Νορβηγία: Μετρούν και οι ρύποι μετά την εξόρυξη υδρογονανθράκων – Δικαστική απόφαση με πανευρωπαϊκές προεκτάσεις

Μια απόφαση με ιδιαίτερη βαρύτητα για το μέλλον των πετρελαϊκών εξορύξεων και τη διεθνή μάχη κατά της κλιματικής αλλαγής εξέδωσε χθες Παρασκευή το Ανώτατο Δικαστήριο της Νορβηγίας, κρίνοντας άκυρες τις κυβερνητικές εγκρίσεις για τρία μεγάλα κοιτάσματα πετρελαίου στη Βόρεια Θάλασσα.

Στο επίκεντρο της δικαστικής απόφασης βρέθηκε το εξής: Οι κυβερνήσεις οφείλουν να υπολογίζουν όχι μόνο τις εκπομπές που προκαλεί η εξόρυξη πετρελαίου, αλλά και εκείνες που προκύπτουν όταν το πετρέλαιο καίγεται από τους τελικούς καταναλωτές.
Το ανώτατο δικαστήριο της Νορβηγίας δικαίωσε τις περιβαλλοντικές οργανώσεις Greenpeace Norway και Young Friends of the Earth Norway, οι οποίες είχαν προσφύγει στη δικαιοσύνη το 2023, αμφισβητώντας τις εγκρίσεις για τα κοιτάσματα Tyrving, Breidablikk και Yggdrasil.

Οι οργανώσεις υποστήριξαν ότι οι περιβαλλοντικές αξιολογήσεις της κυβέρνησης ήταν ελλιπείς, καθώς δεν συνυπολόγιζαν τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα που θα προκύψουν από τη μελλοντική καύση των εξορυσσόμενων υδρογονανθράκων.
Η σημασία της υπόθεσης αποτυπώθηκε και στη σύνθεση του δικαστηρίου. Αντί της συνήθους πενταμελούς σύνθεσης, η υπόθεση εξετάστηκε από 11 δικαστές, σε μια διαδικασία που επιλέγεται για ζητήματα ιδιαίτερης νομικής βαρύτητας.

Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι οι εγκρίσεις των σχεδίων εξόρυξης και επέκτασης ήταν «άκυρες λόγω διαδικαστικών σφαλμάτων», καθώς οι περιβαλλοντικές μελέτες περιορίζονταν στις εκπομπές που συνδέονται άμεσα με την παραγωγή πετρελαίου, αφήνοντας εκτός αξιολόγησης τις λεγόμενες «εκπομπές καύσης».

Σύμφωνα με το δικαστήριο, οι εκπομπές που προκύπτουν από την καύση του παραγόμενου πετρελαίου πρέπει να αποτελούν αντικείμενο εκτίμησης περιβαλλοντικών επιπτώσεων προτού εγκριθεί ένα σχέδιο.
Πρόκειται για μια κρίσιμη νομική διάκριση, με δυνητικά ευρύτερες συνέπειες, καθώς συνδέει την αδειοδότηση της παραγωγής ορυκτών καυσίμων με τις κλιματικές επιπτώσεις της τελικής χρήσης τους.

Η απόφαση έγινε δεκτή με ενθουσιασμό από τις περιβαλλοντικές οργανώσεις. «Αυτή είναι μια ιστορική νίκη για το κλίμα και τη νορβηγική δημοκρατία», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων (AFP) η Χάλντις Τζελντφλάατ Χέλε, επικεφαλής του νορβηγικού παραρτήματος της Greenpeace. «Οι μεγάλοι ρυπαντές αναγκάζονται πλέον να παραδεχθούν ακριβώς πόσο θα συμβάλουν στην κλιματική κρίση που βιώνουμε», πρόσθεσε.

Παρά τη βαρύτητά της, η απόφαση δεν συνεπάγεται αυτομάτως τη διακοπή των πετρελαϊκών δραστηριοτήτων. Το Ανώτατο Δικαστήριο διευκρίνισε ότι οι πετρελαϊκές εταιρείες δεν ήταν διάδικοι στη συγκεκριμένη υπόθεση και ότι η ακύρωση των κυβερνητικών εγκρίσεων δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην πως οι σχετικές άδειες παύουν αμέσως να ισχύουν.
Ωστόσο, το Υπουργείο Ενέργειας της Νορβηγίας υποχρεώνεται να επανεξετάσει την υπόθεση, ακολουθώντας την προβλεπόμενη διαδικασία περιβαλλοντικής αξιολόγησης.

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη οικονομική και ενεργειακή σημασία, καθώς δύο από τα επίμαχα κοιτάσματα, το Breidablikk και το Tyrving, βρίσκονται ήδη σε παραγωγή.
Το τρίτο, το Yggdrasil, του οποίου τα εκτιμώμενα αποθέματα αναθεωρήθηκαν πρόσφατα προς τα πάνω, προγραμματίζεται να αρχίσει την παραγωγή πετρελαίου το 2027.