Προϋπολογισμός ΕΕ για 2027: Έτοιμοι για πάρε – δώσε Κοινοβούλιο – Κυβερνήσεις

Ανταπόκριση από Βρυξέλλες 

Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου τη θέση του για τον προϋπολογισμό της ΕΕ για το 2027, με 400 ψήφους υπέρ (189 κατά και 84 αποχές), ζητώντας επιπλέον χρηματοδότηση ύψους 1,17 δισ. ευρώ για συγκεκριμένες προτεραιότητες και επιδιώκοντας να ανατρέψει τις περικοπές που πρότειναν κράτη μέλη.

Η ψηφοφορία άνοιξε τον δρόμο για τρεις εβδομάδες διαπραγματεύσεων μεταξύ των ευρωβουλευτών και των εθνικών κυβερνήσεων σχετικά με τις προτεραιότητες δαπανών της ΕΕ, καθώς η Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με αυξανόμενες ανάγκες για επενδύσεις, ασφάλεια και αποπληρωμή χρέους.

«Το χρέος που συνδέεται με το NextGenerationEU (σ.σ. και κυρίως το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας) πρέπει να αποπληρωθεί, αλλά όχι εις βάρος προγραμμάτων που είναι ζωτικής σημασίας για τους φοιτητές, τους ερευνητές και τους νέους αγρότες», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο  Νιλς Ουσάκοβς (Nils Ušakovs), γενικός εισηγητής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τον προϋπολογισμό της ΕΕ για το 2027.

Το αρχικό σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει 200 δισ. ευρώ σε αναλήψεις υποχρεώσεων και 212 δισ. ευρώ σε πληρωμές για το 2027. Οι αναλήψεις υποχρεώσεων είναι δεσμεύσεις για τη χρηματοδότηση έργων και προγραμμάτων, ενώ οι πληρωμές αφορούν τα χρήματα που καταβάλλονται πραγματικά, μεταξύ άλλων για έργα που εγκρίθηκαν τα προηγούμενα χρόνια.

Το Συμβούλιο της ΕΕ, που εκπροσωπεί τα κράτη μέλη, πρότεινε περικοπές ύψους 1 δισ. ευρώ στις αναλήψεις υποχρεώσεων και 500 εκατ. ευρώ στις πληρωμές. Η Επιτροπή Προϋπολογισμών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου επιδιώκει να ανατρέψει αυτές τις περικοπές και να αυξήσει τη χρηματοδότηση κατά επιπλέον 1,17 δισ. ευρώ σε σχέση με την αρχική πρόταση της Επιτροπής.

Η πρόσθετη χρηματοδότηση αποτελεί προς το παρόν διαπραγματευτική απαίτηση και όχι εγκεκριμένη δαπάνη.

Έρευνα, μεταφορές και εκπαίδευση

Οι μεταφορές, η έρευνα και η ενιαία αγορά συγκεντρώνουν τη μεγαλύτερη προτεινόμενη αύξηση, ύψους 376,7 εκατ. ευρώ. Το Κοινοβούλιο ζητά επίσης επιπλέον 275,1 εκατ. ευρώ για τομείς όπως η υγεία, το Erasmus+ και η πολιτική προστασία.

Η γεωργία και το περιβάλλον θα λάβουν επιπλέον 182,5 εκατ. ευρώ, ενώ προτείνονται 139 εκατ. ευρώ για την εξωτερική δράση και την ανθρωπιστική βοήθεια. Η διαχείριση της μετανάστευσης και των συνόρων θα ενισχυθεί με επιπλέον 72,9 εκατ. ευρώ, ενώ άλλα 66,3 εκατ. ευρώ προορίζονται για προτεραιότητες που σχετίζονται με την άμυνα, συμπεριλαμβανομένης της στρατιωτικής κινητικότητας.

Οι προτάσεις αντανακλούν την προσπάθεια του Κοινοβουλίου να προστατεύσει τα ευρωπαϊκά προγράμματα, ενώ παράλληλα επιδιώκει να ενισχύσει την ανταγωνιστικότητα και την ασφάλεια της ΕΕ.

