Υπουργός Ενέργειας: Έτσι θα αποτρέψουμε ανεπάρκεια ηλεκτρισμού

«Τρέχουν» οι διαδικασίες από την ομάδα εργασίας που συνέστησαν Υπουργείο Ενέργειας και ΡΑΕΚ για την κατάρτιση του Σχεδίου Εφαρμογής του μηχανισμού ισχύος, το οποίο αποτελεί το εναλλακτικό σενάριο για την αντιμετώπιση της ενεργειακής «τρύπας», δηλαδή της ανεπάρκειας ηλεκτρισμού που είναι πιθανή για τα χρόνια μετά το 2029. Πρόκειται για προληπτικό σχεδιασμό που θα διασφαλίσει την ομαλή κάλυψη της ζήτησης ρεύματος στη χώρα, ιδιαίτερα αν το φυσικό αέριο δεν εισαχθεί μέχρι το τέλος του 2029.

Σύμφωνα με γραπτή ενημέρωση της Βουλής από τον υπουργό Ενέργειας, το περασμένο καλοκαίρι, το υπουργείο, έπειτα από εισήγηση της ΡΑΕΚ, κίνησε τις διαδικασίες για την ενεργοποίηση του μηχανισμού ισχύος, που προβλέπεται στο άρθρο 34 του περί Ρύθμισης της Αγοράς Ηλεκτρισμού Νόμου. Ο μηχανισμός λειτουργεί ως δίχτυ προστασίας όταν τα περιθώρια ισχύος του συστήματος υποχωρούν σε επικίνδυνα χαμηλά επίπεδα, κάτω από τα κρίσιμα όρια ασφαλείας και ελλοχεύει ο κίνδυνος διακοπών ρεύματος.

Μέχρι το τέλος του 2026 εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθεί η κατάρτιση του Σχεδίου Εφαρμογής, το οποίο θα δημοσιευθεί και, στη συνέχεια, θα υποβληθεί στην Κομισιόν για εξέταση και γνωμοδότηση.

Το Σχέδιο πρέπει να συμμορφώνεται με τους ευρωπαϊκούς κανόνες περί κρατικών ενισχύσεων και, στην περίπτωση που συνιστά κρατική ενίσχυση, θα πρέπει να υποβληθεί σχετικό αίτημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, μετά τη γνωμοδότηση της ΕΕ επί του Σχεδίου Εφαρμογής και την έγκριση του μηχανισμού ισχύος, ο Υπουργός Ενέργειας θα πρέπει να προχωρήσει στην έκδοση διατάγματος.

Πάντως, ήδη το προσχέδιο του διατάγματος έχει προωθηθεί στη Νομική Υπηρεσία για νομοτεχνικό έλεγχο, ώστε να μην υπάρξουν καθυστερήσεις και όλες οι διαδικασίες να προχωρούν παράλληλα.

Το υπουργικό διάταγμα θα καθορίσει τη διαδικασία για την εξασφάλιση της απαιτούμενης νέας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.

Καθοριστικός παράγοντας η έλευση αερίου

Ο υπουργός Ενέργειας, Μιχάλης Δαμιανός, ενημερώνοντας τα μέλη της Κοινοβουλευτικής Επιτροπής Ενέργειας για τα μέτρα που λαμβάνει το Υπουργείο για τη διαχείριση της επάρκειας ηλεκτρικής ενέργειας στην Κύπρο, σημειώνει πως στόχος είναι η ολοκλήρωση των απαιτούμενων διαδικασιών για την έγκριση του μηχανισμού ισχύος εντός του πρώτου εξαμήνου του 2028.

Παράλληλα, σημειώνει ότι αν οι διαδικασίες προχωρήσουν ομαλά, η ΡΑΕΚ θα προχωρήσει στην προκήρυξη διαγωνισμού για την εξασφάλιση της απαιτούμενης νέας παραγωγής ενέργειας.

