Ταμεία Προνοίας: Η μάχη θα δοθεί στην υποχρεωτικότητα

Στην ατζέντα του Εργατικού Συμβουλευτικού Σώματος βρέθηκε για πρώτη φορά την περασμένη Πέμπτη ο δεύτερος συνταξιοδοτικός πυλώνας, δηλαδή τα Ταμεία Προνοίας. Η συζήτηση επιβεβαίωσε τις διαφορές που υφίστανται εδώ και καιρό μεταξύ των κοινωνικών εταίρων και οι οποίες εστιάζονται σε δυο βασικά σημεία. (1) Κατά πόσο η εφαρμογή των Ταμείων Προνοίας θα είναι υποχρεωτική ή θα τεθεί σε εθελοντική βάση. (2) Κατά πόσο στο νομοσχέδιο που θα ετοιμαστεί θα περιληφθούν τα υφιστάμενα ταμεία.

Υποχρεωτικά ή εθελοντικά

Αναλυτικότερα, οι συνδικαλιστικές οργανώσεις ζητούν την οριζόντια και καθολική εφαρμογή των ταμείων προνοίας, η οποία θα είναι υποχρεωτική για όλους. Όπως αναφέρουν, αυτό θα είναι ανεξάρτητο από τα υφιστάμενα Ταμεία Προνοίας και θα αποτελεί το μέσο, διά του οποίου θα επιτευχθεί ο στόχος της επάρκειας των συντάξεων για όλους.

Από την πλευρά τους, οι εργοδότες υποστηρίζουν ότι η συμμετοχή θα πρέπει να είναι εθελοντική. Μάλιστα, είναι ενδεικτικό ότι στελέχη της ΟΕΒ, εδώ και καιρό τονίζουν ότι αποτελεί casus belli το ενδεχόμενο υποχρεωτικής συμμετοχής στα Ταμεία Προνοίας. Αν και σε ηπιότερους τόνους, ανάλογη είναι και η θέση του ΚΕΒΕ, με το Επιμελητήριο να επισημαίνει ότι τυχόν υποχρεωτικά μέτρα, θα επιβαρύνουν δυσβάστακτα το κόστος λειτουργίας των επιχειρήσεων, ιδιαίτερα των μικρομεσαίων.

Υφιστάμενα Ταμεία

Την ίδια ώρα, οι δυο πλευρές, δηλαδή συντεχνίες και εργοδότες έχουν διαφορετικές προσεγγίσεις και στο κομμάτι που αφορά την συμπερίληψη των υφιστάμενων Ταμείων Προνοίας στις αλλαγές που αναμένεται να γίνουν. Πιο συγκεκριμένα, οι συντεχνίες ζητούν όπως αυτά εξαιρεθούν από τη συζήτηση, πρόταση με την οποία διαφωνούν οι εργοδότες. Η συνδικαλιστική πλευρά τονίζει ότι τα υφιστάμενα Ταμεία Προνοίας αποτελούν προϊόν διαπραγμάτευσης και περιλαμβάνονται στις υφιστάμενες συλλογικές συμβάσεις. Χαρακτηριστικά, θέτουν το επιχείρημα ότι τα υφιστάμενα Ταμεία έχουν συγκεκριμένες προδιαγραφές. Είναι αφορολόγητα, δίδονται ως εφάπαξ στους εργαζόμενους και υπάρχει η δυνατότητα εξασφάλισης δανεισμού όταν πρόκειται για ζητήματα υγείας, σπουδών κτλ. Επομένως, σημειώνουν, «δεν πρόκειται ν’ αγγίξουμε τα υφιστάμενα Ταμεία».

Δεν άνοιξε τα χαρτιά του ο υπουργός

Όσον αφορά τώρα στην κυβερνητική πλευρά, το Υπουργείο Εργασίας δεν άνοιξε τα χαρτιά του για τον δεύτερο πυλώνα, κατά την πρώτη συζήτηση του θέματος στο Εργατικό Συμβουλευτικό Σώμα, στάση την οποία επέκριναν οι κοινωνικοί εταίροι. Ο Μαρίνος Μουσιούττας επιφυλάχθηκε να έχει ενώπιον του τις θέσεις όλων των κοινωνικών εταίρων και ακολούθως, στην επόμενη συνεδρία του Εργατικού, δηλαδή στις 9 Νοεμβρίου, δεσμεύτηκε να ξεκαθαρίσει τις θέσεις του σε αρκετά ζητήματα. Ενδεικτικά, ο υπουργός Εργασίας ανέφερε ότι «η γενική θέση της Κυβέρνησης είναι πως τα ταμεία προνοίας είναι ένας αναγκαίος θεσμός, ο οποίος αποτελεί συμπλήρωμα στις συντάξεις των εργαζομένων. Αυτό που θα προσπαθήσουμε, είναι να δούμε πώς αυτός ο θεσμός θα μπορέσει να επεκταθεί». Για να συμπληρώσει ότι «η επέκταση μπορεί να είναι είτε με εθελοντική είτε με υποχρεωτική εφαρμογή του θεσμού. Άρα εμείς καλούμαστε να βρούμε τη χρυσή τομή μεταξύ των δύο διαφορετικών απόψεων που υπάρχουν από πλευράς των εταίρων. Οι μεν συντεχνίες μιλούν ξεκάθαρα για υποχρεωτικό χαρακτήρα, οι δε εργοδότες μιλούν για εθελοντικό», σημείωσε.