«Χρειαζόμαστε ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα που να είναι αποτελεσματικά, ασφαλή, ανεξάρτητα και υπόλογα, με την ικανότητα να εκπληρώνουν τις αρμοδιότητές τους και να υπηρετούν τους Ευρωπαίους πολίτες που εκπροσωπούμε», δήλωσε κατά τη συνέντευξη Τύπου ο Μιχάλης Χατζηπαντέλα, εισηγητής για τα υπόλοιπα τμήματα του προϋπολογισμού που αφορούν τα θεσμικά όργανα της ΕΕ.

Η αποπληρωμή του χρέους

Κεντρικό σημείο διαφωνίας αποτελεί το κόστος αποπληρωμής των δανείων που συνδέονται με το NextGenerationEU, το ταμείο ανάκαμψης της ΕΕ μετά την πανδημία.

Η Επιτροπή Προϋπολογισμών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου υποστηρίζει ότι το κόστος αποπληρωμής του χρέους δεν θα πρέπει να επιβαρύνει τα υφιστάμενα προγράμματα της ΕΕ. Ζητά εναλλακτικές λύσεις χρηματοδότησης, μεταξύ άλλων μέσω της αξιοποίησης κονδυλίων που είχαν δεσμευτεί τα προηγούμενα χρόνια αλλά τελικά δεν χρησιμοποιήθηκαν.

«Το Κοινοβούλιο προτείνει να καλυφθεί το 65% του σχετικού κόστους αποπληρωμής από κονδύλια που είχαν δεσμευτεί τα προηγούμενα χρόνια αλλά παρέμειναν αχρησιμοποίητα», δήλωσε ο Ουσάκοβς (Ušakovs). Πρόσθεσε ότι η πρόταση αυτή θα «προστατεύσει τα προγράμματα από περικοπές, επιτρέποντας παράλληλα στην ΕΕ να διατηρήσει αποθεματικά για μελλοντικές κρίσεις».

Το ζήτημα αναδεικνύει ένα ευρύτερο δίλημμα για την Ένωση: πώς θα εκπληρώσει τις οικονομικές της υποχρεώσεις, διατηρώντας παράλληλα τη χρηματοδότηση για την έρευνα, τη γεωργία, τις υποδομές και άλλες πολιτικές.

Η τελική έκβαση θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο το Κοινοβούλιο θα πείσει τα κράτη μέλη να αποδεχθούν υψηλότερες δαπάνες για τις προτεραιότητές του και να συμφωνήσουν στον τρόπο κάλυψης του κόστους αποπληρωμής του χρέους.

Τρεις εβδομάδες για συμφωνία

Η ψηφοφορία ξεκινά μια περίοδο συνδιαλλαγής 21 ημερών μεταξύ του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου. Η πρώτη συνάντηση έχει προγραμματιστεί για τις 3 Νοεμβρίου, ενώ η περίοδος αυτή αναμένεται να ολοκληρωθεί στις 16 Νοεμβρίου.

Και τα δύο θεσμικά όργανα πρέπει να εγκρίνουν τη συμφωνία που θα προκύψει από τις διαπραγματεύσεις. Εάν η διαδικασία συνδιαλλαγής αποτύχει, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα πρέπει να υποβάλει νέο σχέδιο προϋπολογισμού.

«Πρέπει τώρα να υπερασπιστούμε τις προτεραιότητές μας στη διαδικασία συνδιαλλαγής, να συνεργαστούμε εποικοδομητικά και να εργαστούμε για μια συμφωνία που θα διασφαλίζει τις βασικές ανάγκες των θεσμικών μας οργάνων, διατηρώντας παράλληλα τη χρηστή δημοσιονομική διαχείριση», κατέληξε ο Χατζηπαντέλα.

Η ψηφοφορία της 21ης Οκτωβρίου σηματοδοτεί, επομένως, την αρχή και όχι το τέλος της διαπραγμάτευσης για τις δαπάνες της ΕΕ το 2027. Οι επόμενες εβδομάδες θα καθορίσουν πόσο από την πρόσθετη χρηματοδότηση που προτείνει το Κοινοβούλιο θα διατηρηθεί και ποιες προτεραιότητες θα λάβουν τελικά τα κονδύλια.