Συνεργασία του Λεβέντειου Δημοτικού Μουσείου με Alpha Bank – Ένας διαχρονικός διάλογος με την Κύπρο

Η Δρ Τζένη Λυμπεροπούλου Σαββίδου, Διευθύντρια του Λεβέντειου Δημοτικού Μουσείου Λευκωσίας και η Δρ Δήμητρα Τσαγκάρη, επιμελήτρια της Νομισματικής Συλλογής της Alpha Bank και επιμελήτρια της έκθεσης «Μηνύματα σε Μέταλλο. Ένας διαχρονικός διάλογος με την Κύπρο», μιλούν στον Φιλελεύθερο για τη συνάντηση δύο συλλογών, τη δύναμη των νομισμάτων ως ιστορικών τεκμηρίων και τη συνεργασία που έφερε τη Νομισματική Συλλογή της Alpha Bank στην Κύπρο, σε μια έκθεση που παρουσιάζεται έως τις 10 Ιανουαρίου 2027.

Πώς γεννήθηκε η ιδέα για την έκθεση και γιατί η Κύπρος και το Λεβέντειο Δημοτικό Μουσείο Λευκωσίας κρίθηκε ως ο κατάλληλος τόπος για να παρουσιαστεί;

Τζένη Λυμπεροπούλου Σαββίδου: Η πρωτοβουλία ξεκίνησε από την Alpha Bank, με την πρόταση να παρουσιαστεί για πρώτη φορά στην Κύπρο μια σημαντική ενότητα της Νομισματικής της Συλλογής. Για εμάς, αποτέλεσε μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ευκαιρία, καθώς έδινε τη δυνατότητα να δημιουργηθεί ένας ουσιαστικός διάλογος με τη νομισματική ιστορία του τόπου μας. Το ιστορικό μουσείο της πρωτεύουσας μπορούσε να συμβάλει ουσιαστικά σε αυτή την προσέγγιση.

Δήμητρα Τσαγκάρη: Η Κύπρος διαθέτει μία από τις πλουσιότερες και πιο συναρπαστικές νομισματικές παραδόσεις της Ανατολικής Μεσογείου, γι’ αυτό και αποτέλεσε τον ιδανικό τόπο για την παρουσίαση της έκθεσης. Η συνεργασία με το Λεβέντειο Δημοτικό Μουσείο, έναν κορυφαίο φορέα για την ιστορία και τον πολιτισμό της Κύπρου, μας έδωσε τη δυνατότητα να φέρουμε σε διάλογο τα νομίσματα της Συλλογής της Alpha Bank με την πολιτιστική κληρονομιά του νησιού. Μέσα από αυτή τη συνάντηση των δύο συλλογών αναδεικνύονται κοινές ιστορικές διαδρομές και διαχρονικοί δεσμοί Ελλάδας και Κύπρου.

Τι μπορεί να μας πει σήμερα ένα νόμισμα πέραν από την οικονομική του αξία;

Δήμητρα Τσαγκάρη: Πάνω σε μια μικρή μεταλλική επιφάνεια αποτυπώνονται εξουσία, πίστη, ταυτότητα, αισθητική και κοινωνικές αξίες. Τα νομίσματα ταξιδεύουν, αλλάζουν χέρια και μεταφέρουν μηνύματα από εποχή σε εποχή. Γι’ αυτό η έκθεση αναπτύσσεται γύρω από τρεις θεματικές ενότητες, «Συναλλαγές», «Αφήγηση» και «Συμβολισμός», που μας βοηθούν να τα διαβάσουμε ως ιστορικές πηγές.

Τζένη Λυμπεροπούλου Σαββίδου: Υπάρχουν αντικείμενα που, παρά το μικρό τους μέγεθος, ανοίγουν ένα πολύ μεγάλο παράθυρο στο παρελθόν. Το νόμισμα είναι ένα από αυτά. Μέσα από τις παραστάσεις, τις επιγραφές και τα σύμβολά του μπορούμε να πλησιάσουμε τον κόσμο και τις αντιλήψεις των ανθρώπων που το δημιούργησαν.

Τι προσθέτει στην έκθεση η συνεργασία της Alpha Bank με το Λεβέντειο Δημοτικό Μουσείο Λευκωσίας;

Τζένη Λυμπεροπούλου Σαββίδου: Η ουσία της συνεργασίας βρίσκεται στη συνάντηση των Συλλογών. Στην έκθεση παρουσιάζονται 136 νομίσματα από τη Νομισματική Συλλογή της Alpha Bank, το Λεβέντειο Δημοτικό Μουσείο και τη Λεβέντειο Πινακοθήκη, τα οποία συνθέτουν μια αφήγηση που φωτίζει τη θέση της Κύπρου στις οικονομικές, πολιτικές και πολιτισμικές διαδρομές της Ανατολικής Μεσογείου.

