Προϋπολογισμός Υφυπουργείου Πολιτισμού: Στα λόγια αύξηση, στην πράξη σταγονόμετρο και ψαλίδι

Στα €64,3 εκατ. ο προϋπολογισμός του Υφυπουργείου για το 2027 – Αύξηση για τον Σύγχρονο Πολιτισμό, αλλά με μειωμένες επιχορηγήσεις προς φορείς και δημιουργούς – Επιπλέον €30 εκατ. για το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο Κύπρου.

Στα €64,3 εκατ. ανέρχεται ο προϋπολογισμός του Υφυπουργείου Πολιτισμού για το 2027, παρουσιάζοντας ονομαστική μείωση σε σχέση με τα €65,7 εκατ. του 2026.

Η εικόνα, ωστόσο, διαφοροποιείται εάν αφαιρεθούν τα €2,2 εκατ. που είχαν περιληφθεί στον περσινό προϋπολογισμό για το πολιτιστικό πρόγραμμα της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ. Σύμφωνα με την Υφυπουργό Πολιτισμού, Κλέα Χατζηστεφάνου Παπαέλληνα, η σύγκριση αυτή αποτυπώνει αύξηση €820.000 για το 2027.

Πίσω, όμως, από τη συνολική εικόνα των αριθμών, η κατανομή των κονδυλίων αποκαλύπτει διαφορετικές κατευθύνσεις ανά τομέα, με σημαντικότερη την υποχώρηση των αναπτυξιακών δαπανών του Τμήματος Αρχαιοτήτων. Πρόκειται για μια μείωση που αφορά σχεδόν το 43% των αντίστοιχων πιστώσεων σε σχέση με πέρσι, παρά το γεγονός ότι η προστασία και ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς εξακολουθούν να περιλαμβάνονται στις βασικές προτεραιότητες που επικαλείται το Υφυπουργείο.

Συγκεκριμένα, ο προϋπολογισμός του Τμήματος Αρχαιοτήτων για το 2027 ανέρχεται στα €23,6 εκατ., έναντι €24,67 εκατ. το 2026. Η συνολική μείωση περιορίζεται περίπου στο €1,07 εκατ., ωστόσο η κατανομή των δαπανών παρουσιάζει αξιοσημείωτη μεταβολή. Οι τακτικές δαπάνες αυξάνονται από €18 εκατ. περίπου σε €19,9 εκατ., ενώ οι αναπτυξιακές υποχωρούν από €6,68 εκατ. σε €3,8 εκατ. Η διαφορά αγγίζει τα €2,88 εκατ., δηλαδή περίπου το 43% των περσινών αναπτυξιακών πιστώσεων.

Η μεταβολή αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς αφορά το σκέλος από το οποίο χρηματοδοτούνται έργα αποκατάστασης, συντήρησης και αναβάθμισης αρχαιολογικών χώρων και μνημείων. Για το 2027 προβλέπονται, μεταξύ άλλων, €625.000 για εργασίες στο Κούριο, την κατασκευή Κέντρου Επισκεπτών στην Αμαθούντα και αναβαθμίσεις στην Κάτω Πάφο και στους Τάφους των Βασιλέων. Προβλέπονται επίσης €200.000 για το Μεσαιωνικό Μουσείο στο Κάστρο Λεμεσού και τη μουσειογραφική μελέτη του Κάστρου Λάρνακας, καθώς και €1,2 εκατ. για επιχορηγήσεις αποκατάστασης αρχαίων μνημείων Β’ Πίνακα, τα οποία δεν αποτελούν κρατική περιουσία.

Στο πλαίσιο της προετοιμασίας για τις μουσειακές ανάγκες του νέου Αρχαιολογικού Μουσείου Κύπρου περιλαμβάνονται ακόμη €880.000 για σχεδιασμό στηριγμάτων εκθεμάτων, τρισδιάστατα μοντέλα, ψηφιακές εφαρμογές και μουσειακή αφήγηση.

Η Υφυπουργός αναφέρθηκε, παράλληλα, σε επιπλέον €30 εκατ. που έχουν περιληφθεί στον κρατικό προϋπολογισμό για το νέο Αρχαιολογικό Μουσείο. Πρόκειται για σημαντική διευκρίνιση, καθώς το ποσό αυτό αφορά ξεχωριστή κρατική πρόνοια και δεν περιλαμβάνεται στα €64,3 εκατ. του προϋπολογισμού του Υφυπουργείου.

