ΗΠΑ: Παίζεται σήμερα στις κάλπες η ισχύς του Τραμπ – Ακρίβεια και στέγη δίνουν προβάδισμα στους Δημοκρατικούς – Αγωνιά για οικονομικές αναταράξεις η Ευρώπη

Σε πολιτικό εκκρεμές αιωρούνται οι σημερινές ενδιάμεσες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στη μία πλευρά ο Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος προσδοκεί να συνεχίσει την πολιτική του, διατηρώντας τον έλεγχο του Κογκρέσου και ειδικότερα της Γερουσίας και στην άλλη οι Δημοκρατικοί, οι οποίοι επιδιώκουν να αυξήσουν το έρεισμά τους και να ανατρέψουν τους σχεδιασμούς του Αμερικανού προέδρου, καταδικάζοντας τον σε σχετική πολιτική απραξία.

Εκατομμύρια Αμερικανοί, οι οποίοι προσέρχονται σήμερα στις κάλπες αποφασίζουν για τη σύνθεση του Κογκρέσου, το οποίο νομοθετεί κι ελέγχει την κυβέρνηση, αλλά και τους κυβερνήτες των πολιτειών. Το Κογκρέσο αποτελείται από δύο σώματα, τη Βουλή (435 έδρες) και τη Γερουσία (100). Κάθε πολιτεία εκπροσωπείται από δύο γερουσιαστές, ενώ το ποσοστό των εδρών στη Βουλή εξαρτάται από τον πληθυσμό της κάθε πολιτείας.

Η Βουλή είναι το δεσμείν και λύειν για όλους τους νόμους που αφορούν φόρους και αύξηση κρατικών εσόδων, αλλά έχει παράλληλα και την αποκλειστική δικαιοδοσία να παραπέμπει τον Πρόεδρο σε δίκη. Η Γερουσία εγκρίνει ή απορρίπτει υπουργούς και δικαστές, μετατρέπεται σε δικαστήριο αν κατηγορηθεί ο πρόεδρος και εγκρίνει όλες τις διεθνείς συμφωνίες των ΗΠΑ.

Οι ενδιάμεσες εκλογές είθισται να θεωρούνται ένα άτυπο δημοψήφισμα για το πόσο ικανοποιημένοι οι πολίτες κατά το πρώτο μισό της θητείας του Προέδρου, αλλά το πιο κρίσιμο είναι ότι καθορίζουν ποιο κόμμα θα διασφαλίσει την πλειοψηφία στο Κογκρέσο. Το σημερινό εκλογικό αποτέλεσμα θα καθορίσει εν πολλοίς εάν στα επόμενα δύο χρόνια ο Ντόναλντ Τραμπ θα έχει στήριξη ή εμπόδια στην έγκριση νόμων, προϋπολογισμών ή μεταρρυθμίσεων.

Διπλό το διακύβευμα

Στις παρούσες εκλογές το κρίσιμο διακύβευμα δεν είναι το προφανές, να περιοριστεί δηλαδή η πολιτική Τραμπ, αλλά το εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορέσουν να διαχειριστούν τα οξυμένα δημοσιονομικά τους προβλήματα, χωρίς να πυροδοτήσουν νέες αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία.

Η Ευρώπη, παρακολουθεί εναγωνίως την εκλογική διαδικασία, καθώς από την έκβασή της θα διαφανεί ο βαθμός των πιέσεων στις οικονομίες της. Η απρόσκοπτη συνέχιση της πολιτικής των δασμών του Τραμπ θα καταστήσει ακόμη πιο βαθιές τις πληγές στις ευρωπαϊκές εξαγωγές. Συν τω χρόνω, τυχόν αναταράξεις στις διεθνείς αγορές λόγω οικονομικών αδιεξόδων στις ΗΠΑ, ενδέχεται να μεταβάλουν τις αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων και του δολαρίου, επηρεάζοντας μοιραία και το κόστος δανεισμού σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Τρομάζουν ελλείμματα και χρέος

Η αμερικανική οικονομία, βρίσκεται πάντως σε τροχιά αυξανόμενων δημοσιονομικών πιέσεων, με το δημόσιο χρέος να διογκώνεται και τα ελλείμματα να παραμένουν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα, την ώρα που η ανάπτυξη παρουσιάζει σημάδια επιβράδυνσης και ο πληθωρισμός εξακολουθεί να προκαλεί ανησυχία.

Σύμφωνα με τα αναθεωρημένα στοιχεία του Γραφείου Οικονομικής Ανάλυσης των ΗΠΑ, ο ετήσιος ρυθμός ανάπτυξης υποχώρησε από 3% το 2024 σε 2,3% το 2025. Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα (Fed) προβλέπει για το 2026 ανάπτυξη 2,3%, με διαφορετική, ωστόσο, βάση υπολογισμού.

Την ίδια στιγμή, η ανεργία αυξήθηκε από 4% το 2024 σε 4,3% το 2025, ενώ η Fed προβλέπει ότι θα διαμορφωθεί στο 4,1% το τελευταίο τρίμηνο του 2026. Ο πληθωρισμός, εξακολουθεί να ασκεί πιέσεις στην οικονομία, με την FED να εκτιμά ότι θα φτάσει στο 3,7% στο τέλος του έτους, παραμένοντας σημαντικά πάνω από τον στόχο του 2%.

