ΔΝΤ: Κίνδυνος από το σκιώδες τραπεζικό σύστημα

Οι χρηματοπιστωτικές αγορές έχουν επιδείξει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα, ωστόσο οι κίνδυνοι για τη σταθερότητα του συστήματος παραμένουν σημαντικά αυξημένοι, σύμφωνα με τη νέα έκθεση Global Financial Stability Report (GFSR), του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου.

Με τίτλο «Resilience, Risk, and Transformation», η έκθεση υπογραμμίζει ότι, ενώ η ισχυρή εταιρική κερδοφορία και οι μεγάλες επενδύσεις γύρω από την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) στηρίζουν την ανάπτυξη, μια έντονη διαρθρωτική πίεση αναπτύσσεται.

Τα περιθώρια άσκησης νομισματικής και δημοσιονομικής πολιτικής είναι πλέον εξαιρετικά περιορισμένα λόγω των υψηλών κρατικών χρεών και του επίμονου πληθωρισμού και γι’ αυτό το ΔΝΤ προειδοποιεί τις εποπτικές αρχές ότι οποιαδήποτε αδράνεια μπορεί να πυροδοτήσει σφοδρή αναταραχή στις αγορές.

Η έκθεση προσδιορίζει τρεις άμεσους κινδύνους και σοβαρές ευπάθειες που απειλούν να συσφίξουν απότομα τις παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές συνθήκες.

Οι αρχές καλούνται να ελέγξουν και να περιορίσουν την υπερβολική μόχλευση και τη χρήση παραγώγων που χρησιμοποιούν οι επενδυτές για να εκτίθενται σε στοιχεία του κλάδου AI, επιβάλλοντας αυστηρά όρια συγκέντρωσης.

Παρόλο που το τραπεζικό σύστημα εμφανίζεται γενικά ανθεκτικό, τα Stress Tests δείχνουν ότι ένας σημαντικός αριθμός ευάλωτων τραπεζών θα αναδυθεί σε περίπτωση κρίσης. Οι ρυθμιστικές αρχές καλούνται να εφαρμόσουν πλήρως το πλαίσιο της Βασιλείας ΙΙΙ και να διασφαλίσουν ότι οι τράπεζες διατηρούν ισχυρά κεφαλαιακά αποθέματα.

Επίσης συστήνεται, λόγω της αυξανόμενης διασύνδεσης των παραδοσιακών εμπορικών τραπεζών με τις «σκιώδεις» τράπεζες και τα ιδιωτικά πιστωτικά ταμεία (private credit), οι επόπτες πρέπει να κλείσουν άμεσα τα κενά ενημέρωσης για τη μόχλευση, ώστε να αποτραπεί ο κίνδυνος συστημικής μετάδοσης.

Τα δάνεια σε μη τραπεζικά ιδρύματα

Παρόλο που η παγκόσμια αυτή έκθεση επικεντρώνεται σε μακρο-συστημικό επίπεδο και δεν αναλύει ονομαστικά την Κύπρο, οι κίνδυνοι που περιγράφει  ακουμπούν  άμεσα και το εγχώριο χρηματοπιστωτικό και επιχειρηματικό μοντέλο, αναδεικνύοντας τις εξής κρίσιμες προκλήσεις. Το ΔΝΤ προειδοποιεί έντονα για τους κινδύνους που κρύβει η μεταφορά περιουσιακών στοιχείων και μόχλευσης σε μη τραπεζικά ιδρύματα. Αυτό αποτελεί την απόλυτη κυπριακή ιδιαιτερότητα. Μπορεί οι κυπριακές συστημικές τράπεζες να έχουν καθαρίσει τους ισολογισμούς τους, ωστόσο ο τεράστιος όγκος των μη εξυπηρετούμενων δανείων (ΜΕΔ) της χώρας παραμένει εντός της οικονομίας, έχοντας μεταφερθεί στις εταιρείες εξαγοράς πιστώσεων και διαχείρισης δανείων.

Οι συστάσεις του Εκτελεστικού Συμβουλίου του ΔΝΤ αποτελούν σαφή εντολή και προς την Κεντρική Τράπεζα Κύπρου. Παρά την εξαιρετική κερδοφορία που κατέγραψαν οι κυπριακές τράπεζες πρόσφατα, λόγω των υψηλών επιτοκίων, οι επόπτες καλούνται να διασφαλίσουν ότι δεν θα υπάρξει καμία χαλάρωση στα κεφαλαιακά αποθέματα (capital buffers).

Οι τράπεζες πρέπει να διατηρήσουν ισχυρά μαξιλάρια για να αντέξουν τυχόν κραδασμούς από την άνοδο των αποδόσεων των ομολόγων ή πιθανές διορθώσεις στις τιμές των ακινήτων. Απαντώντας ουσιαστικά σε αυτές τις διεθνείς προειδοποιήσεις, ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, Χριστόδουλος Πατσαλίδης, ενημέρωσε επίσημα την κοινοβουλευτική Επιτροπή Οικονομικών  στο πλαίσιο της συζήτησης για τον προϋπολογισμό του 2027  για τα αυστηρά προληπτικά μέτρα που έχουν ήδη ληφθεί. Η ΚΤΚ έχει επιβάλει αντικυκλικό απόθεμα ασφάλειας (CCyB) ύψους 1,5% στα εγχώρια ανοίγματα, το οποίο μεταφράζεται σε επιπλέον κεφαλαιακές απαιτήσεις ύψους €230 εκατομμυρίων.

Έχει δεσμεύσει επιπλέον απόθεμα ασφάλειας ύψους €440 εκατομμυρίων με βάση τη συστημικότητα των εγχώριων πιστωτικών ιδρυμάτων. Επίσης, στο πλαίσιο της περαιτέρω θωράκισης της χρηματοοικονομικής σταθερότητας, η ΚΤΚ μελετά ήδη την ενεργοποίηση αποθέματος ασφαλείας για τον συστημικό κίνδυνο (Systemic Risk Buffer), με τις επίσημες αποφάσεις να αναμένονται στις αρχές Νοεμβρίου 2026.