TFI Cyprus: Κοινοβουλευτικός μοχλός για τον άξονα Κύπρου-Ισραήλ-ΗΠΑ – Η ίδρυσή του και τα μηνύματα που στέλνει

Αν υπάρχει κάτι στο οποίο ΔΗΚΟ, ΔΗΣΥ και ΕΛΑΜ ταυτίζονται, είναι ότι τα βήματα της προηγούμενης και της σημερινής κυβέρνησης για την ενίσχυση των σχέσεων με τις ΗΠΑ και το Ισραήλ ήταν απολύτως σωστά για την Κύπρο, για την περιοχή και για τη Μέση Ανατολή, τόνισε ο Νικόλας Παπαδόπουλος κατά την ίδρυση του TFI Cyprus. Στη Λευκωσία, τα κόμματα του ευρύτερου χώρου της δεξιάς βγαίνουν αποφασιστικά μπροστά για την ενίσχυση της συνεργασίας με το Ισραήλ, αλλά και με τις ΗΠΑ.

Η ίδρυση του παραρτήματος του TFI (Transatlantic Friends of Israel) είναι ένα από τα βήματα που κάνουν αυτή την περίοδο τα κυπριακά κοινοβουλευτικά κόμματα για να ενισχύσουν τις σχέσεις της Κύπρου με το Ισραήλ. Σύμφωνα με πληροφορίες μας, το επόμενο διάστημα θα ακολουθήσουν κι άλλες σημαντικές δραστηριότητες, με στόχο να φέρουν πιο κοντά τα κόμματα, αλλά και τα κοινοβούλια των δύο χωρών.

Η σημασία της χρονικής συγκυρίας

Οι κινήσεις των κομμάτων και των βουλευτών έχουν ιδιαίτερη σημασία και λόγω της χρονικής στιγμής. Το TFI Cyprus ιδρύθηκε στις 30 Σεπτεμβρίου 2026, μία εβδομάδα πριν από τη συμπλήρωση τριών χρόνων από την τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς κατά του Ισραήλ.

Λίγες ημέρες νωρίτερα, κατά την επίσκεψη του Ισραηλινού Προέδρου Ισαάκ Χέρτσογκ στην Κύπρο, το ΑΚΕΛ είχε διοργανώσει διαμαρτυρία έξω από το Προεδρικό, εναντίον της συνεργασίας και της συμμαχίας με το Ισραήλ.

Γι’ αυτό και οι επόμενες ενέργειες των βουλευτών θα έχουν ξεχωριστό βάρος, δεδομένου ότι τόσο το ΑΚΕΛ όσο και τα άλλα λεγόμενα αντισυστημικά κόμματα έχουν επικρίνει πολλές φορές την εξωτερική πολιτική της Κύπρου, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά το Ισραήλ.

Δεν είναι αμελητέο ότι κυπριακά κόμματα επιδιώκουν την αναβάθμιση των σχέσεων με το Ισραήλ σε μια περίοδο κατά την οποία ακόμη και εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπάρχει σκεπτικισμός για τις ευρωισραηλινές σχέσεις.

Ψήφος εμπιστοσύνης στην εξωτερική πολιτική

Οι εξελίξεις αυτές αποτελούν ουσιαστικά ψήφο εμπιστοσύνης στην εξωτερική πολιτική της Λευκωσίας απέναντι στο Ισραήλ και τις ΗΠΑ. ΔΗΣΥ, ΔΗΚΟ και ΕΛΑΜ διαθέτουν μαζί καθαρή πλειοψηφία στη Βουλή (33 έδρες), κάτι που μετρά στις αποφάσεις για θέματα εξωτερικής πολιτικής.

Η αναφορά του Ν. Παπαδόπουλου στις ενέργειες της προηγούμενης και της σημερινής κυβέρνησης αναδεικνύει επίσης πόσο σημαντική είναι η συνέχεια στην εξωτερική πολιτική, ιδιαίτερα στις στρατηγικές συμμαχίες.

Το μήνυμα κόντρα στο ρεύμα

Σε περίοδο ευνοϊκού κλίματος, μια τέτοια κίνηση θα ήταν τυπική και δεν θα τραβούσε ιδιαίτερα την προσοχή. Σε περίοδο εχθρικού κλίματος, όμως, δείχνει ότι η επιλογή είναι στρατηγική και όχι συγκυριακή. Ταυτόχρονα, στέλνει τρία μηνύματα:

• Προς το Ισραήλ και τις ΗΠΑ: η Κύπρος παραμένει αξιόπιστη όταν άλλοι επιλέγουν να αποστασιοποιηθούν.
• Προς τις Βρυξέλλες: η Λευκωσία κινείται με ορθολογισμό στα θέματα της Μέσης Ανατολής.
• Προς το εσωτερικό: οι αντιδράσεις του δρόμου δεν αλλάζουν τον προσανατολισμό.

