Σπύρος Αγαθού: Ένα έργο χτίζεται όπως μια ανθρώπινη εμπειρία

Ο Σπύρος Αγαθού επανέρχεται μέσα από το χρώμα, τις υφές και τις διαδοχικές στρώσεις, για να αποτυπώσει σύνθετες συναισθηματικές εμπειρίες, αφήνοντας χώρο για προσωπικές αναγνώσεις. 

Δίνοντας στη νέα σειρά έργων του τον τίτλο «Unnamed», ο γνωστός ζωγράφος επιχειρεί να δώσει μορφή σε όσα παραμένουν αδιευκρίνιστα, αντιφατικά ή ανείπωτα, αφήνοντας χώρο στον θεατή να αναπτύξει τη δική του, προσωπική σχέση με το έργο, μέσα από τα βιώματα και τα συναισθήματά του.

-Η νέα σου έκθεση έχει τον τίτλο «Unnamed». Πώς προέκυψε και τι σημαίνει για σένα; Ο τίτλος «Unnamed» προέκυψε από την ανάγκη μου να αφήσω χώρο σε όσα δεν μπορούν πάντα να εκφραστούν με λόγια. Υπάρχει κάτι παράδοξο σε αυτή την επιλογή: ενώ η έκθεση ονομάζεται «unnamed», επιχειρεί μέσα από αυτή τη μία λέξη να συμπυκνώσει την κεντρική της ιδέα, τη δυσκολία να δώσουμε ένα σαφές όνομα σε όσα αισθανόμαστε. Τα συναισθήματα είναι σύνθετα, συχνά αντιφατικά και πολυεπίπεδα. Μπορούν να συνυπάρχουν, να αλληλοσυγκρούονται και να μεταβάλλονται με διαφορετικές εντάσεις, ενώ ο καθένας μας τα βιώνει με τον δικό του, μοναδικό τρόπο. Για μένα, η ζωγραφική είναι ένας πιο φυσικός τρόπος έκφρασης, ένας τρόπος να προσεγγίσω όσα δυσκολεύομαι να διατυπώσω λεκτικά. Μέσα από το χρώμα, τις στρώσεις, τις υφές και τις χειρονομίες, προσπαθώ να δώσω σε αυτές τις εμπειρίες μια οπτική και απτή υπόσταση, χωρίς να τις περιορίζω σε συγκεκριμένους ορισμούς.

–Πώς αντιλαμβάνεσαι τη σχέση ανάμεσα στο έργο και τον θεατή; Δεν θέλω να καθορίσω τι πρέπει να δει ή να αισθανθεί ο θεατής, αλλά να του δώσω την ευκαιρία να συναντήσει το έργο μέσα από τα δικά του βιώματα. Με ενδιαφέρει αυτή η συνάντηση να γίνει μια κοινή εμπειρία, χωρίς να χρειάζεται να είναι ίδια για όλους. Είναι πολύ σημαντικό. Δεν θέλω να πω στον θεατή τι πρέπει να αισθανθεί ή τι πρέπει να δει. Από τη στιγμή που ένα έργο βγαίνει από το εργαστήριο και παρουσιάζεται, αποκτά τη δική του ζωή. Μπορεί εγώ να έχω ξεκινήσει ένα έργο από μια συγκεκριμένη σκέψη ή ένα προσωπικό βίωμα, όμως ο θεατής μπορεί να δει κάτι εντελώς διαφορετικό. Για μένα, ένα έργο ολοκληρώνεται πραγματικά όταν συναντά έναν άλλο άνθρωπο.

–Τι σε οδήγησε στη δημιουργία της σειράς; Η «Unnamed» γεννήθηκε μέσα από μια περίοδο έντονης εσωτερικής αναζήτησης, όπου υπήρχαν πολλά συναισθήματα, σκέψεις και αντιθέσεις. Αυτό που με ενδιέφερε ήταν η στιγμή που ένα συναίσθημα αρχίζει να εμφανίζεται, αλλά δεν έχει ακόμη πάρει μια ξεκάθαρη μορφή. Είναι σχεδόν διάφανο, δύσκολο να το προσδιορίσεις, σαν να το αισθάνεσαι πριν ακόμη καταλάβεις τι είναι. Με ενδιέφερε, όμως, και η αντίθετη κατάσταση, όταν ένα συναίσθημα γίνεται τόσο έντονο, που η ίδια η λέξη που χρησιμοποιούμε για να το περιγράψουμε μοιάζει ανεπαρκής. Ή όταν αισθάνεσαι δύο αντίθετα πράγματα την ίδια στιγμή, χωρίς το ένα να αναιρεί απαραίτητα το άλλο. Ήθελα να παραμείνω κοντά σε αυτές τις στιγμές, χωρίς να χρειάζεται να τις εξηγήσω ή να τις μετατρέψω σε μια συγκεκριμένη αφήγηση.

–Τι ρόλο παίζουν τα διαδοχικά στρώματα χρώματος στη διαδικασία της ζωγραφικής σου; Ένα έργο χτίζεται σταδιακά, όπως χτίζεται και μια ανθρώπινη εμπειρία. Προσθέτω, αφαιρώ, καλύπτω, ξαναφέρνω στην επιφάνεια κάτι που νόμιζα ότι είχε χαθεί. Κάποιες φορές ένα προηγούμενο στρώμα παραμένει σχεδόν αόρατο, αλλά εξακολουθεί να υπάρχει. Και αυτό με ενδιαφέρει πολύ. Η τελική επιφάνεια δεν είναι μόνο αυτό που βλέπουμε, αλλά και όλα όσα έχουν προηγηθεί και έχουν αφήσει το ίχνος τους πάνω της. Είναι, ουσιαστικά, η πορεία και η ιστορία του έργου, καθώς και όλα όσα το διαμορφώνουν, χωρίς να είναι πάντα ορατά με γυμνό μάτι.

