Απογοήτευσαν οι «27» – Η Ευρώπη αγωνιούσε για μέτρα ανάσχεσης της ενεργειακής κρίσης και οι ηγέτες ζήτησαν από την Κομισιόν… να δει το θέμα

Με τη σπάθη του προεκλογικού πυρετού σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες να επικρέμαται πάνω από τα μέτρα για την ενεργειακή ακρίβεια και τις διαπραγματεύσεις για τον νέο προϋπολογισμό της Ε.Ε. ολοκληρώθηκε χθες χωρίς απτά αποτελέσματα η Σύνοδος Κορυφής.

Το ολονύχτιο θρίλερ της Πέμπτης κάθε άλλο παρά οδήγησε σε δημοσιονομικές χαλαρώσεις ή επιστροφή των πρόσθετων κρατικών εσόδων από ΦΠΑ στις οικονομίες και στα νοικοκυριά. Εκείνο που έγινε κατορθωτό τα ξημερώματα της Παρασκευής και συμπεριλήφθηκε στο κείμενο των Συμπερασμάτων του Συμβουλίου ήταν να αναγνωριστεί το πρόβλημα που δημιουργεί σε επιχειρήσεις και νοικοκυριά ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή και η αναγκαιότητα λήψης μέτρων.

Όπως προκύπτει από τα Συμπεράσματα της Συνόδου, οι «27», συμφώνησαν στην ανάγκη συντονισμένης ευρωπαϊκής απάντησης απέναντι στην ακρίβεια, με στοχευμένα μέτρα, λαμβάνοντας υπόψη τις ειδικές περιστάσεις των κρατών.

Οι ηγέτες κάλεσαν, παράλληλα, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή «να εξετάσει και να προτείνει εφόσον χρειάζεται, περαιτέρω μέτρα για την αντιμετώπιση των διαρκώς αυξανόμενων τιμών, έχοντας ως γνώμονα τις διαφορές στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ των κρατών».

Στο πλέγμα των μαραθώνιων διαπραγματεύσεων, έγινε κατορθωτή η παράταση των κρατικών ενισχύσεων για τους βιομηχανικούς κλάδους που πλήττονται περισσότερο, ενώ χαιρετίστηκε η πρόταση της Κομισιόν για αναβολή των κανονισμών ελέγχου του μεθανίου, Οι κανονισμοί, οι οποίοι στοχεύουν να αναγκάσουν τους εισαγωγείς ορυκτών καυσίμων να αποδεικνύουν ότι οι προμηθευτές τους καταγράφουν τις εκπομπές μεθανίου, που είναι επιζήμιες για το περιβάλλον. Η εφαρμογή τους μετατίθεται για το 2028, έπειτα από τις έντονες πιέσεις ΗΠΑ, Γαλλίας, Ιταλίας και Τσεχίας.

Μια τρύπα στο νερό για τους ρύπους

Στον άνεμο σκορπίστηκαν οι πιέσεις για την αναστολή του υφιστάμενου Συστήματος Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών (ETS). Οι «27» περιορίστηκαν σε εκκλήσεις για συγκράτηση των διακυμάνσεων στις τιμές των ρύπων, οι οποίες επιβαρύνουν το κόστος παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας και κατ’ επέκταση τους λογαριασμούς των καταναλωτών. Ζήτησαν από την Κομισιόν να περιορίσει τις μεγάλες διακυμάνσεις των τιμών, χωρίς ωστόσο να αγγίξουν τον βασικό μηχανισμό χρέωσης.

Άκαρπες απέβησαν και οι πιέσεις για νέα αναβολή του ETS2, που εισάγει χρεώσεις για τις εκπομπές από τα καύσιμα των οχημάτων και τη θέρμανση των κτιρίων. Η Κύπρος τάχθηκε υπέρ της αναστολής του, συντασσόμενη με τις χώρες που προειδοποιούν για πρόσθετες επιβαρύνσεις στα νοικοκυριά.

Το παρασκήνιο ήταν εκρηκτικό. Η Ιταλία, η Πολωνία, η Τσεχία, η Σλοβακία και η Ουγγαρία πίεσαν για μετάθεση της εφαρμογής του ETS2 έως το 2030, συναντώντας την αντίσταση της Γερμανίας, της Γαλλίας και της Ισπανίας. Στο ευρύτερο μέτωπο υπέρ της αναβολής συμμετείχαν, επίσης, η Κύπρος και η Ελλάδα.

Ο συμβιβασμός που επιτεύχθηκε περιορίστηκε στην εντολή προς την Κομισιόν να επανεξετάσει τις επιπτώσεις και τις ασφαλιστικές δικλίδες του νέου συστήματος.
Επί της ουσίας, δεν αποφασίστηκε αναστολή των υφιστάμενων χρεώσεων ούτε νέα αναβολή του ETS2, και τα νοικοκυριά δεν εξασφάλισαν καμία άμεση ελάφρυνση.