Παράλληλα, η Λευκωσία, σε επίπεδο κομμάτων και κυβέρνησης, δείχνει ότι οι στρατηγικές σχέσεις με το Ισραήλ και τις ΗΠΑ χρειάζονται προστασία τη στιγμή που δέχονται πιέσεις από διάφορες κατευθύνσεις.

Οι αντιδράσεις μπορεί να κάνουν περισσότερο θόρυβο, όμως την πολιτική αυτή και τις συνεργασίες στηρίζει η πλειοψηφία της κοινής γνώμης, όχι μόνο η πλειοψηφία των κομμάτων στη Βουλή. Δημοσκόπηση του ΡΙΚ τον περασμένο Ιανουάριο έδειξε ότι το 41% των Κυπρίων θεωρεί το Ισραήλ τη χώρα στην οποία η Κύπρος μπορεί να στηριχθεί για την άμυνά της. Τον Μάιο του 2024, στο ίδιο ερώτημα, μόνο το 9,5% είχε απαντήσει «Ισραήλ».

Τα μηνύματα του Νικόλα

Το κυπριακό παράρτημα του TFI απαρτίζουν ο Νικόλας Παπαδόπουλος ως πρόεδρος και οι βουλευτές Χαράλαμπος Πετρίδης, Γιώργος Κάρουλλας και Σωτήρης Ιωάννου ως αντιπρόεδροι.

Στην εναρκτήρια τελετή, ο πρόεδρος του ΔΗΚΟ τόνισε ότι «η πρωτοβουλία TFI θα βοηθήσει σημαντικά στην ενίσχυση των σχέσεων των χωρών μας και θα συμβάλει επίσης σε μια πολύ αναγκαία ευρωπαϊκή κατανόηση της Μέσης Ανατολής» («a much-needed European insight into the Middle East», όπως είπε χαρακτηριστικά). Εξέφρασε, επίσης, την ελπίδα ότι «μέσα από τη συνεργασία μας μπορούμε να βοηθήσουμε στην προώθηση της συνεργασίας των χωρών μας στους τομείς της ενέργειας, της άμυνας, της καινοτομίας και άλλους».

Στη συνέχεια, ο Ν. Παπαδόπουλος κατέγραψε την κοινή εκτίμηση των τριών κομμάτων: «Εγώ και οι συνάδελφοί μου προερχόμαστε από διαφορετικά κόμματα. Σίγουρα δεν συμφωνούμε σε όλα. Συμφωνούμε όμως απόλυτα σε αυτό: αναγνωρίζουμε ότι τα βήματα που έκανε η προηγούμενη κυβέρνηση, καθώς και η σημερινή, για την ενίσχυση των σχέσεών μας τόσο με τις ΗΠΑ όσο και με το Ισραήλ ήταν απολύτως σωστά. Είναι σωστό για την Κύπρο, σωστό για την περιοχή και σωστό για τη Μέση Ανατολή».

Τέλος, αναφέρθηκε στην κοινή μοίρα της Κύπρου και του Ισραήλ: «Τόσο το Ισραήλ όσο και η Κύπρος είχαν το μερίδιό τους σε τραγωδίες στην ιστορία τους. Υπήρξαμε και οι δύο θύματα αδικίας και βίας. Ο λαός μας και η κυριαρχία μας απειλήθηκαν και απειλούνται μέχρι σήμερα. Το άσχημο πρόσωπο του εξτρεμισμού, του εθνικισμού και της τρομοκρατίας εξακολουθεί δυστυχώς να γίνεται αισθητό σε όλη αυτή την περιοχή του κόσμου».

Δεν είναι θεωρητική έννοια

Ο Χαράλαμπος Πετρίδης, σήμερα βουλευτής, εργάστηκε ως υπουργός Άμυνας (2020–2023) για τη στρατιωτική συνεργασία της Κύπρου τόσο με το Ισραήλ όσο και με τις ΗΠΑ και συνέβαλε στην επίτευξη σημαντικών συμφωνιών και με τις δύο χώρες.

