Φροσούλα Κολοσιάτου: Η ποίηση δίνει φωνή στο αδιανόητο

Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google

Η βραβευμένη ποιήτρια Φροσούλα Κολοσιάτου, στη 14η ποιητική της συλλογή «Ιστορία αίματος», εστιάζει στο έγκλημα που γίνεται στη Γάζα και απευθύνει μια κραυγή απέναντι στη συλλογική συνενοχή και την ηθική χρεοκοπία της διεθνούς πολιτικής. Πεποίθησή της είναι ότι τα λόγια ενός ποιητή, μιας ποιήτριας, μπορούν να φυτέψουν τον σπόρο του προβληματισμού, και ίσως δημιουργούν το υπόβαθρο για κοινωνική κινητοποίηση.

-«Να σταματήσει αυτό το κακό», λέτε σ’ έναν στίχο στη νέα ποιητική σας συλλογή. Πώς εξηγείτε τη στάση των κυβερνήσεων απέναντι σ’ αυτό που συμβαίνει στη Γάζα;

Η στάση τους σχετικά με τη Γάζα ερμηνεύεται ως αδιαφορία. Η συμπεριφορά αυτή διαμορφώνεται από ένα σύνθετο πλέγμα στρατιωτικών και εσωτερικών παραγόντων, όπως γεωπολιτικές συμμαχίες, στρατηγικά συμφέροντα και άλλα. Η αδιαφορία των κυβερνήσεων δεν οφείλεται σε άγνοια, αλλά σε κυνικό υπολογισμό. Ζούμε σ’ έναν κόσμο όπου τα γεωπολιτικά και οικονομικά συμφέροντα ζυγίζονται πάνω από την ανθρώπινη ζωή. Όταν η εξουσία αδιαφορεί για τη βία και μετατρέπει μια γενοκτονία σε διπλωματική διαπραγμάτευση, η ανθρώπινη αξιοπρέπεια χάνει τη σημασία της για τους ισχυρούς. Ο στίχος «Να σταματήσει αυτό το κακό» είναι μια κραυγή απέναντι στη συλλογική συνενοχή και την ηθική χρεοκοπία της διεθνούς πολιτικής.

-Οι λέξεις του ποιητή, της ποιήτριας, μπορούν να ευαισθητοποιήσουν την κοινή γνώμη; Στη σημερινή εποχή της πληροφοριακής υπερφόρτωσης οι άνθρωποι αντιδρούν απέναντι στις συνεχείς εικόνες καταστροφής, ενώ η ποίηση εστιάζει στις μικρές καθημερινές λεπτομέρειες, π.χ. σ’ ένα παιδικό παιγνίδι στα συντρίμμια, δίνοντας με αυτές τις εικόνες τη δυνατότητα στον αναγνώστη να νιώσει ταύτιση και ενσυναίσθηση. Παρόλο που τα λόγια ενός ποιήματος δεν μπορούν από μόνα τους να αλλάξουν τις πολιτικές αποφάσεις ή να σταματήσουν τις εχθροπραξίες, μπορούν ωστόσο να ευαισθητοποιήσουν την κοινή γνώμη, μπορούν να φυτέψουν τον σπόρο του προβληματισμού, διασώζουν την ανθρώπινη αξιοπρέπεια απέναντι στη λήθη και ίσως δημιουργούν το υπόβαθρο για κοινωνική κινητοποίηση.

-Η προηγούμενη ποιητική σας συλλογή, «Κρατώ κάτι από σένα», είναι αφιερωμένη στον αδελφό σας ποιητή Λεύκιο Ζαφειρίου. Τι κρατάτε από αυτόν; Τα πάντα. Ό,τι θέλει κανείς να διαφυλάξει στη μνήμη και την ψυχή του. Αυτό που μένει πίσω είναι η ανεξίτηλη αποτύπωση που άφησε στη ζωή μας. Κρατώ λοιπόν τις αναμνήσεις και τις κοινές ιστορίες, ιδιαίτερα τις μικρές στιγμές, απλές κουβέντες, εικόνες ζωής, διαλόγους και συζητήσεις, κοινά βιώματα, αλλά και τη μορφή του, τον ήχο της φωνής του, το γέλιο, το χιούμορ, τη γενναιοδωρία, την ηθική ακεραιότητα και ανθρωπιά του. Κρατώ το έργο του και την πνευματική του δύναμη. Κρατώ τις αξίες που μου μετάδωσε και τη μεγάλη του αγάπη για την Κύπρο, τον Ανδρέα Κάλβο, την ποίηση και τους μαθητές του.