«Ο χρόνος ένταξης της νέας παραγωγής στο σύστημα θα εξαρτηθεί από τη λύση που θα προκύψει από τη διαγωνιστική διαδικασία (σ.σ. για εξασφάλιση πρόσθετης ηλεκτρικής ισχύος), καθώς και από τη διαθεσιμότητα του απαιτούμενου εξοπλισμού (σ.σ. μονάδες παραγωγής)», συμπληρώνει.

Σύμφωνα με τον υπουργό Ενέργειας, πρόκειται για προληπτικό σχεδιασμό, επισημαίνοντας πως «παρόλο που ο υφιστάμενος προγραμματισμός προβλέπει την έγκαιρη ολοκλήρωση του τερματικού στο Βασιλικό και τη διαθεσιμότητα φυσικού αερίου για ηλεκτροπαραγωγή, η έλευση του φυσικού αερίου αποτελεί καθοριστική παράμετρο για την επάρκεια του συστήματος».

Όπως υποστηρίζει ο υπουργός, είναι αναγκαίο να προχωρήσουν έγκαιρα οι απαιτούμενες προπαρασκευαστικές διαδικασίες για τον μηχανισμό ισχύος, ώστε η Δημοκρατία να είναι κατάλληλα προετοιμασμένη για την αντιμετώπιση ενδεχόμενων καθυστερήσεων, είτε κατά τη διαγωνιστική διαδικασία για την ολοκλήρωση του τερματικού, είτε κατά την εκτέλεση του έργου.

«Νοείται ότι, εφόσον η εξέλιξη των δεδομένων καταδείξει ότι δεν υφίσταται ανάγκη ενεργοποίησης του μηχανισμού ισχύος, η διαδικασία θα επαναξιολογηθεί αναλόγως», τονίζει.

ΡΑΕΚ: Τα ευρήματα της μελέτης

Σύμφωνα με στοιχεία που παρατίθενται στην επιστολή του κ. Δαμιανού, τον περασμένο Ιανουάριο η ΡΑΕΚ διενήργησε μελέτη για την επάρκεια ηλεκτρικής ενέργειας στην Κύπρο.

Τον Μάιο, η Ρυθμιστική Αρχή ενημέρωσε τον υπουργό Ενέργειας πως οι τιμές των δεικτών επάρκειας για το 2030 είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με την ημερομηνία ένταξης του φυσικού αερίου στο σύστημα ηλεκτροπαραγωγής της Δημοκρατίας. Δηλαδή, χωρίς φυσικό αέριο, πολύ δύσκολα θα υπάρχει επάρκεια ηλεκτρισμού μέσα στο 2030.

Η ΡΑΕΚ, με την επιστολή της προς τον αρμόδιο υπουργό, προειδοποιούσε πως «αν το φυσικό αέριο δεν καταστεί διαθέσιμο για εμπορική λειτουργία στην ηλεκτροπαραγωγή έως την 1η Ιανουαρίου του 2030, η αναμενόμενη εγκατεστημένη ισχύς δεν θα είναι επαρκής για τη διασφάλιση ικανοποιητικής παροχής ηλεκτρισμού στη Δημοκρατία. Στην περίπτωση αυτή, καθίσταται αναγκαία η λήψη μέτρων που σχετίζονται με μηχανισμούς ισχύος, σύμφωνα με το άρθρο 34 του νόμου».

Στοιχεία απαίτησε το Υπουργείο

Στις 10 Ιουλίου, το Υπουργείο Ενέργειας ενεργοποίησε το άρθρο 34 και ζήτησε συγκεκριμένα στοιχεία από τη ΡΑΕΚ και τον Διαχειριστή Συστήματος Μεταφοράς. Συγκεκριμένα, απαίτησε τα εξής δεδομένα:

– Στοιχεία για την αναγκαία παραγωγή, δηλαδή την πρόσθετη ισχύ παραγωγής που απαιτείται στο σενάριο χωρίς την έλευση φυσικού αερίου, ώστε οι δείκτες LOLE και EENS να επανέλθουν εντός των ορίων (15 ώρες και 0,010% αντίστοιχα).