Γι’ αυτό και στην ομιλία του υπογράμμισε ότι για τον ίδιο «η σχέση Κύπρου, Ισραήλ, ΗΠΑ δεν είναι μια θεωρητική έννοια». Και εξήγησε τι ακριβώς εννοεί: «Με τις Ηνωμένες Πολιτείες θεσμοποιήσαμε τον Διάλογο Άμυνας και Ασφάλειας Κύπρου–ΗΠΑ και προωθήσαμε την πρακτική συνεργασία, συμπεριλαμβανομένης της στρατιωτικής εκπαίδευσης (πρόγραμμα IMET), της συμφωνίας ACSA (αμοιβαίας υποστήριξης και εξυπηρέτησης), καθώς και του SPP (State Partnership Programme) με την Εθνοφρουρά του Νιου Τζέρσεϊ. Τον Σεπτέμβριο του 2022 οι ΗΠΑ ήραν το μακροχρόνιο εμπάργκο όπλων στην Κυπριακή Δημοκρατία, ένα σημαντικό ορόσημο».

Για το Ισραήλ, ανέφερε ότι «εμβαθύναμε τη διμερή αμυντική συνεργασία, μεταξύ άλλων στον τομέα των αμυντικών δυνατοτήτων και των εξοπλισμών, ενισχύοντας παράλληλα την τριμερή Κύπρου, Ελλάδας και Ισραήλ. Εξοπλισμός που αποκτήθηκε από το Ισραήλ θα παρουσιαστεί αύριο στη στρατιωτική παρέλαση για την Ημέρα της Ανεξαρτησίας».

Αυτές δεν ήταν απλώς διπλωματικές δηλώσεις, πρόσθεσε ο Χ. Πετρίδης, «ήταν συγκεκριμένα βήματα, βασισμένα σε μια σαφή πεποίθηση: ότι η συνεργασία μεταξύ χωρών που μοιράζονται δημοκρατικές αξίες, στρατηγικά συμφέροντα και δέσμευση στην περιφερειακή σταθερότητα μάς κάνει όλους ισχυρότερους».

Καταλήγοντας, σημείωσε: «Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο πιστεύω ότι η ίδρυση του κυπριακού παραρτήματος έρχεται την κατάλληλη στιγμή» (comes at the right time).

Έδειξε το πρόβλημα «Τουρκία»

Στη δική του ομιλία, ο βουλευτής του ΕΛΑΜ Σωτήρης Ιωάννου επεσήμανε ότι «η σχέση Κύπρου και Ισραήλ δεν είναι απλώς μια σχέση ανάμεσα σε δύο γειτονικές χώρες. Είναι μια σχέση που έχει τη δυνατότητα να γίνει στρατηγική εταιρική σχέση πραγματικής σημασίας για την Ανατολική Μεσόγειο».

Κύπρος και Ισραήλ, είπε, μοιράζονται κοινά συμφέροντα στην ασφάλεια, την άμυνα, την ενέργεια και την οικονομική ανάπτυξη. Γι’ αυτό πρέπει να συνεχίσουν να χτίζουν ισχυρότερη συνεργασία στην άμυνα, τη στρατιωτική εκπαίδευση, τις πληροφορίες, την κυβερνοασφάλεια, το εμπόριο, την τεχνολογία, την υγεία και την ενέργεια.

Ανέδειξε, επίσης, τον παράγοντα «Τουρκία», κοινό πρόβλημα Κύπρου και Ισραήλ: «Για την Κύπρο, αυτή η σχέση έχει μια πρόσθετη στρατηγική διάσταση. Ζούμε σε μια περιοχή όπου η ασφάλεια δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη. Η συνεχιζόμενη επιθετική συμπεριφορά της Τουρκίας, η στρατιωτική της παρουσία και η παράνομη κατοχή μέρους του εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας μάς υπενθυμίζουν ότι χρειαζόμαστε ισχυρές συνεργασίες και αξιόπιστους συμμάχους».

Τέλος, διαμήνυσε ότι «το μέλλον των σχέσεων Κύπρου–Ισραήλ πρέπει να είναι βαθύτερο, ισχυρότερο και πιο στρατηγικό».