Έτι βαρύτερη είναι η εικόνα των δημόσιων οικονομικών. Το 2026 το δημοσιονομικό έλλειμα άγγιξε τα $2 τρισ. καταγράφοντας άνοδο 12,2%, ενώ το δημόσιο χρέος εκτιμάται ότι θα υπερβεί τα $40,1 τρισ. φέτος. Δεδομένα τα οποία εντείνουν τις προκλήσεις για την Ουάσιγκτον, καθώς η συνεχής διόγκωση του χρέους αυξάνει τις δαπάνες για τόκους, περιορίζοντας τα δημοσιονομικά περιθώρια της κυβέρνησης. Δεν έχει, άλλωστε, περάσει μήνας από τη μέρα που η απόδοση των αμερικανικών ομολόγων είχε καταγράψει ιστορικό ρεκόρ ανόδου στο 5,33% ξεπερνώντας ακόμα και την κρίση του 2007.

Η Αμερική στη σκιά χρεών κι ελλειμμάτων

Δείκτης	2024	2025	2026 (πρόβλεψη)
Ρυθμός ανάπτυξης ΑΕΠ	3%	2,3%	2,3%
Πληθωρισμός	2,6%	2,6%	3,7%%
Ανεργία	4%	4,3%	4.1%
Δημοσιονομικό έλλειμμα	$1,817 τρισ.	$1,775 τρισ. (-2,3%)	$1,992 τρισ. (+12,2%)
Δημόσιο χρέος	$35,465 τρισ.	$37,638 τρισ. (+6,1)	$40,172 τρισ. (+6,7)

Πηγές: υπ. Οικονομικών ΗΠΑ, FED

Ακρίβεια και στέγη καθορίζουν το παιχνίδι

Η ακρίβεια, το στεγαστικό κόστος και ο πόλεμος στο Ιράν είναι οι κύριες αιτίες που φέρεται δημοσκοπικά τουλάχιστον να γέρνουν την πλάστιγγα στο μέρος των Δημοκρατικών. Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, οι Δημοκρατικοί έχουν ισχυρό προβάδισμα έναντι των Ρεπουμπλικάνων 8 με 9 εκατοστιαίες μονάδες.

Πολιτικοί αναλυτές εκτιμούν ότι οι Δημοκρατικοί πιθανόν να ανακτήσουν την πλειοψηφία στη Βουλή, ενώ μόλις τέσσερεις έδρες χρειάζονται για να ανακτήσουν από τους Ρεπουμπλικανούς τον έλεγχο της Γερουσίας. Κρίσιμες είναι οι μάχες σε εφτά πολιτείες, όπως το Οχάϊο, η Αϊόβα, η Αλάσκα, το Τέξας, το Κάνσας, το Μέιν και το Μίσιγκαν, οι οποίες θεωρούνται προπύργιο των Ρεπουμπλικάνων. Οι Δημοκρατικοί φέρονται να είχαν ισχυρή κινητοποίηση, ενώ καταγράφεται ήδη και ρεκόρ πρόωρης ψήφου.

Τραμπ: Θα γίνω ο κ. Βέτο

Φοβούμενος ότι η σημερινή μέρα θα φέρει την ανατροπή, ο Ντόναλντ Τραμπ, διαμηνύει ότι καταστρέφεται η Αμερική αν κερδίσουν οι Δημοκρατικοί και χαρακτήρισε στημένες τις δημοσκοπήσεις. «Αν χάσουμε τη Βουλή των Αντιπροσώπων, τη Γερουσία και την προεδρία, η χώρα μας είναι τελειωμένη. Γιατί έχεις να κάνεις με τρελούς», δήλωσε σε συνέντευξη του στη New York Post. Σπεύδοντας την επόμενη μέρα να αναφέρει ότι σε περίπτωση που βρεθεί αντιμέτωπος με ένα ελεγχόμενο Κογκρέσο θα αξιοποιεί το συνταγματικό του δικαίωμα. «Νομίζω ότι θα τα πάμε εξαιρετικά. Αλλά αν δεν κερδίσουμε, θα ασκώ βέτο σε όλα. Θα βάζω βέτο, ξανά και ξανά», είπε.

Βροχή δισεκατομμυρίων

Στο αστρονομικό ποσό των $11,9 δισ., σχεδόν όσο το μισό ΑΕΠ της Κύπρου, είναι σύμφωνα με το OpenSecrets η συνολική δαπάνη για τις ενδιάμεσες αμερικανικές εκλογές. Μόνο οι τιτάνες της τεχνολογίας και των κρυπτονομισμάτων, που αποτελούν τους 20 μεγαλύτερους χρηματοδότες, έριξαν για τον έλεγχο του Κογκρέσου $2 δισ. Στο στρατόπεδο των Ρεπουμπλικάνων μακράν ο μεγαλύτερος χρηματοδότης είναι ο Έλον Μασκ, με το ποσό των $445,6 εκ., ενώ ακολουθούν και άλλα ηχηρά ονόματα των επενδυτικών ταμείων και των εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης, όπως το ζεύγος Γιούλαϊν ($150 εκ.) και ο Τζεφ Γιας ($110,4 εκ.). Από τους χρηματοδότες των Δημοκρατικών ξεχωρίζουν οι Τζορτζ και Αλεξάντερ Σόρος ($103,4 εκ.) και ο Μάικ Μπλούμπεργκ ($84,8 εκ.).