Χέρι σε περιουσίες €51,5 εκατ. για παράνομες δραστηριότητες

Με το σκάνδαλο των χρυσών διαβατηρίων (πολιτογραφήσεις) σχετίζεται το 50% των υποθέσεων στις οποίες το κράτος έβαλε «χέρι» στα περιουσιακά στοιχεία παρανομούντων για ποινικές υποθέσεις και παράνομες δραστηριότητες.

Σύμφωνα με στοιχεία που τέθηκαν χθες ενώπιον της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ελέγχου, από το 2023 μέχρι τον Αύγουστο του 2026 το κράτος προχώρησε είτε στη δήμευση, είτε στη δέσμευση περιουσιών ύψους €51.5 εκατ. Μάλιστα, η αξία των δεσμεύσεων/ δημεύσεων των περιουσιών φέτος είναι αυξημένο σε σύγκριση με πριν από τρία χρόνια.

400% αύξηση

Αναλυτικά, σύμφωνα με στοιχεία που τέθηκαν στην Επιτροπή Ελέγχου, η οποία έβαλε στο μικροσκόπιο της την έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας σε σχέση με τον έλεγχο της λειτουργικής αποδοτικότητας των δραστηριοτήτων εποπτείας του τραπεζικού τομέα στο πλαίσιο της πρόληψης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, υπήρξε αύξηση 400% στις δεσμεύσεις περιουσιών από παράνομες δραστηριότητες.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με τον προϊστάμενο της Υποδιεύθυνσης Δίωξης Οικονομικού Εγκλήματος του Αρχηγείου Αστυνομίας, Αυξέντη Κωνσταντίνου, οι δεσμεύσεις κινήθηκαν ως εξής:

◗       Το 2023 δεσμεύτηκε περιουσία αξίας περίπου €550 χιλ. σε εννέα υποθέσεις

◗       Το 2024 δεσμεύθηκε περιουσία αξίας €8,5 εκατ. σε 26 υποθέσεις.

◗       Το 2025 δεσμεύθηκε περιουσία €10,5 εκατ. σε 28 υποθέσεις

◗       Μέχρι τον Αύγουστο του 2026 δεσμεύθηκαν περιουσιακά στοιχεία €32 εκατ. για 23 υποθέσεις.

Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο της Αστυνομίας,  τα μεγάλα ποσά που δεσμεύθηκαν αφορούν υποθέσεις πολιτογραφήσεων, διευκρινίζοντας ότι η δέσμευση περιουσίας δεν συνεπάγεται ολοκλήρωση της υπόθεσης ή οριστική δήμευση.

Και ο Τζο Λο στη συζήτηση

Μάλιστα, περιλαμβάνεται και η δήμευση της πολυτελούς επαύλης του Μαλαισιανού Τζο Λο στο Κάβο Γκρέκο, αξίας €3 εκατ. Ως γνωστό, το 2023 το Υπουργικό Συμβούλιο αποφάσισε την αποστέρηση της υπηκοότητας του Τζο Λο, λόγω του γεγονότος ότι καταζητείτο για το γνωστό σκάνδαλο 1MDB (1Malaysia Development Berhad). Παρόλο που ο βουλευτής του ΑΚΕΛ Χρίστος Χριστοφίδης απέδωσε τα εύσημα στις διωκτικές αρχές για την αύξηση των δεσμεύσεων, εξέφρασε και τη δυσαρέσκειά του, καθώς, όπως ανέφερε, σε κάποιες πιο ύποπτες περιόδους κάποιοι «έκαναν τον ύπνο του δικαίου».

Έκανε λόγο για «μια άλλη πτυχή του μεγάλου σκανδάλου με τα χρυσά διαβατήρια», υποστηρίζοντας ότι κατά την περίοδο των πολιτογραφήσεων δεν πραγματοποιούνταν οι απαιτούμενοι έλεγχοι για τα χρήματα που εισέρχονταν και επενδύονταν στην Κύπρο. Επίσης, άσκησε έντονη κριτική στις τότε ηγεσίες της Αστυνομίας και της ΜΟΚΑΣ, λέγοντας ότι οι διωκτικές αρχές «περίπου σφύριζαν αδιάφορα».

