Πού και πώς ξοδεύει τα λεφτά του ο σύγχρονος Κύπριος

Ραγδαία και μη αναστρέψιμη είναι η μετάβαση της Κύπρου στην ψηφιακή οικονομία, με το παραδοσιακό «χαρτονόμισμα» να χάνει οριστικά τη μάχη έναντι του ηλεκτρονικού χρήματος.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία από το Στατιστικό Δελτίο Οκτωβρίου 2026 της Κεντρικής Τράπεζας της Κύπρου, η καταναλωτική συμπεριφορά στο νησί έχει αλλάξει δομικά τα τελευταία τέσσερα χρόνια (2022–2025), οδηγώντας σε ιστορική συρρίκνωση των φυσικών τραπεζικών καταστημάτων.

Η πιο ορατή επίπτωση αυτής της μετάβασης είναι η συστηματική μείωση των αυτόματων ταμειολογιστικών μηχανών (ATMs). Οι εμπορικές τράπεζες, αντιμετωπίζοντας τη μειωμένη ζήτηση για φυσικό χρήμα, μειώνουν το κόστος λειτουργίας τους κλείνοντας φυσικά σημεία ανάληψης.

Σύμφωνα με τον Πίνακα 7.1, ο αριθμός των ενεργών ATMs στην Κύπρο υποχώρησε στο ιστορικό χαμηλό των 396 μονάδων στο τέλος του 2025. Η σύγκριση με το πρόσφατο παρελθόν αποτυπώνει την ξεκάθαρη τάση μειωσης. Τον Ιούνιο του 2022 το δίκτυο αριθμούσε 416 ATMs. Μέσα σε λίγα χρόνια, η υποδομή πρόσβασης σε μετρητά συρρικνώθηκε κατά -4,8%, επιβεβαιώνοντας ότι το ρευστό υποχωρεί.

Άνοδος για το «πλαστικό χρήμα»

Στον αντίποδα, η έκδοση καρτών πληρωμών κινείται με γεωμετρική πρόοδο. Ο Πίνακας 7.2 αποκαλύπτει μια αγορά που έχει υπερκορεστεί από ψηφιακά μέσα. Τον Δεκέμβριο του 2025, οι ενεργές κάρτες σε κυκλοφορία εκτοξεύτηκαν στο εντυπωσιακό νούμερο των 2.220.202.Η σύγκριση με τα προηγούμενα έτη είναι αποκαλυπτική: Ιούνιος 2022: 1.659.011 κάρτες, Δεκέμβριος 2023: 1.859.006 κάρτες, Δεκέμβριος 2025: 2.220.202 κάρτες  Μέσα σε μόλις 3,5 χρόνια, προστέθηκαν στην κυπριακή αγορά 561.191 νέες κάρτες (αύξηση +33,8%), δείχνοντας ότι ο μέσος Κύπριος κρατά πλέον στο πορτοφόλι του περισσότερες από μία κάρτες για τις καθημερινές του ανάγκες.

Η ανάλυση του όγκου και της αξίας των συναλλαγών (Διαγράμματα 7.1 και 7.2) φέρνει στο φως μια ενδιαφέρουσα διχοτόμηση. Οι κάρτες πληρωμών αποτελούν τον απόλυτο κυρίαρχο της καθημερινότητας, καθώς καλύπτουν το 75% του συνολικού πλήθους των συναλλαγών (στοιχεία β’ εξαμήνου 2025). Ωστόσο, όταν η συζήτηση έρχεται στα μεγάλα χρηματικά ποσά, οι μεταφορές πιστώσεων (e-banking) παίρνουν τα σκήπτρα, καταλαμβάνοντας το 84% της συνολικής οικονομικής αξίας της αγοράς. Αντίθετα, οι κάρτες περιορίζονται μόλις στο 6% της αξίας. Αυτό αποδεικνύει ότι οι κάρτες χρησιμοποιούνται μαζικά για μικροαγορές (supermarket, καύσιμα), ενώ οι μεγάλες πληρωμές (ενοίκια, τιμολόγια) γίνονται ηλεκτρονικά. Παράλληλα, οι παραδοσιακές επιταγές έχουν σχεδόν πεθάνει, αντιπροσωπεύοντας μόλις το 1% του όγκου των συναλλαγών.

Σημαντική είναι και η γεωγραφική διάσταση των πληρωμών (Διάγραμμα 7.3), η οποία αποκαλύπτει μια έντονη εξωστρέφεια της κυπριακής αγοράς. Ενώ οι μεταφορές πιστώσεων και οι άμεσες χρεώσεις παραμένουν σχεδόν 100% εγχώριες, οι κάρτες πληρωμών και το ηλεκτρονικό χρήμα καταγράφουν υψηλά ποσοστά διασυνοριακών συναλλαγών.

Ένα διαρκώς αυξανόμενο μέρος του όγκου και της αξίας των πληρωμών κατευθύνεται πλέον σε διεθνείς πλατφόρμες του εξωτερικού, κυρίως για online αγορές (e-commerce), συνδρομητικές υπηρεσίες και αεροπορικά ταξίδια.Το στοιχείο αυτό επιβεβαιώνει ότι οι Κύπριοι καταναλωτές έχουν ενσωματώσει πλήρως την παγκόσμια ψηφιακή αγορά στην καθημερινότητά τους, χρησιμοποιώντας το εγχώριο τραπεζικό σύστημα ως «γέφυρα» για διεθνείς πληρωμές.

POS εναντίον E-commerce

Η μάχη μεταξύ φυσικών καταστημάτων και διαδικτύου παρουσιάζει σταθεροποίηση. Στο τέλος του 2025, οι συναλλαγές με φυσική παρουσία (POS) κέρδισαν σε πλήθος, καλύπτοντας το 70% του όγκου. Όμως, το ηλεκτρονικό εμπόριο (online αγορές) κυριάρχησε σε αξία, απορροφώντας το 60% των συνολικών ποσών. Οι Κύπριοι αγοράζουν φθηνά και καθημερινά από τα καταστήματα της γειτονιάς τους, αλλά όταν πρόκειται να ξοδέψουν μεγάλα ποσά (αεροπορικά εισιτήρια, ξενοδοχεία, ακριβό εξοπλισμό), επιλέγουν αποκλειστικά το διαδίκτυο.