Αύξηση στον Σύγχρονο Πολιτισμό, όχι στις επιχορηγήσεις

Αντίθετη πορεία ακολουθεί ο προϋπολογισμός του Τμήματος Σύγχρονου Πολιτισμού, ο οποίος αυξάνεται από €19,72 εκατ. το 2026 σε €21,1 εκατ. το 2027. Από το συνολικό ποσό, €15,6 εκατ. αφορούν αναπτυξιακές δαπάνες και €5,5 εκατ. τακτικές.

Η αύξηση, ωστόσο, δεν μεταφράζεται σε αντίστοιχη ενίσχυση των διαθέσιμων πόρων για την άμεση στήριξη της πολιτιστικής δραστηριότητας. Οι πιστώσεις για την επιχορήγηση πολιτιστικών φορέων και ατόμων διαμορφώνονται στα €7,4 εκατ., έναντι €7,67 εκατ. την προηγούμενη χρονιά, καταγράφοντας μείωση περίπου €270.000. Αντίθετα, η παραγωγή κινηματογραφικών ταινιών ενισχύεται από €2,65 εκατ. σε €3 εκατ.

Στο ποσό των €7,4 εκατ. περιλαμβάνονται €2,5 εκατ. για το πρόγραμμα «ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΙΙ», €1,4 εκατ. για το σχέδιο «ΘΥΜΕΛΗ» και €3,5 εκατ. για άλλα προγράμματα, σχέδια και δράσεις.

Να σημειωθεί εδώ, πως ενώ ο Νοέμβριος βρίσκεται προ των πυλών, η πολιτιστική κοινότητα αναμένει την προκήρυξη του «ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ ΙΙΙ» για τον επόμενο κύκλο χρηματοδότησης. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα αποτελεί ένα από τα βασικά εργαλεία κρατικής στήριξης της καλλιτεχνικής δημιουργίας, καλύπτοντας τομείς όπως η μουσική, το θέατρο, ο χορός, τα εικαστικά, η λογοτεχνία, ο παραδοσιακός πολιτισμός και ο κινηματογράφος. Η έγκαιρη ανακοίνωση των σχεδίων και των όρων χρηματοδότησης παραμένει κρίσιμη για τον προγραμματισμό των φορέων και των δημιουργών.

Οι υπόλοιπες δαπάνες

Στα €11,5 εκατ. ανέρχεται ο προϋπολογισμός της Διοίκησης – Κεντρικών Γραφείων, στον οποίο περιλαμβάνονται οι κρατικές χορηγίες προς τον Θεατρικό Οργανισμό Κύπρου (€5,3 εκατ.) και το Ίδρυμα Συμφωνικής Ορχήστρας Κύπρου (€3,6 εκατ.). Τα δύο κονδύλια παραμένουν ουσιαστικά στα ίδια επίπεδα με πέρσι. Στην ίδια κατηγορία περιλαμβάνονται €847.000 για τα πολιτιστικά κέντρα στο εξωτερικό και €1,8 εκατ. για δράσεις που αφορούν την Ευρωπαϊκή Ένωση και πολυμερείς οργανισμούς, συμπεριλαμβανομένης της στήριξης της Λάρνακας ως Πολιτιστικής Πρωτεύουσας της Ευρώπης 2030.

Για την Υπηρεσία Κυπριακής Χειροτεχνίας προβλέπονται €2,1 εκατ., ενώ ο προϋπολογισμός του Κρατικού Αρχείου ανέρχεται στα €3,3 εκατ. Από το τελευταίο ποσό, €1,5 εκατ. προορίζονται για την έναρξη της πρώτης φάσης ανέγερσης του νέου κτηρίου του Κρατικού Αρχείου.

Συνολικά, οι τακτικές δαπάνες αντιστοιχούν στο 65,6% του προϋπολογισμού του Υφυπουργείου και οι αναπτυξιακές στο 34,4%. Η συζήτηση, επομένως, δεν εξαντλείται στο αν ο συνολικός προϋπολογισμός αυξάνεται ή μειώνεται. Η κατανομή των πόρων, και κυρίως η σημαντική υποχώρηση των αναπτυξιακών πιστώσεων για τις Αρχαιότητες, αναδεικνύει τα ερωτήματα για τις δυνατότητες υλοποίησης έργων πολιτιστικής κληρονομιάς την επόμενη χρονιά.