– Την ημερομηνία έναρξης λειτουργίας της πρόσθετης ισχύος παραγωγής, καθώς και τη διάρκεια ισχύος του μέτρου.

– Το είδος του μηχανισμού ισχύος που κρίνεται κατάλληλο, την τεκμηρίωση της επιλογής του, καθώς και σχετική αξιολόγηση.

– Το υπολογιζόμενο κόστος του μέτρου, δηλαδή το επενδυτικό κενό, καθώς και το είδος των δαπανών που θα τυγχάνουν επιδότησης.

– Πρόταση για τον τρόπο ανάκτησης του κόστους που θα προκύψει από την εφαρμογή του μέτρου.

– Οποιεσδήποτε άλλες απαιτήσεις σχετίζονται με τον τρόπο και τους όρους διάθεσης της συγκεκριμένης παραγωγής, καθώς και, ενδεικτικά, τις απαιτήσεις του δικτύου.

ΡΑΕΚ: Καθοριστικός παράγοντας και ο GSI

Στις 21 Ιουλίου, η ΡΑΕΚ, με νέα επιστολή της, είχε υποστηρίξει πως ο καθορισμός της ημερομηνίας κατά την οποία το φυσικό αέριο θα καταστεί διαθέσιμο για ηλεκτροπαραγωγή αποτελεί προαπαιτούμενο για τον καθορισμό του είδους του μηχανισμού ισχύος, της διάρκειας, του κόστους και του τρόπου ανάκτησης του κόστους του μέτρου. Παράλληλα, σημείωνε πως καθοριστικός παράγοντας είναι και ο χρονικός ορίζοντας ολοκλήρωσης της ηλεκτρικής διασύνδεσης Κύπρου-Ελλάδας (GSI).

Διαχειριστής Συστήματος Μεταφοράς: Θέτει προϋποθέσεις

Από την πλευρά του, ο Διαχειριστής Συστήματος Μεταφοράς ενημέρωσε το Υπουργείο Ενέργειας ότι, για να προβεί σε λεπτομερή εξέταση της αναγκαίας παραγωγής για την κάλυψη των αναγκών επάρκειας την περίοδο 2030-2034, θα πρέπει να συναποφασιστούν οι παραδοχές και να δοθεί επαρκής χρόνος για την εκπόνηση εξειδικευμένων μελετών.

Μάλιστα, για τον υπολογισμό της διάρκειας ισχύος του μηχανισμού, ο Διαχειριστής έθεσε ως προϋποθέσεις τον καθορισμό της ημερομηνίας έλευσης και διάθεσης του φυσικού αερίου για ηλεκτροπαραγωγή, τον καθορισμό του χρονοδιαγράμματος ολοκλήρωσης του GSI και τα αποτελέσματα της διαβούλευσης της Δημοκρατίας με την ΕΕ αναφορικά με το σχέδιο συμμόρφωσης για τις μονάδες ατμού των ηλεκτροπαραγωγών σταθμών Βασιλικού και Δεκέλειας.

Επιπλέον, ο Διαχειριστής Συστήματος Μεταφοράς ζήτησε ενημέρωση από τη ΔΕΦΑ για την ημερομηνία σύνδεσης του συστήματος μεταφοράς φυσικού αερίου με τους αδειούχους συμβατικούς ηλεκτροπαραγωγούς, τα χρονοδιαγράμματα σύναψης των συμβάσεων προμήθειας φυσικού αερίου μεταξύ του προμηθευτή και των επιλέξιμων ηλεκτροπαραγωγών, καθώς και τα χρονοδιαγράμματα ολοκλήρωσης των λειτουργικών ελέγχων των διαθέσιμων μονάδων για χρήση φυσικού αερίου.