-Πρόσφατα χάσατε και τον αδελφό σας Μιχάλη Ζαφείρη, επίσης ποιητή. Η ποίηση σας δίνει τη δύναμη να διαχειριστείτε αυτές τις απώλειες; Ναι, τρία χρόνια μετά τον θάνατο του Λεύκιου, ανήμερα των Χριστουγέννων, έχασα και τον άλλο ποιητή αδελφό μου Μιχάλη. Στο ερώτημα αν η ποίηση βοηθά να διαχειριστώ την απώλεια των αγαπημένων μου ανθρώπων, τι να πω; Η απώλεια είναι απώλεια και ο θάνατος αμετάκλητος. Ωστόσο η ποίηση λειτουργεί θεραπευτικά, δίνει φωνή στο αδιανόητο, όταν η καθημερινή γλώσσα αποδεικνύεται φτωχή για να περιγράψει τον πόνο. Μεταμορφώνει την απουσία σε παρουσία. Είναι ένας τρόπος επικοινωνίας με τους αγαπημένους που έφυγαν, ένα μέσο απελευθέρωσης και λύτρωσης. Μέσα από τους στίχους, η φωνή και η παρουσία των αγαπημένων προσώπων αποτυπώνονται ανεξίτηλα και αντέχουν στον χρόνο. Η ποίηση βοηθά να συμφιλιωθούμε με την ευθραυστότητα της ύπαρξης και λειτουργεί ως παραμυθία.

-Μητέρα σας ήταν η σπουδαία ποιήτρια Μαρούλας Γεωργιάδου–Ζαφείρη, πιο γνωστή με το λογοτεχνικό ψευδώνυμο Νεφέλη. Τι σας συγκινεί στο ποιητικό της έργο; Τα δημοσιευμένα ποιήματα και τα κριτικά σημειώματα της Νεφέλης εκτείνονται ανάμεσα στο 1950 και το 1953. Είναι ολιγάριθμα. Οι αρνητικές συνθήκες της ζωής της και οι περιπέτειες υγείας ανέκοψαν τη δημιουργική ορμή της. Στα πρώτα ποιήματα υπερτερεί η επική διάθεση, ο οραματισμός ενός νέου ελπιδοφόρου κόσμου για τους ταπεινούς, μετά τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Το όνειρο της ελευθερίας της Κύπρου και του κόσμου όλου, όπως και αυτό της παγκόσμιας ειρήνης, τη συνεπαίρνει σε κατοπινά ποιήματα. Ωστόσο, ο λυρισμός της επιτρέπει να εκφράσει και θέματα που αναδεικνύουν την ιδιαίτερη κατάσταση των νέων σ’ εκείνη την εποχή στην Κύπρο: Ασφυξία στις πνευματικές αναζητήσεις, στα εργασιακά, στις βιοτικές προοπτικές, τόσο εξαιτίας της βρετανικής αποικιοκρατίας όσο και από τη φτώχια, την ανισοτιμία των γυναικών, την καταπιεστική υπαρξιακή πραγματικότητα. Για όλα αυτά νιώθω συγκίνηση.

-«Όταν φεύγουν οι άνθρωποι/ αφήνουν πίσω τους παράξενες μικρές αναμνήσεις» γράφετε σε ένα ποίημα από προηγούμενη συλλογή. Τι αναμνήσεις έχετε από την μητέρα σας; Σε αυτή την ερώτηση θα απαντήσω με τους στίχους «Στη μητέρα»:Δεν σε γνώρισα ποτέ και/ Τη θέση σου την πήρε μια άλλη μητέρα/ Σε ποια διάσταση /Θα μπορούσε να λάμψει/ Η ομορφιά σου/ Μήπως οι λέξεις είναι απάτη;

-Πόσο έχουν επηρεάσει το ποιητικό σας έργο οι παράξενες συνθήκες κάτω από τις οποίες μεγαλώσετε; Πιστεύω ότι όλοι επηρεαζόμαστε από τα βιώματά μας, πόσο μάλλον από τα χρόνια της παιδικής ηλικίας. Αυτά καταχωρούνται και αφήνουν αποτυπώματα στη μετέπειτα ζωή μας. Μέσα από τα ποιήματα μου ίσως διαφαίνονται μνήμες φορτισμένες με ρωγμές, σιωπές και απώλειες.

-Σε κάθε νέο συγγραφικό σας βήμα νιώθετε ότι αναμετριέστε με τον εαυτό σας;

Η αναμέτρηση με τον εαυτό μας προϋποθέτει μια βαθιά και ειλικρινή αυτοαξιολόγηση. Τούτο μπορεί να συμβαίνει συνειδητά ή και υποσυνείδητα. Κάθε συγγραφικό βήμα είναι πράγματι μια αναμέτρηση με τα προηγούμενα όρια, αποτελεί σημείο αναφοράς και κριτήριο για το πού βρίσκεσαι, ποιος στόχος έχει επιτευχθεί και πού μπορείς να φτάσεις. Η πραγματική πρόκληση είναι η αποφυγή της στατικότητας, και αυτό με το οποίο αναμετριέσαι κάθε φορά είναι ο φόβος της επανάληψης και η αγωνία να παραμείνεις αληθινός. Αυτή την αναμέτρηση τη νιώθω περισσότερο σαν μια παραγωγική πρόκληση.