Ένας κοινοβουλευτικός μοχλός

Η Benedetta Buttiglione (διευθύντρια του AJC Transatlantic Institute) χαρακτήρισε Κύπρο και Ισραήλ στενούς γείτονες στην Ανατολική Μεσόγειο, με ταχέως διευρυνόμενη συνεργασία σε ενέργεια, τουρισμό, τεχνολογία και άμυνα. Πρόσθεσε ότι οι δεσμοί τους εξελίχθηκαν δικαίως σε στρατηγική εταιρική σχέση, με κινητήριο δύναμη το κοινό ενδιαφέρον για μια σταθερή και ευημερούσα περιοχή. Το νέο παράρτημα στη Βουλή, σημείωσε, θα λειτουργήσει ως κοινοβουλευτικός μοχλός αυτής της συνεργασίας, ως πρακτικό φόρουμ όπου βουλευτές από τις δύο όχθες του Ατλαντικού και από διαφορετικούς πολιτικούς χώρους θα ανταλλάσσουν ιδέες και θα αντιμετωπίζουν από κοινού προκλήσεις.

Τι είναι το TFI

Πρόκειται για διακομματική, διακοινοβουλευτική ομάδα που ίδρυσε το 2019 το AJC Transatlantic Institute, δηλαδή το γραφείο του American Jewish Committee στις Βρυξέλλες. Η βασική θέση των μελών είναι ότι το Ισραήλ πρέπει να αναγνωρίζεται ως αναπόσπαστο μέρος του δυτικού πλαισίου ασφάλειας, πολιτικής και οικονομίας. Στις εκστρατείες του TFI περιλαμβάνονται οι εκκλήσεις προς την ΕΕ να απαγορεύσει τη Χεζμπολάχ και να χαρακτηρίσει τους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν τρομοκρατική οργάνωση.

Το TFI αριθμεί περίπου 154 βουλευτές. Πριν από την Κύπρο, είχε ήδη παραρτήματα στο Ευρωκοινοβούλιο, στο Κογκρέσο των ΗΠΑ, στην Ιταλία και στην Αυστρία.

Καμία χώρα δεν έθεσε θέμα σχέσεων με το Ισραήλ

Ο υπουργός Εξωτερικών, Κωνσταντίνος Κόμπος, έχει αφιερώσει σημαντικό μέρος των προσπαθειών του στην αναβάθμιση και την ενδυνάμωση των σχέσεων της Κύπρου με τις χώρες της ευρύτερης Μέσης Ανατολής. Οι τακτικές επαφές του με ομολόγους και αξιωματούχους όλων των αραβικών χωρών της περιοχής τού επιτρέπουν να καταγράφει, έστω και έμμεσα, κάθε αντίδραση ή δυσφορία για τις σχέσεις της Κύπρου με το Ισραήλ.

Σε συνέντευξή του στο ΡΙΚ τις προηγούμενες ημέρες, ανέφερε ότι καμία χώρα της περιοχής δεν έθεσε ποτέ σε διπλωματικό επίπεδο, άμεσα ή έμμεσα, ζήτημα για τις σχέσεις της Κύπρου με το Ισραήλ. Αντίθετα, υπογράμμισε, οι σχέσεις αυτές θεωρούνται πλεονέκτημα, επειδή η Κύπρος μπορεί να συνομιλεί με όλους όσοι εμπλέκονται.

Ιδιαίτερα έντονος ήταν ο Κ. Κόμπος όταν απάντησε στις επικρίσεις από το εσωτερικό. Η παλαιστινιακή ηγεσία και ο αραβικός κόσμος, είπε, ευχαριστούν την Κύπρο, «αλλά αυτό δεν ικανοποιεί κάποιους που μπορεί να θεωρούν τους εαυτούς τους περισσότερο Παλαιστίνιους ή Άραβες από αυτούς που είναι. Λυπούμαι, αλλά δεν μπορώ να μπω σε αυτή τη λογική και να ικανοποιήσω τους πάντες».

Η κριτική, κατά τον ίδιο, «δεν ανταποκρίνεται κατ’ ανάγκη στα δεδομένα». Υπάρχει «μια πανευρωπαϊκή πολιτική χροιά» αυτού του είδους κριτικής, όμως στην περίπτωση της Κύπρου «δεν με βρίσκει σύμφωνο. Σεβαστή, αλλά δεν με βρίσκει σύμφωνο».

Σε άλλο σημείο είπε: «Ό,τι και αν κάνουμε σε αυτό το πεδίο, ποτέ δεν θα αρκεί». Όπως εξήγησε, η κριτική έχει άλλη αφετηρία: οι επικριτές είτε θεωρούν ότι δεν πρέπει να υπάρχουν αυτές οι σχέσεις, είτε τους «ενοχλούν», είτε απαιτούν από την Κύπρο να μιλά συνεχώς «με γλώσσα μη διπλωματική».