Η ακρίβεια «ροκάνισε» τον προϋπολογισμό, αλλά «φούσκωσε» τα ταμεία

Ένα έκτακτο καμπανάκι αλλά και μια ισχυρή ασπίδα προστασίας συνθέτουν τη σημερινή εικόνα των δημοσίων οικονομικών της Κύπρου, σύμφωνα με τη νέα ανακοίνωση που εξέδωσε στις 26 Οκτωβρίου 2026 η Στατιστική Υπηρεσία (CYSTAT).

Οι τριμηνιαίοι δημοσιονομικοί λογαριασμοί της Γενικής Κυβέρνησης για το δεύτερο τρίμηνο του 2026 κατέγραψαν έλλειμμα ύψους €142,7 εκατ., σε σύγκριση με έλλειμμα €127,9 εκατ. για την περίοδο Απριλίου-Ιουνίου 2025. Το οικονομικό ισοζύγιο της Γενικής Κυβέρνησης διαμορφώθηκε στο -0,4% του ΑΕΠ (έναντι -0,3% πέρυσι), στέλνοντας σήμα ότι παρά την εισροή σημαντικών εσόδων, τα δομικά βάρη και οι αυξημένες τρέχουσες υποχρεώσεις ασκούν προσωρινή πίεση στις μακροοικονομικές επιδόσεις του κράτους.

Η εξέλιξη αυτή αποτυπώνει ανάγλυφα την πίεση που δέχεται ο κρατικός κορβανάς από τα έκτακτα μέτρα κατά της ακρίβειας και την άνοδο των τιμών. Ωστόσο, η ευρύτερη εικόνα, με τα τελευταία στοιχεία που δημοσιεύθηκαν απο την Eurostat, δείχνει ότι η Κύπρος κάνει «πρωταθλητισμό» στην Ευρώπη, έχοντας χτίσει ένα πανίσχυρο οχυρό απέναντι στις πιέσεις των Βρυξελλών. Παρά την άνεση της χώρας, η κυπριακή ηγεσία στηρίζει πολιτικά την ανάγκη για  στοχευμένη ευελιξία στην Ευρώπη για χάρη των πιο πιεσμένων κρατών, μιλώντας όμως πλέον από θέση απόλυτης οικονομικής ισχύος και ασφάλειας.

Αν και η λέξη «έλλειμμα» ακούγεται ανησυχητική, οι ειδικοί εξηγούν ότι πρόκειται για μια απόλυτα ελεγχόμενη και φυσιολογική εξέλιξη.

Η πίεση από τις τιμές των καυσίμων και η χρηματοδότηση των κοινωνικών πακέτων (επιδοτήσεις ρεύματος, μηδενικοί συντελεστές ΦΠΑ) απορροφούν ρευστότητα σε πραγματικό χρόνο, επηρεάζοντας το βραχυπρόθεσμο ισοζύγιο.

Προχωρώντας στην ανάλυση των στοιχείων της Στατιστικής Υπηρεσίας, φαίνεται ότι η δημοσιονομική πίεση εντοπίζεται αποκλειστικά στον σκληρό πυρήνα του κράτους.

Ο τομέας της κεντρικής κυβέρνησης κατέγραψε βαθύ έλλειμμα ύψους -€462,6 εκατ., παρουσιάζοντας επιδείνωση σε σχέση με το έλλειμμα των -€441,3 εκατομμυρίων του δευτέρου τριμήνου του 2025.

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση κινήθηκε σε θετικό έδαφος, καταγράφοντας πλεόνασμα €3,9 εκατ. (έναντι ελλείμματος €0,2 εκατ. πέρυσι). Οι Οργανισμοί Κοινωνικής Ασφάλισης παρέμειναν το ισχυρότερο ανάχωμα της οικονομίας, παράγοντας αυξημένο πλεόνασμα ύψους €316,0 εκατ.

Οι συνολικές δαπάνες της Γενικής Κυβέρνησης ξεπέρασαν τον ρυθμό αύξησης των εσόδων, σημειώνοντας άνοδο κατά €84,0 εκατ. (+2,3%) και αγγίζοντας τα €3.743,7 εκατ. Η επέκταση αυτή καθοδηγήθηκε εξολοκλήρου από την τρέχουσα κατανάλωση και τις ανελαστικές δαπάνες. Οι κοινωνικές παροχές  σκαρφάλωσαν στα €1.540,9 εκατ., καταγράφοντας καθαρή ετήσια αύξηση €77,2 εκατ. (+5,3%).

Το κρατικό μισθολόγιο (συμπεριλαμβανομένων  τεκμαρτών κοινωνικών εισφορών και συντάξεων δημοσίων υπαλλήλων )αυξήθηκε κατά +4,0% (+€39,0 εκατ.), σπάζοντας το φράγμα του ενός δισεκατομμυρίου ευρώ (€1.004,9 εκατ.).

Τα στοιχεία δείχνουν, προκειμένου να ισοσκελιστεί η άνοδος των λειτουργικών εξόδων, το κράτος προχώρησε σε σημαντική περιστολή των κεφαλαιουχικών δαπανών, οι οποίες υποχώρησαν κατά -24,2% στα €310,9 εκατ. Ενώ οι ακαθάριστες επενδύσεις παγίου κεφαλαίου παρέμειναν σχεδόν σταθερές (-0,8% στα €261,3 εκατ.), οι λοιπές μεταβιβάσεις κεφαλαίου συρρικνώθηκαν δραματικά κατά 66,2%. Θετική εξέλιξη αποτέλεσε η περαιτέρω μείωση των κρατικών επιδοτήσεων κατά 28,1% (στα €23,3 εκατ.).

Ο ΦΠΑ σώζει την παρτίδα στα κρατικά έσοδα

Τα συνολικά έσοδα του κράτους για το δεύτερο τρίμηνο του 2026 ανήλθαν στα €3.601,0 εκατ., παρουσιάζοντας συγκρατημένη άνοδο κατά €69,1 εκατ. (+2,0%) σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025. Οι κύριοι μοχλοί ενίσχυσης των κρατικών ταμείων ήταν:

➧ Τα καθαρά έσοδα ΦΠΑ κατέγραψαν εντυπωσιακή αύξηση +19,0% (άνοδος €140,5 εκατ.), αγγίζοντας τα €879,4 εκατ. έναντι €738,9 εκατ. το 2025. Το στοιχείο αυτό αποτυπώνει τη συνεχιζόμενη δυναμική της κατανάλωσης στην εγχώρια αγορά. Παρά τον μηδενισμό του ΦΠΑ σε κάποια βασικά προϊόντα, η γενικότερη ακρίβεια (υψηλές τιμές στα υπόλοιπα προϊόντα και στα καύσιμα) αυξάνει την αξία των συναλλαγών, με αποτέλεσμα το κράτος να εισπράττει τελικά περισσότερα χρήματα από τον φόρο κατανάλωσης, αντισταθμίζοντας εν μέρει το κόστος των μέτρων.

➧ Οι φόροι στην παραγωγή και εισαγωγές ανήλθαν συνολικά στα €1.242,3 εκατ., σημειώνοντας ετήσια αύξηση 8,3%. Οι κοινωνικές εισφορές  ενισχύθηκαν κατά +6,9% (αύξηση €81,1 εκατ.) φτάνοντας τα €1.258,5 εκατ.  Αντίθετα, οι άμεσοι φόροι στο εισόδημα και τον πλούτο υποχώρησαν κατά -1,3% στα €600,9 εκατ.