Δήμητρα Τσαγκάρη:  Η συνεργασία με το Λεβέντειο Δημοτικό Μουσείο μάς έδωσε τη δυνατότητα να εντάξουμε τα νομίσματα σε ένα ευρύτερο ιστορικό και πολιτιστικό πλαίσιο. Ειδικά στην ενότητα «Συναλλαγές», το νόμισμα αφηγείται τη διαχρονική πορεία της Κύπρου, από την αρχαιότητα έως σήμερα, αναδεικνύοντας διαφορετικές πτυχές της ιστορίας και της ταυτότητας του νησιού.

Υπάρχει κάποια ιστορία ή έκθεμα που συμπυκνώνει ιδιαίτερα αυτή τη διαδρομή;

Δήμητρα Τσαγκάρη: Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι οι πρώιμες εκδόσεις της Αίγινας, του πρώτου νομισματοκοπείου που λειτούργησε στον ελλαδικό χώρο. Ένα από αυτά τα νομίσματα αποτέλεσε την έμπνευση για το σήμα που υιοθέτησε η Alpha Bank το 1972, την ίδια χρονιά που ξεκίνησε η συστηματική δημιουργία της Νομισματικής της Συλλογής. Είναι μια εξαιρετική σύνδεση ανάμεσα στην αρχαιότητα και σε μια σύγχρονη εταιρική ταυτότητα.

Τζένη Λυμπεροπούλου Σαββίδου: Για το Μουσείο, η συνάντηση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς ένα μέρος της Νομισματικής του Συλλογής παρουσιάζεται για πρώτη φορά αυτοτελώς, δίπλα σε μια τόσο σημαντική συλλογή όπως αυτή της Alpha Bank. Η μουσειολογική αυτή συνύπαρξη αποτελεί από μόνη της, μια ιδιαίτερη διαδρομή στην ιστορία του τόπου μας και των ανθρώπων του.

Πώς μπορεί η έκθεση να κερδίσει έναν επισκέπτη που δεν γνωρίζει νομισματική;

Δήμητρα Τσαγκάρη: Στόχος μας ήταν η εμπειρία να είναι άμεση και προσιτή. Ψηφιακές εφαρμογές και χάρτες επιτρέπουν στον επισκέπτη να γνωρίσει και τις δύο όψεις των νομισμάτων και να παρακολουθήσει τη διαδρομή τους, ενώ παιχνίδια και διαδραστικά εργαλεία κάνουν την ανακάλυψη πιο βιωματική.

Τζένη Λυμπεροπούλου Σαββίδου: Η έκθεση απευθύνεται σε όλες τις ηλικίες. Περιλαμβάνει εκπαιδευτικά εργαλεία, αναπαράσταση αρχαίου νομισματοκοπείου, ξεναγήσεις για σχολεία αλλά και ενήλικες. Θέλουμε ο επισκέπτης να νιώσει ότι η ιστορία δεν είναι κάτι μακρινό, αλλά κάτι που μπορεί να ανακαλύψει μέσα από τα ίδια τα αντικείμενα.

Με ποια σκέψη θα θέλατε να φύγει ο επισκέπτης;

Τζένη Λυμπεροπούλου Σαββίδου: Θα θέλαμε να κρατήσει τη σκέψη ότι οι συλλογές είναι ζωντανές πηγές γνώσης, ικανές να δημιουργούν αφηγήσεις και δεσμούς πολιτισμού μέσα από ιδιαίτερες μουσειακές εμπειρίες. Αυτό είναι ίσως και το πιο ουσιαστικό αποτέλεσμα αυτής της έκθεσης.

Δήμητρα Τσαγκάρη: Θα ήθελα ο επισκέπτης να φύγει με τη σκέψη ότι τα νομίσματα δεν αφηγούνται μόνο οικονομική ιστορία. Πάνω σε λίγα χιλιοστά μετάλλου αποτυπώνονται τα μηνύματα που οι κοινωνίες επέλεξαν να μεταδώσουν στον κόσμο, μέσα στους αιώνες. Αν, φεύγοντας από την έκθεση, ο επισκέπτης κοιτάξει διαφορετικά ένα νόμισμα και αναρωτηθεί ποια ιστορία αφηγείται, τότε θα έχουμε πετύχει τον στόχο μας.