Φωτοβολταϊκά: Οι περικοπές τρώνε την απόδοση για τους καταναλωτές που επένδυσαν

Το net-metering, μέσω του οποίου επωφελούνταν αρκετά νοικοκυριά από την παραγωγή πράσινης ενέργειας, δεν μπορεί πλέον να εξυπηρετήσει τον σκοπό του, καθώς η μεγάλη έγχυση στο δίκτυο αναγκάζει τις Αρχές να περικόπτουν την παραγωγή ενέργειας όλο και πιο συχνά, ενώ το net billing, που ισχύει πλέον, είναι ιδιαίτερα ασύμφορο σε σχέση με το τι ίσχυε πριν μερικά χρόνια.

Ως αποτέλεσμα, οι ιδιοκτήτες κατοικιών που επένδυσαν σε οικιακά φωτοβολταϊκά για να καλύπτουν τις ανάγκες τους σε ηλεκτρισμό παρακολουθούν ουσιαστικά χιλιάδες ευρώ να βρίσκονται στις στέγες τους χωρίς να αποδίδουν στον βαθμό που είτε υπολόγιζαν, είτε κανονικά θα έπρεπε.

Ο λόγος όλων αυτών είναι απλός, αλλά με περίπλοκη λύση. Η απουσία κεντρικού συστήματος αποθήκευσης όχι απλά δεν επιτρέπει να αποθηκευτεί πράσινη ενέργεια ως ασφάλεια για το δίκτυο σε περίπτωση βλαβών κατά τις βραδινές ώρες, αλλά ταυτόχρονα έχει ως αποτέλεσμα η περίσσεια παραγωγής να πετιέται.

Ο ρόλος του net metering

Δεν είναι μυστικό, ούτε κάτι που προκαλεί έκπληξη, ότι το net metering πλέον δεν μπορεί να εξυπηρετήσει τον σκοπό του, λόγω του μεγάλου αριθμού φωτοβολταϊκών συστημάτων και των τεράστιων ποσοτήτων παραγωγής σε σχέση με τη ζήτηση που προκύπτει τις αντίστοιχες ώρες.

Είναι εξάλλου για αυτόν τον λόγο που από το 2026 όσοι υποβάλουν αίτηση για φωτοβολταϊκά συστήματα εντάσσονται στο net billing.
Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα λύθηκε, αφού όσοι υπέγραψαν συμβόλαια για net metering θα συνεχίσουν να παράγουν και να χρεώνονται με αυτή τη φόρμουλα. Κάθε οικιακό συμβόλαιο έχει διάρκεια 15 χρόνια, άρα, αν κάποιος έβαλε οικιακό το 2025, θα ενταχθεί στο net billing ή σε οποιοδήποτε άλλο σχέδιο που μπορεί να εξαγγελθεί μέχρι τότε, το 2040.

Ποια είναι η διαφορά

Η διαφορά μεταξύ net metering και net billing είναι στον τρόπο υπολογισμού.
Συγκεκριμένα, στο net metering συμψηφίζεται ο αριθμός των κιλοβατώρων που παρήγαγε το φωτοβολταϊκό σου σύστημα με τον αριθμό των κιλοβατωρών που κατανάλωσες από το σύστημα. Αν, για παράδειγμα, παρήγαγες μέσα σε μια ημέρα 30 κιλοβατώρες και εσύ χρειάστηκες 20 κιλοβατώρες, τότε όχι απλά δεν θα πληρώσεις για αυτές, αλλά ταυτόχρονα θα έχεις και ως απόθεμα 10 κιλοβατώρες, οι οποίες συνυπολογίζονται στους μετέπειτα λογαριασμούς ρεύματος. Ουσιαστικά, το net metering χρησιμοποιεί το δίκτυο ως έμμεσο τρόπο αποθήκευσης της οικιακής σου παραγωγής.

Στον αντίποδα τώρα, το net billing δεν συμψηφίζει τον αριθμό των κιλοβατωρών αλλά το κόστος τους. Βασικά, υπολογίζεται η τιμή της κιλοβατώρας την ώρα που παρήγαγες σε σχέση με την τιμή της κιλοβατώρας την ώρα που άντλησες από το δίκτυο, δηλαδή το βράδυ. Με αυτόν τον τρόπο, αρκετές φορές, αν όχι στις πλείστες των περιπτώσεων, θα προκύπτει αρκετά μεγαλύτερη χρέωση, καθώς όταν υπάρχει περίσσεια παραγωγής οι τιμές είναι εξευτελιστικά χαμηλές, ενώ το βράδυ, με τις συμβατικές μονάδες στην παραγωγή, αυτές εκτοξεύονται.