Επιμέρους ζητήματα

Επισημαίνεται ότι πέραν των πιο πάνω βασικών σημείων, στο τραπέζι του Εργατικού Συμβουλευτικού Σώματος, είχαν τεθεί και ορισμένα επιμέρους θέματα, όπως είναι μεταξύ άλλων: (α) Η δημιουργία συμβουλευτικού σώματος, το οποίο θα ενημερώνεται και θα μπορεί να συμβουλεύει την εποπτική αρχή των ταμείων προνοίας. (β) Το ύψος των παροχών και κατά πόσο θα είναι κλιμακωτές ή όχι. (γ) Ο τρόπος καταβολής τους κατά την αφυπηρέτηση. Δηλαδή αν θα δίνεται ως εφάπαξ ποσό, ή σε μηνιαίες δόσεις, οι οποίες θα προστίθενται στις συντάξεις. (δ) Το ενδεχόμενο να διατηρηθεί η δυνατότητα δανεισμού από τα ταμεία προνοίας για συγκεκριμένους λόγους, όπως ισχύει σήμερα.

Απόδοση σε βάθος δεκαετίας

Ο υπουργός Εργασίας διευκρίνισε ότι η απόδοση των ταμείων προνοίας δεν είναι κάτι που θα προκύψει αύριο, μεθαύριο ή τον επόμενο χρόνο. Όπως είπε χαρακτηριστικά, «για να ωριμάσει και να αποδώσει ένα ταμείο προνοίας, χρειάζεται τουλάχιστον μία δεκαετία. Όμως θα μπουν οι βάσεις, το νομικό πλαίσιο και η συμφωνία μεταξύ κυβέρνησης και εταίρων για το πώς θα λειτουργήσουν αυτά τα ταμεία προνοίας μελλοντικά και ακολούθως θα ξεκινήσει άμεσα η συγγραφή του νομοθετικού πλαισίου. Σίγουρα θα ακολουθήσουμε τα ευρωπαϊκά πρότυπα, διότι και αυτή τη στιγμή συζητείται το θέμα των ταμείων προνοίας σε ευρωπαϊκό επίπεδο», είπε. Τέλος, ερωτηθείς πότε αναμένεται να πάει στο Υπουργικό Συμβούλιο το νομοσχέδιο για τους πυλώνες 0 και 1 της συνταξιοδοτικής μεταρρύθμισης, ο κ. Μουσιούττας ανέφερε ότι ακόμη εκκρεμεί ο νομοτεχνικός έλεγχος. Με την ολοκλήρωσή του, οι αρμόδιες υπηρεσίες θα το αποστείλουν στον Γενικό Εισαγγελέα για υπογραφή. Όπως δήλωσε, μόλις εξασφαλιστεί η υπογραφή, το Υπουργείο είναι έτοιμο να υποβάλει την πρόταση στο Υπουργικό Συμβούλιο για συζήτηση και έγκριση και ακολούθως να τη διαβιβάσει αμέσως στη Βουλή.

Οι προτάσεις Ευρωπαϊκής Επιτροπής

Υπενθυμίζεται ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προκρίνει τη διασφάλιση επαρκούς συνταξιοδοτικού εισοδήματος μέσω της ενίσχυσης του Δεύτερου Πυλώνα ασφάλισης (Ταμεία Προνοίας). Ενδεικτικά, σημειώνεται πως το ποσοστό αντικατάστασης εισοδήματος μετά τη συνταξιοδότηση στην Κύπρο κυμαίνεται κοντά στο 41%, ένα από τα χαμηλότερα στην ΕΕ. Αυτό προκύπτει από το γεγονός ότι περισσότεροι από 300.000 εργαζόμενοι δεν διαθέτουν επαρκή κάλυψη στον Δεύτερο Πυλώνα.

Στις συστάσεις και τις δέσμες μέτρων της, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπογραμμίζει την ανάγκη επέκτασης των επαγγελματικών συνταξιοδοτικών σχεδίων.

Μεταξύ άλλων, η Επιτροπή:

(α) Ενθαρρύνει τα κράτη μέλη να υιοθετήσουν μηχανισμούς αυτόματης εγγραφής (auto-enrolment), ώστε περισσότεροι εργαζόμενοι να αποκτούν συμπληρωματική σύνταξη.

(β) Συνιστά στα κράτη μέλη να θεσπίσουν ένα σύστημα παρακολούθησης συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων (Pension Tracking System – PTS).

(γ) Τα κράτη μέλη σύμφωνα με την Επιτροπή, θα πρέπει να θεσπίσουν μια σαφή δομή διακυβέρνησης των συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων, η οποία να βασίζεται στις αρχές της μη κερδοσκοπικής λειτουργίας, της ανεξαρτησίας, της αξιοπιστίας και της διαφάνειας.

(δ) Τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να θεσπίσουν φορολογικά και άλλα κίνητρα για την προώθηση της υιοθέτησης συμπληρωματικών συνταξιοδοτικών προϊόντων.

(ε) Στη δέσμη μέτρων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής περιλαμβάνεται και πρόταση αναθεώρησης του πλαισίου για το Πανευρωπαϊκό Ατομικό Συνταξιοδοτικό Προϊόν (PEPP), το οποίο εντάσσεται στον Πυλώνα 3 του συνταξιοδοτικού συστήματος.