–Η διαδικασία είναι εξίσου σημαντική με το τελικό αποτέλεσμα; Ναι, και ίσως κάποιες φορές είναι ακόμη πιο σημαντική. Το τελικό αποτέλεσμα είναι αυτό που συναντά ο θεατής, αλλά η διαδικασία είναι αυτό που δημιουργεί την αλήθεια του έργου. Υπάρχουν έργα στα οποία η διαδικασία αλλάζει εντελώς την αρχική μου πρόθεση. Και αυτό δεν προσπαθώ πάντα να το διορθώσω. Αντίθετα, πολλές φορές επιλέγω να το ακολουθήσω γιατί είναι καθοριστικό. Για μένα, η ζωγραφική είναι ένας διάλογος ανάμεσα σε αυτό που θέλω να κάνω και σε αυτό που τελικά συμβαίνει.

–Τι σημαίνει για σένα το χρώμα; Το χρώμα είναι ένας τρόπος να εκφράσω κάτι που πολλές φορές δεν μπορώ να εκφράσω με λόγια. Ένα χρώμα που δεν λείπει από τα έργα μου είναι το μαύρο. Για μένα είναι ένα χρώμα που φέρνει την ισορροπία. Η χρήση του χρώματος, που σε αυτή τη σειρά είναι πιο εμφανή, έχει θερμοκρασία, ένταση, βάρος, σιωπή. Μπορεί να δημιουργήσει εγγύτητα ή απόσταση, ηρεμία ή ένταση. Και πολλές φορές ένα χρώμα μπορεί να κουβαλήσει μια συναισθηματική κατάσταση χωρίς να χρειάζεται να την εξηγήσει. Στην «Unnamed» το χρώμα λειτουργεί σχεδόν σαν γλώσσα. Μια γλώσσα χωρίς συγκεκριμένο λεξιλόγιο.

–Έχεις παρουσιάσει δύο προηγούμενες ατομικές εκθέσεις στην ίδια γκαλερί, τις «Minisko I» και «Minisko II». Υπάρχει ένας διάλογος ανάμεσα σε εκείνες τις δουλειές και στην «Unnamed»; Υπάρχει σίγουρα ένας διάλογος. Οι τρεις εκθέσεις αποτελούν, κατά κάποιον τρόπο, διαφορετικά κεφάλαια μιας ίδιας προσωπικής και ζωγραφικής διαδρομής. Στις «Minisko» η μνήμη και η ανάκληση είχαν πιο άμεσο ρόλο. Στην «Unnamed» αισθάνομαι ότι έχω απομακρυνθεί λίγο από την ανάγκη να αφηγηθώ ή να θυμηθώ κάτι συγκεκριμένο. Με ενδιαφέρει περισσότερο το συναίσθημα που παραμένει αφού η αφήγηση έχει απογυμνωθεί. Αυτό που παραμένει σταθερό είναι η ανάγκη μου να δουλεύω με το υλικό, την επιφάνεια και τη χειρονομία, αλλά και η ανάγκη να υπάρχει κάτι προσωπικό πίσω από τη ζωγραφική. Αυτό που έχει αλλάξει είναι ο τρόπος με τον οποίο επιλέγω να το αποκαλύπτω.

–Η συνεργασία σου με τη Χρυσήλια Φιλιαστίδη ξεκίνησε από την έκθεση «Λάλλαρος» το 2025 και συνεχίζεται τώρα. Τι αναζητάς σε έναν διάλογο με έναν επιμελητή και τι σου προσφέρει αυτή η συνεργασία; Αυτό που αναζητώ σε έναν επιμελητή είναι έναν άνθρωπο που δεν θα προσπαθήσει να αντικαταστήσει τη δική μου ματιά, αλλά θα μπορέσει να τη δει από μια διαφορετική απόσταση. Όταν δουλεύεις για μεγάλο χρονικό διάστημα μόνος μέσα στο εργαστήριο, είναι εύκολο να εγκλωβιστείς στον δικό σου τρόπο σκέψης. Ο διάλογος με έναν επιμελητή μπορεί να ανοίξει νέες αναγνώσεις και να σου δείξει συνδέσεις που ίσως δεν είχες αντιληφθεί. Η συνεργασία μου με τη Χρυσήλια έχει αυτή τη σχέση διαλόγου. Δεν είναι μόνο θέμα οργάνωσης μιας έκθεσης, αλλά μια διαδικασία μέσα από την οποία η δουλειά μου μπορεί να αποκτήσει μια διαφορετική οπτική και να παρουσιαστεί με τρόπο που να υπηρετεί αυτό που πραγματικά θέλω να επικοινωνήσω. Και νομίζω ότι αυτό είναι πολύ σημαντικό, ο επιμελητής να μην σου λέει τι πρέπει να κάνεις, αλλά να σε βοηθά να καταλάβεις καλύτερα αυτό που ήδη προσπαθείς να πεις.

• INFO: Η έκθεση «Unnamed», παρουσιάζεται στην Γκαλερί Κυπριακή Γωνιά (τηλ 24621109) στη Λάρνακα μέχρι τις 31 Οκτωβρίου (Δευτέρα–Παρασκευή 10π.μ.- 1μ.μ. & 4.30- 7μ.μ., Σάββατο 10π.μ.- 1μ.μ.).

Ελεύθερα, 18.10.2026