Οι εξαιρέσεις και το παράδοξο

Από τις περικοπές ενέργειας από οικιακά φωτοβολταϊκά φαίνεται να μη γλιτώνει κανένας, είτε πρόκειται για συμβόλαιο με net metering, είτε για net billing. Βασικά, όμως, σχεδόν κανένας, και αυτό διότι από τις περικοπές εξαιρούνται όσοι πολίτες σύναψαν συμβόλαια στα οποία το ripple control δεν ήταν υποχρεωτικό, άρα δεν υπάρχει δυνατότητα περικοπής της παραγωγής τους μέσω τηλεχειρισμού.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις, πριν από το 2020 είχαν εγκατασταθεί περίπου 20 χιλιάδες οικιακά φωτοβολταϊκά συστήματα. Σήμερα, οι αριθμοί φτάνουν τα περίπου 100.000 νοικοκυριά, άρα, ουσιαστικά, οι περικοπές αφορούν περίπου το 70 με 80% των οικιακών φωτοβολταϊκών, αφού, όπως αναφέραμε και πιο πάνω, οι περίπου 20.000 οικιακοί καταναλωτές εξαιρούνται από τις περικοπές.

Πληρώνουν για τους υπόλοιπους

Την ίδια ώρα, στην Κύπρο περίπου άλλες 350.000 με 400.000 κατοικίες δεν διαθέτουν φωτοβολταϊκό σύστημα και αυτό δεν έχει σημασία μόνο στην παραγωγή πράσινης ενέργειας. Οι εν λόγω καταναλωτές, λόγω του net metering, έμμεσα επιδοτούν τους 100.000 ιδιοκτήτες οικιακών φωτοβολταϊκών.

Όπως αναλύσαμε πιο πάνω, ο συμψηφισμός κιλοβατωρών και όχι τιμής, όπως ισχύει με το net billing, ανεβάζει την τιμή της κιλοβατώρας για όλους, αφού το βράδυ αυτή η δωρεάν ενέργεια που παρέχεται στους ιδιοκτήτες φωτοβολταϊκών είναι ακριβότερη από αυτή που παρήγαγαν οι ίδιοι κατά τη διάρκεια της ημέρας. Ωστόσο, αυτή δεν είναι η μόνη «αδικία».

Όσον αφορά τις περικοπές της παραγωγής, προκύπτει ένα παράδοξο. Αυτές γίνονται είτε είσαι ενταγμένος στο σύστημα net metering είτε στο net billing. Η ουσιαστική «αδικία» έγκειται στο γεγονός πως όσοι έχουν net billing δεν φτάνει που θα πληρώνουν πιο ακριβά το βράδυ την κιλοβατώρα που παράγουν κατά τη διάρκεια της ημέρας και εγχέουν στο σύστημα, ταυτόχρονα υπόκεινται και σε περικοπές, όπως ισχύει με όσους έχουν net metering, κάτι που τους φέρνει σε ακόμη πιο δύσκολη θέση.

Τελικά, συμφέρει;

Τη δεδομένη στιγμή και χωρίς κεντρικό σύστημα αποθήκευσης, όλοι χάνουν από κάτι, με όσους δεν έχουν όμως φωτοβολταϊκά να χάνουν τα περισσότερα.
Ειδικότερα, όσοι έχουν συμβόλαια net metering χάνουν παραγωγή, άρα επεκτείνεται η περίοδος απόσβεσης των χρημάτων που έδωσαν αρχικά, όσοι μπουν στο net billing θα έχουν και απώλεια παραγωγής και υψηλότερους λογαριασμούς, άρα και θα πληρώνουν υψηλότερους λογαριασμούς και θα περάσει αρκετός περισσότερος καιρός για την απόσβεση του συστήματος σε σχέση με όσους μπήκαν στο net metering.

Στη χειρότερη ωστόσο θέση βρίσκονται όσοι δεν έχουν φωτοβολταϊκό σύστημα αφού ενώ πληρώνουν την ίδια ώρα τις τιμές ηλεκτρισμού, ταυτόχρονα επιδοτούν τους υπόλοιπους που έχουν φωτοβολταϊκά, λόγω της διαφοράς που προκύπτει στις τιμές από την παραγωγή πράσινης ενέργειας σε σχέση με τη συμβατική.
Πάντως, ο Οκτώβριος και οι μήνες της άνοιξης είναι οι χειρότεροι όσον αφορά τις περικοπές για τα φωτοβολταϊκά συστήματα.

Όσον αφορά τα μεγάλα εμπορικά, αυτούς τους μήνες θα πρέπει να αναμένουν σχεδόν καθημερινές περικοπές, ενώ τα οικιακά θα βλέπουν για αρκετές ώρες και αρκετές ημέρες τον μήνα να χάνεται η παραγωγή τους. Εύκολη λύση, φυσικά, δεν υπάρχει, ωστόσο όσοι έχουν εγκαταστήσει φωτοβολταϊκό σύστημα ή θα εγκαταστήσουν το επόμενο διάστημα θα πρέπει να έχουν υπόψη τους πως η απόσβεση της επένδυσής τους θα είναι χρονοβόρα λόγω ακριβώς αυτών των περικοπών αλλά και της αλλαγής του συστήματος από net metering σε net billing.

Τώρα, όσον αφορά την οικιακή αποθήκευση ενέργειας ή και κάποια συστήματα που αφορούν το zero export ή την ιδιοκατανάλωση σε περιόδους περικοπών, αυτά θα πρέπει να εκτιμηθούν ως προς τη σχέση κόστους – οφέλους τους από κάθε ιδιοκτήτη, αφού ο καθένας έχει διαφορετικές ανάγκες.