Κύπρος: Χάνει… κατά κράτος από την ανισότητα

Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google

Η σύγκριση των στοιχείων της Eurostat για το 2025 μεταξύ της Κύπρου και των χωρών του Ευρωπαϊκού Βορρά (Δανία, Φινλανδία, Σουηδία) φέρνει στο φως δύο εντελώς διαφορετικές φιλοσοφίες γύρω από το κοινωνικό κράτος. Σε κάθε περίπτωση, η Κύπρος ξεπερνά τον ευρωπαϊκό μέσο όρο όσον αφορά τη διαχείριση της ανισότητας, με ελλιπή στήριξη των ομάδων με οικονομικές ανάγκες πριν τη συνταξιοδότηση.

Ενώ ο Βορράς επενδύει σε ένα ισορροπημένο δίκτυο προστασίας για όλες τις ηλικιακές ομάδες, η Κύπρος παραμένει προσηλωμένη στο συνταξιοκεντρικό μοντέλο, με σημαντικές επιπτώσεις στην κοινωνική ανισότητα. Οι σκανδιναβικές χώρες επιλέγουν να μοιράζουν την κρατική στήριξη πιο ομοιόμορφα σε όλο τον πληθυσμό, δίνοντας τεράστιο βάρος στα κοινωνικά επιδόματα (οικογενειακά, στέγασης, ανεργίας). Ουσιαστικά, το κράτος στηρίζει τον πολίτη σε όλα τα στάδια της ζωής του, όχι μόνο όταν αποσυρθεί από την εργασία.

Η Δανία είναι η μοναδική χώρα όπου τα κοινωνικά επιδόματα (2.102 PPS) είναι υψηλότερα από τις συντάξεις (1.841 PPS). Tο PPS σημαίνει Purchased Power Standard (στα ελληνικά μεταφράζεται ως Μονάδα Αγοραστικής Δύναμης – ΜΑΔ) και είναι ένα τεχνητό κοινό «νόμισμα» που χρησιμοποιεί η Eurostat. Χρησιμοποιείται αποκλειστικά για στατιστικές συγκρίσεις, ώστε να εξαλείφονται οι διαφορές στα επίπεδα τιμών μεταξύ των χωρών.

Η Σουηδία προσφέρει 2.268 PPS σε επιδόματα (έναντι μόλις 928 της Κύπρου), ενώ η Φινλανδία συνδυάζει υψηλές συντάξεις (4.539 PPS) με εξίσου ισχυρή επιδοματική πολιτική (1.842 PPS).

Η ανάλυση των στοιχείων δείχνει ότι η Κύπρος και η Ελλάδα μοιράζονται το ίδιο μοντέλο κοινωνικής πρόνοιας, όπου η σύνταξη είναι το μοναδικό ουσιαστικό δίχτυ ασφαλείας για την οικογένεια, υποκαθιστώντας την έλλειψη άλλων ισχυρών επιδομάτων προνοίας.
Στην Ελλάδα, η κατάσταση είναι ακόμα πιο ακραία. Το κράτος προσφέρει 3.345 PPS σε συντάξεις και μόλις 499 PPS σε άλλα επιδόματα. Εκεί, οι συντάξεις είναι 6,7 φορές υψηλότερες από τη λοιπή κοινωνική στήριξη. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, το μοντέλο είναι πιο ισορροπημένο. Ο μέσος όρος των συντάξεων είναι 4.580 PPS, αλλά συνοδεύεται από ισχυρά κοινωνικά επιδόματα ύψους 1.694 PPS (σχέση 2,7 προς 1).
Η Κύπρος καταφέρνει να συγκριθεί σχεδόν ισότιμα με ορισμένες χώρες του Βορρά όσον αφορά το συνολικό διαθέσιμο εισόδημα (23.782 PPS έναντι 24.091 της Φινλανδίας). Ωστόσο, η εσωτερική κατανομή αυτού του πλούτου μειονεκτεί. Οι κυπριακές συντάξεις (3.090 PPS) είναι υψηλότερες από της Δανίας, αλλά τα υπόλοιπα κοινωνικά επιδόματα (928 PPS) είναι λιγότερα από τα μισά σε σχέση με οποιαδήποτε χώρα του Βορρά.

Αυτό σημαίνει ότι αν ένας Κύπριος πολίτης βρεθεί εκτός εργασίας ή χρειαστεί στήριξη πριν τη συνταξιοδότηση, τα διαθέσιμα κρατικά εργαλεία είναι εξαιρετικά περιορισμένα. Αυτή η δομική διαφορά αποτυπώνεται ξεκάθαρα στον δείκτη ανισότητας Gini.
Ο Βορράς πετυχαίνει εξαιρετικά χαμηλά ποσοστά ανισότητας (27,1% στη Φινλανδία, 28,2% στη Δανία), κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (29,2%). Η Κύπρος ξεφεύγει στο 31,2% από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (χειρότερη «επίδοση» από το 2024) και αυτό αποδεικνύει ότι, παρά την οικονομική ένεση των συντάξεων, ο παραγόμενος πλούτος συνεχίζει να συγκεντρώνεται σε λιγότερα χέρια, αφήνοντας τις ευάλωτες ομάδες εξαρτημένες αποκλειστικά από το κρατικό έμβασμα.

Υπάρχει η εντύπωση ότι οι χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ υποφέρουν από ανισότητες υπό καπιταλισμό. Τα στοιχεία του συντελεστή Gini (όπου το 0% είναι η απόλυτη ισότητα) δείχνουν το ακριβώς αντίθετο. Η Σλοβακία (23%) και η Τσεχία (24%) έχουν την πιο δίκαιη κατανομή εισοδήματος σε ολόκληρη την Ευρώπη, ξεπερνώντας ακόμα και τις σκανδιναβικές χώρες (π.χ. Σουηδία 28,6%).
Και η Πολωνία (24,9%) καταφέρνει να έχει μια εξαιρετικά ισορροπημένη κοινωνία, πολύ πιο δίκαιη από τη Γερμανία (30,1%) ή την Ιταλία (31%).
Παρά το γεγονός ότι η Πορτογαλία ανήκει γεωγραφικά και ιστορικά στη Δυτική Ευρώπη, τα εισοδηματικά της στοιχεία δεν θυμίζουν κάτι τέτοιο. Το διαθέσιμο εισόδημά της είναι 16.634 PPS, τοποθετώντας τη χαμηλότερα από χώρες όπως η Πολωνία (19.925 PPS) και η Κροατία (19.745 PPS). Επιπλέον, τα κοινωνικά της επιδόματα εκτός συντάξεων είναι εξαιρετικά χαμηλά (843 PPS), γεγονός που εξηγεί γιατί η ανισότητά του δείκτη (Gini 30,9%) παραμένει πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.