σαφή εικόνα για τους όρους και το χρονοδιάγραμμα της χρηματοδότησης.

Η Κλαδική Καλλιτεχνών Θεάτρου ζητά την ενίσχυση των σχεδίων επιχορήγησης, ενώ η ΕΗΚ επιμένει ότι η χρηματοδότηση πρέπει να συνοδεύεται από έγκαιρες προκηρύξεις, αποφάσεις και πληρωμές. Και οι δύο οργανώσεις καλούν ουσιαστικά την Πολιτεία να επανεξετάσει τη στάση της πριν από την ψήφιση του προϋπολογισμού του 2027.