Ναυάγιο στον προϋπολογισμό

Σε αδιέξοδο κατέληξαν οι διαπραγματεύσεις των ηγετών στο καυτό ζήτημα του νέου προϋπολογισμού της ΕΕ για την επταετία 2028 – 2034. Οι έντονες διαφωνίες μεταξύ των δύο στρατοπέδων (Φειδωλοί Vs Φίλων της Συνοχής) που έχουν σχηματιστεί, δεν επέτρεψαν να επέλθει συμφωνία ούτε στα βασικά.

Μπροστά στο αδιέξοδο και προκειμένου να αφεθεί ένα παράθυρο ανοικτό για συνέχιση των διαπραγματεύσεων οι «27» περιορίστηκαν σε συζήτηση βασικών παραμέτρων στη βάση του αναθεωρημένου διαπραγματευτικού πλαισίου (Nego-box) της ιρλανδικής προεδρίας.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ανέθεσε στον πρόεδρο του, Αντόνιο Κόστα να συνεχίσει τις διαπραγματεύσεις, με στόχο την επίτευξη συμφωνίας μέχρι το τέλος του χρόνου.

Τα κράτη βρίσκονται στα δυο στενά, καθώς αφενός διατηρούν έντονες διαφωνίες, αφετέρου μετά τον Δεκέμβριο θεωρείται εξαιρετικά δύσκολη αν όχι ανέφικτη η εξεύρεση πολιτικής συμφωνίας υπό το βάρος των εκλογικών αναμετρήσεων σε Ισπανία, Γαλλία, Ελλάδα και Ιταλία.
Δραματική ήταν χθες στην κλειστή συνεδρία του Συμβουλίου, σύμφωνα με πληροφορίες της «Le Mond», η έκκληση του Εμανουέλ Μακρόν για επίτευξη συμφωνίας πριν τον Ιανουάριο. «Δεν θα υπάρχει μετά πολιτικό περιθώριο», φέρεται να ανέφερε στους Ευρωπαίους ομολόγους του.

Καυγάς για τις περικοπές

Το χάσμα, πάντως, παραμένει αγεφύρωτο, ενώ κατά τη διάρκεια της προχθεσινής νύχτας, υπήρξαν και στιγμές έντασης.
Σύμφωνα με διπλωματικές πληροφορίες του Politico, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς ανέδειξε τα κονδύλια της Συνοχής ως πιθανή πηγή πρόσθετων περικοπών, προκαλώντας αντιδράσεις από το αντίπαλο στρατόπεδο. Σάντσεθ και Μελόνι εμφανίστηκαν αντίθετοι σε περαιτέρω ψαλίδισμα των δαπανών. Στο επίκεντρο της αναζήτησης συμβιβασμού τίθενται πλέον και οι νέες ευρωπαϊκές πηγές εσόδων, προκειμένου να περιοριστεί η επιβάρυνση των εθνικών προϋπολογισμών.

Η κυπριακή εισήγηση

Νέα διάσταση στις διαπραγματεύσεις έδωσε ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης, προτείνοντας μικρότερης διάρκειας προϋπολογισμό, τριών ή τεσσάρων ετών, αντί επτά. Η πρόταση προσκρούει, ωστόσο, στις ευρωπαϊκές Συνθήκες που προβλέπουν ελάχιστη πενταετή διάρκεια. Ο κ. Χριστοδουλίδης, εκτιμά πάντως ότι οι τελικές περικοπές ενδέχεται να φθάσουν το 10%–11% της αρχικής πρότασης της Κομισιόν.

Νέο ραντεβού με τα αγκάθια

Με όλα τα ακανθώδη ζητήματα ανοικτά, ο Αντόνιο Κόστα καλείται να αναζητήσει τη χρυσή τομή, ενόψει του επόμενου γύρου διαπραγματεύσεων τον Νοέμβριο. Το μεγάλο στοίχημα είναι να γεφυρώσει το χάσμα μεταξύ των «Φειδωλών» και των «Φίλων της Συνοχής», τόσο για το ύψος του προϋπολογισμού όσο και για την κατανομή των κονδυλίων.

Το εγχείρημα γίνεται ακόμη πιο δύσκολο, καθώς οι χώρες που ζητούν συγκράτηση των δαπανών επιδιώκουν ταυτόχρονα μεγαλύτερη χρηματοδότηση για την άμυνα και την ανταγωνιστικότητα, ενώ το αντίπαλο στρατόπεδο επιμένει στην προστασία της γεωργίας και της Συνοχής.

Στο τραπέζι επανέρχονται οι νέοι ίδιοι πόροι της ΕΕ, με τον Κόστα να ζητά από την Κομισιόν πρόσθετες προτάσεις, μεταξύ των οποίων και η φορολόγηση των ψηφιακών υπηρεσιών.
Τα χρονικά περιθώρια, πάντως, στενεύουν, αφού χωρίς πολιτική συμφωνία μέχρι το τέλος του έτους κινδυνεύει να καθυστερήσει η έγκριση της αναγκαίας νομοθεσίας το 2027 και κατ’ επέκταση η απρόσκοπτη ροή ευρωπαϊκών κονδυλίων από τον Ιανουάριο του 2028.