Βάσει του νόμου περί της Παρεμπόδισης και Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Παράνομες Δραστηριότητες, η δέσμευση περιουσίας εφαρμόζεται για σοβαρά οικονομικά ή άλλα ποινικά αδικήματα. Εφαρμόζεται μέσω διατάγματος και παγώνουν πλήρως οι τραπεζικοί λογαριασμοί, τοποθετείται εμπράγματο βάρος στα ακίνητα από το Κτηματολόγιο και απαγορεύεται η μεταβίβαση ή υποθήκευση των οχημάτων των παραβατών.

Η περιουσία αποδεσμεύεται όταν η έρευνα δεν καταλήξει σε ποινική δίωξη ή εάν ο κατηγορούμενος αθωωθεί από το Δικαστήριο. Η δήμευση της περιουσίας γίνεται στην περίπτωσης καταδίκης και εάν αποδειχθεί ότι τα περιουσιακά στοιχεία προέρχονται από εγκληματική δραστηριότητα, οπότε η περιουσία περνά οριστικά στην κυριότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας (ή επιστρέφεται στα θύματα σε περιπτώσεις απάτης). Ταυτόχρονα, στο πλαίσιο των ελέγχων που διενήργησε η Κεντρική Τράπεζα, ο εκπρόσωπος της ΚΤ, Κλεάνθης Ιωαννίδης, ανέφερε πως, πως η εποπτική Αρχή προχώρησε στο κλείσιμο 42 χιλ. τραπεζικών λογαριασμών εταιρειών, καθώς και άλλων 126 χιλ. Λογαριασμών φυσικών προσώπων για παραβάσεις διατάξεων της νομοθεσίας.

Η αξιολόγηση κινδύνων

Την έντονη αντίδραση κομμάτων προκάλεσε η μη επικαιροποίηση αξιολόγησης κινδύνων για μεγάλο χρονικό διάστημα. Σύμφωνα με την Ελεγκτική Υπηρεσία, η καθυστέρηση είχε ως αποτέλεσμα το εθνικό σύστημα πρόληψης και καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας να στηρίζεται σε εκτίμηση κινδύνων. Η τελευταία αξιολόγηση ολοκληρώθηκε το 2017 και βασίστηκε σε στοιχεία της περιόδου 2011–2016, με αποτέλεσμα να μην αποτυπώνει επαρκώς τις μεταγενέστερες εξελίξεις στο οικονομικό και χρηματοπιστωτικό περιβάλλον.

Να σημειωθεί πως τον Δεκέμβριο του 2025 άρχισε νέα αξιολόγηση. Η Ελεγκτική Υπηρεσία τόνισε την ανάγκη έγκαιρης ολοκλήρωσής της, ενόψει της επόμενης αξιολόγησης της Κύπρου από τη Moneyval το 2028.

Εκ μέρους του Υπουργείου Οικονομικών, ο Κίκης Παφίτης ανέφερε πως υπήρξε μεγάλη καθυστέρηση στην υλοποίηση του ελέγχου, εξαιτίας των κυρώσεων που επιβλήθηκαν στη Ρωσία λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, αλλά και της δυσκολίας εντοπισμού εμπειρογνωμόνων για τη διενέργεια του εξειδικευμένου ελέγχου.

Όπως είπε, τώρα βρίσκεται σε εξέλιξη αξιολόγηση κινδύνων, καθώς η τελευταία αξιολόγηση έγινε το 2017, ενώ στο ενδιάμεσο πραγματοποιήθηκαν τομεακές αξιολογήσεις.

Από πλευράς της Κεντρικής Τράπεζας αναφέρθηκε πως το 2028 αποτελεί έτος ορόσημο για την Κύπρο, καθώς η χώρα θα αξιολογηθεί από τη Moneyval.

Επισημάνθηκε, παράλληλα, πως η διαδικασία θα αρχίσει τον ερχόμενο Μάρτιο.