Βήματα και εμπόδια έως τις συνομιλίες – Στη βάση των εισηγήσεων Χριστοδουλίδη το πακέτο συμφωνίας

Για να ξεκλειδώσει μια διευρυμένη διάσκεψη υπό τον Γενικό Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών, Αντόνιο Γκουτέρες, απαιτούνται συγκεκριμένα βήματα προόδου σε επίπεδο ηγετών. Η τουρκική πλευρά εμφανίζεται θετική στο πακέτο των ΜΟΕ, με τα τέσσερα οδοφράγματα και την αποναρκοθέτηση, ταυτόχρονα όμως φροντίζει να διαμηνύει ότι τελικός στόχος κάθε προσπάθειας είναι η λύση «δύο κρατών».

Τα τρία βήματα

Η πορεία του Κυπριακού ως το τέλος του έτους, οπότε λήγει η θητεία του Αντόνιο Γκουτέρες, περιλαμβάνει τρία βήματα, τα δύο με τη συμμετοχή του ίδιου του Γενικού Γραμματέα.

• Το πρώτο βήμα, όπως τουλάχιστον διαφάνηκε από διαρροές σε τουρκικά μέσα ενημέρωσης, είναι μια συμφωνία-πακέτο σε δύο συγκεκριμένα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης: το άνοιγμα νέων σημείων διέλευσης και την αποναρκοθέτηση. Μέχρι στιγμής, οι δύο πλευρές φαίνεται να βρίσκονται κοντά σε συμφωνία, κάτι που θα κριθεί και μετά τη σημερινή επίσκεψη του Χακάν Φιντάν στα κατεχόμενα. Η συμφωνία, εφόσον επιτευχθεί, αναμένεται να ανακοινωθεί το Σαββατοκύριακο ή τη Δευτέρα, στη συνάντηση της Μαρίας Άνχελα Ολγκίν με τους δύο ηγέτες.
• Αν οι δύο ηγέτες συμφωνήσουν στο πακέτο των ΜΟΕ, ο Γενικός Γραμματέας προτίθεται, όπως μετέδωσε χθες το ΑΝΚΑ επικαλούμενο τουρκικές διπλωματικές πηγές, να καλέσει τον Νίκο Χριστοδουλίδη και τον Τουφάν Έρχιουρμαν σε συνάντηση 2+1. Ζητούμενο της συνάντησης θα είναι η συζήτηση της μεθοδολογίας και η συμφωνία επ’ αυτής.
• Αν η συνάντηση 2+1 έχει θετική κατάληξη, ο Αντόνιο Γκουτέρες θα συγκαλέσει διευρυμένη διάσκεψη 5+1, με τη συμμετοχή και των υπουργών Εξωτερικών Ελλάδας, Τουρκίας και Βρετανίας. Εκεί θα συμφωνηθεί η επανέναρξη των συνομιλιών για το Κυπριακό, την οποία θα ανακοινώσει ο ίδιος ο Γενικός Γραμματέας. Η ανακοίνωση αυτή θα αποτελεί ουσιαστικά την «προίκα» του απερχόμενου ΓΓ ΟΗΕ προς τον διάδοχό του.

Με αυτόν τον τρόπο ικανοποιούνται οι προϋποθέσεις που θέτει ο Αντόνιο Γκουτέρες για να συγκαλέσει τη διάσκεψη 5+1.

Τα εμπόδια στο δρόμο

Για να φτάσουν τα πράγματα ως τη συμφωνία για επανέναρξη των συνομιλιών, πρέπει να ξεπεραστούν τρία συγκεκριμένα εμπόδια, που καθιστούν την προσπάθεια δύσκολη.

Το πρώτο εμπόδιο, που έχει ήδη χαμηλώσει, είναι η συμφωνία στο πακέτο των ΜΟΕ. Αν ο Χακάν Φιντάν τοποθετηθεί θετικά στις σημερινές συναντήσεις του στα κατεχόμενα, το πακέτο αναμένεται να κλειδώσει.

Το δεύτερο εμπόδιο είναι αν οι δύο ηγέτες θα καταφέρουν να συμφωνήσουν στη μεθοδολογία, παρουσία του Γενικού Γραμματέα. Αν τα βρουν, η διαδικασία προχωρά.

Το τρίτο εμπόδιο είναι ίσως το δυσκολότερο και αφορά το στόχο που θέτει η Τουρκία για το Κυπριακό και την παρούσα φάση των προσπαθειών. Παράλληλα με τη διαρροή πληροφοριών για πιθανή συμφωνία στο πακέτο των ΜΟΕ, η τουρκική πλευρά φρόντισε να υπενθυμίσει ότι η κατάληξη πρέπει να είναι τα «δύο κράτη».

Στη βάση των εισηγήσεων Χριστοδουλίδη

Το πακέτο ΜΟΕ που διέρρευσε στα τουρκικά μέσα ενημέρωσης δεν διαφέρει από όσα πρότεινε ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, τόσο στην τουρκοκυπριακή πλευρά όσο και στον ΓΓ ΟΗΕ. Αυτό εξηγεί και γιατί η ελληνοκυπριακή πλευρά το αποδέχθηκε πρώτη.

Ωστόσο, τα δημοσιεύματα το παρουσιάζουν ως πρόταση της Μαρίας Άνχελα Ολγκίν.

Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές με τις οποίες επικοινώνησε ο Φιλελεύθερος, όσα παρουσιάστηκαν είναι οι εισηγήσεις του Νίκου Χριστοδουλίδη. Οι ίδιες πηγές εκτιμούν ότι η «βάφτιση» του πακέτου εξυπηρετεί δύο στόχους:

• Να διευκολύνει την Τουρκία και την τουρκοκυπριακή πλευρά να συμφωνήσουν, ώστε να ανοίξουν προοπτικές για τη συνέχεια.
• Σε περίπτωση συμφωνίας, να μειωθεί ή και να μην πιστωθεί η επιτυχία στην ελληνοκυπριακή πλευρά και στον ΓΓ ΟΗΕ, αφού οι προτάσεις Χριστοδουλίδη θα έχουν παρουσιαστεί ως προτάσεις των Ηνωμένων Εθνών και της Μ. Ολγκίν.

Φαίνεται ότι, μετά όσα συνέβησαν τον περασμένο Σεπτέμβριο στη Νέα Υόρκη, τα Ηνωμένα Έθνη δεν θέλουν να επαναληφθεί κάτι ανάλογο. Τότε ο Τουφάν Έρχιουρμαν αρνιόταν συνάντηση 2+1 με τον ΓΓ ΟΗΕ, επειδή η πρόταση δεν προερχόταν από τα Ηνωμένα Έθνη αλλά από τον Νίκο Χριστοδουλίδη.

Τι θα περιλαμβάνει το πακέτο

Τα τέσσερα σημεία διέλευσης του πακέτου είναι: Μια Μηλιά, Αθηένου-Πυρόι-Αγλαντζιά, Λουρουτζίνα-Λύμπια και Κάμπος-Καραβοστάσι. Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης πρόσθεσε το οδόφραγμα Κάμπου-Καραβοστασίου ως εναλλακτική λύση για το σημείο διέλευσης στα Κόκκινα, το οποίο η τουρκική πλευρά αρνείται να συζητήσει, επειδή η περιοχή έχει χαρακτηριστεί στρατιωτική ζώνη.

Οι διαδρομές του πακέτου καλύπτουν διαφορετικές ανάγκες των δύο κοινοτήτων.

Το πακέτο προβλέπει εκκαθάριση ναρκοπεδίων έκτασης 70.000 τετραγωνικών μέτρων. Σύμφωνα με τις ίδιες τουρκικές πηγές, η ελληνοκυπριακή πλευρά συμφωνεί με την πρόταση, ενώ η τουρκοκυπριακή θεωρεί ανεπαρκή τον περιορισμό στις καθορισμένες περιοχές και ζητά πλήρη αποναρκοθέτηση.

Ανακοινώθηκε η τριμερής με την Ολγκίν

Τα Ηνωμένα Έθνη ανακοίνωσαν ότι η τριμερής συνάντηση των δύο ηγετών με την προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα θα γίνει το πρωί της Δευτέρας, 9 Νοεμβρίου.

Σε δελτίο Τύπου της αποστολής των Ηνωμένων Εθνών στην Κύπρο αναφέρεται ότι «τη Δευτέρα, 9 Νοεμβρίου 2026, στις 11 π.μ., η προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, θα υποδεχθεί τον Τουρκοκύπριο ηγέτη, Τουφάν Έρχιουρμαν, και τον Ελληνοκύπριο ηγέτη, Νίκο Χριστοδουλίδη, στην κατοικία του επικεφαλής της αποστολής, εντός της προστατευόμενης περιοχής των Ηνωμένων Εθνών».

Αναμένει ανακοινώσεις το Σαββατοκύριακο

Εξάλλου, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δήλωσε ότι το πρωί της Πέμπτης είχε τηλεφωνική επικοινωνία με την κ. Ολγκίν, προσθέτοντας ότι «είμαστε σε μία διαδικασία που φαίνεται με τα μέχρι στιγμής δεδομένα να προδιαγράφει θετικές εξελίξεις. Είμαστε στο στάδιο αναμονής, στο στάδιο τελικών, αν θέλετε, απαντήσεων και, όπως μου ανέφερε και η προσωπική απεσταλμένη, εντός του Σαββατοκύριακου ενδεχομένως να έχουμε συγκεκριμένες ανακοινώσεις».

«Ο Γενικός Γραμματέας κρατείται συνεχώς ενήμερος και ειλικρινά ελπίζω να ανακοινωθούν θετικές εξελίξεις, όπως προδιαγράφονται, όπως ενημερώνομαι μέσα από την προσωπική απεσταλμένη», τόνισε.

Ερωτηθείς αν αναμένονται εξελίξεις στο θέμα των οδοφραγμάτων, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας υπενθύμισε ότι η προσπάθεια που ξεκίνησε αμέσως μετά την επίσκεψη του ΓΓ ΟΗΕ στην Κύπρο αφορά θέματα μεθοδολογίας, ουσίας και μέτρων οικοδόμησης εμπιστοσύνης, επισημαίνοντας ότι «είναι ευρύτερη η συζήτηση».

«Είναι απόλυτα δικαιολογημένη και η αγωνία και η επιθυμία του κυπριακού λαού», ανέφερε. «Προς αυτή την κατεύθυνση εργάζομαι, γι’ αυτό υποβάλλουμε και συνεχώς εισηγήσεις, προσεγγίσεις που, ναι, πραγματικά πιστεύω ότι, αν υπάρχει πολιτική βούληση, μπορούν να μας οδηγήσουν σε επανέναρξη των συνομιλιών», κατέληξε.