Η ανάγκη αύξησης της κρατικής χρηματοδότησης του πολιτισμού αναγνωρίζεται πλέον από όλες τις πλευρές. Ακόμη και η τέως Υφυπουργός Πολιτισμού, Λίνα Κασσιανίδου, είχε επισημάνει κατά την αποχώρησή της τον περασμένο Αύγουστο ότι ο πολιτισμός χρειάζεται μεγαλύτερο προϋπολογισμό για να μπορέσει να προσφέρει περισσότερα στην κοινωνία. Είναι χαρακτηριστικό ότι πέρσι η ίδια είχε επισημάνει κατά την παρουσίαση του προϋπολογισμού του 2026 ότι ολόκληρο το Τμήμα Αρχαιοτήτων έχει λιγότερους αρχαιολόγους από ό,τι μόνο η Εφορεία Ηρακλείου στην Κρήτη. Η διαπίστωση, ωστόσο, εξακολουθεί να παραμένει περισσότερο ευχή παρά πολιτική πράξη.

Το ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο πόσα χρήματα διατίθενται συνολικά για τον πολιτισμό, αλλά κυρίως πού κατευθύνονται και κατά πόσο ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες του τομέα.

Παρέμβαση Χριστοφίδη και έκκληση για τις Αρχαιότητες

Ο βουλευτής του ΑΚΕΛ Χρίστος Χριστοφίδης μετέφερε σε δηλώσεις του μετά τη συνεδρία της Επιτροπής Οικονομικών τη δραματική έκκληση του διευθυντή του Τμήματος Αρχαιοτήτων Γιώργου Γεωργίου για τις περικοπές στον προϋπολογισμό του Τμήματος τουλάχιστον κατά 25%. Όπως ανέφερε, ο διευθυντής εξέφρασε έντονη ανησυχία για τις επιπτώσεις που θα έχει η συρρίκνωση των διαθέσιμων πόρων στη λειτουργία του Τμήματος και στην προστασία της αρχαιολογικής κληρονομιάς.

«Η παρατήρησή μου είναι ότι αυτή η κατακρεούργηση του προϋπολογισμού του Τμήματος Αρχαιοτήτων δεν θα είναι χωρίς επιπτώσεις» ανέφερε ο Χ. Χριστοφίδης, επικαλούμενος ως παραδείγματα τις καταστροφές και τα κενά φύλαξης σε σημαντικά μνημεία και μουσεία του εξωτερικού.

Ο βουλευτής του ΑΚΕΛ έθεσε, παράλληλα, ζήτημα για τη συνολική χρηματοδότηση της πολιτιστικής δημιουργίας, υποστηρίζοντας ότι μειώνονται τα κονδύλια των προγραμμάτων επιχορήγησης καλλιτεχνών. Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρθηκε στις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν πολιτιστικοί οργανισμοί και θέατρα, καθώς και στην ανάγκη ουσιαστικότερης κρατικής στήριξης.

Στην παρέμβασή του, επανέφερε και το ζήτημα των σχέσεων μεταξύ της διοίκησης και των Τμημάτων του Υφυπουργείου Πολιτισμού. Υποστήριξε ότι, παρά την απόσυρση της επιστολής της ΠΑΣΥΔΥ προς το Υπουργείο Οικονομικών, στην οποία περιλαμβάνονταν καταγγελίες για τον έλεγχο των κονδυλίων από τον Γενικό Διευθυντή, εξακολουθούν να υπάρχουν ζητήματα συγκέντρωσης αρμοδιοτήτων.

Σύμφωνα με τον ίδιο, η Υφυπουργός ανακοίνωσε κατά τη συνεδρίαση μεσολαβητική πρωτοβουλία για την επίλυση των προβλημάτων. «Δεν φτάνει, δηλαδή, που δεν έχει χρήματα για να λειτουργήσει το Υφυπουργείο Πολιτισμού, το τελευταίο που χρειάζεται είναι και αυτά τα παιχνίδια εξουσίας», κατέληξε, απευθύνοντας έκκληση για αποκατάσταση της ομαλής λειτουργίας της υπηρεσίας.