Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on GoogleΤου Ariel Cohen
Οι εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς πετρελαίου στη Μέση Ανατολή λειτουργούν πλέον στα όριά τους, καθώς τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά. Τι θα συμβεί αν καταρρεύσουν και αυτές;
Εννέα μήνες μετά την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, η αγορά πετρελαίου έχει πλέον προσαρμοστεί σε μια κατάσταση κατά την οποία τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν υπό πίεση και η ναυσιπλοΐα στην περιοχή αντιμετωπίζει σοβαρούς περιορισμούς. Το Brent, που τον Ιανουάριο διαμορφωνόταν κατά μέσο όρο στα περίπου 67 δολάρια το βαρέλι, κινήθηκε κατά το μεγαλύτερο μέρος της πολεμικής σύγκρουσης κοντά ή πάνω από τα 100 δολάρια, φτάνοντας στο υψηλό των 126 δολαρίων στις 30 Απριλίου. Έκτοτε, η τιμή του υποχώρησε, καταγράφοντας πτώση 16% την εβδομάδα των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ. Στις 16 Νοεμβρίου διαμορφωνόταν κοντά στα 91,75 δολάρια.
Ο λόγος δεν είναι η ειρήνευση, αλλά η προσαρμογή μέσω αυτοσχέδιων λύσεων. Οι εναλλακτικές διαδρομές εξαγωγής αργού πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων παραμένουν, ωστόσο, εύθραυστες και εκτεθειμένες σε κινδύνους. Οι πετρελαιοπαραγωγοί του Κόλπου έχουν καταφέρει να αποκαταστήσουν τις εξαγωγές τους μέσω ναυτικών συνοδειών, “σκιωδών” διελεύσεων πλοίων με απενεργοποιημένους τους αναμεταδότες εντοπισμού, μεταφορτώσεων φορτίων από πλοίο σε πλοίο και αγωγών παράκαμψης. Για περίπου το μισό του Σεπτεμβρίου, οι εξαγωγές αργού πετρελαίου από τον Κόλπο ξεπέρασαν τα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από τον πόλεμο.
Στις 13 Νοεμβρίου, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) ανακοίνωσε ότι η παγκόσμια προσφορά πετρελαίου ξεπέρασε τη ζήτηση για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου. Ο Οργανισμός προβλέπει πλεόνασμα 1,7 εκατ. βαρελιών ημερησίως κατά το τέταρτο τρίμηνο, με ακόμη μεγαλύτερη συσσώρευση αποθεμάτων το 2027. Αυτή είναι η θετική πλευρά της εικόνας.
Η Υπηρεσία Ενεργειακών Πληροφοριών των ΗΠΑ (EIA) εκτιμά ότι η τιμή του Brent θα διαμορφωθεί κατά μέσο όρο στα 95 δολάρια το βαρέλι το α΄ τρίμηνο του 2027, στα 89 δολάρια το β’, στα 83 δολάρια το γ’ και θα υποχωρήσει στα 77 δολάρια έως το τέλος του έτους. Πρόκειται, ωστόσο, για γραμμικές προβλέψεις, οι οποίες δεν λαμβάνουν επαρκώς υπόψη τον πραγματικό κίνδυνο μιας νέας κλιμάκωσης.
Αυτό είναι και το παράδοξο: ένα φαινομενικό πλεόνασμα προσφοράς που στηρίζεται σε εύθραυστες εναλλακτικές λύσεις, οι οποίες λειτουργούν σχεδόν με την ελπίδα ότι όλα θα πάνε καλά. Το ντίζελ, οι υψηλές τιμές του οποίου συνέβαλαν στην εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών και στα δύο σώματα του Κογκρέσου, εξακολουθεί να βρίσκεται σε στενότητα προσφοράς. Η δυναμικότητα διύλισης παραμένει περιορισμένη και τα αποθέματα έχουν εξαντληθεί σημαντικά.
Οι πλέον επικίνδυνες μορφές κλιμάκωσης είναι εκείνες που θα πλήξουν τις εναλλακτικές οδούς μεταφοράς, θα καταστρέψουν παραγωγικές και εξαγωγικές υποδομές ή θα ανοίξουν νέα μέτωπα πέρα από τον Περσικό Κόλπο.
Ο σημαντικότερος από αυτούς τους κινδύνους εκδηλώνεται ήδη μπροστά στα μάτια μας. Στις 15 Νοεμβρίου, δυνάμεις της Υεμένης που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία αποχώρησαν από θέσεις με στρατηγική εποπτεία στα Στενά Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, προκειμένου να υπερασπιστούν το Άντεν. Με την αποχώρησή τους, οι Χούθι απέκτησαν τον έλεγχο εδαφών που δεσπόζουν πάνω από τη θαλάσσια δίοδο.
Οι Χούθι έχουν ήδη στοχοποιήσει πλοία που συνδέονται με τη Σαουδική Αραβία. Με την εκπαίδευση, τον εξοπλισμό και τη χρηματοδοτική στήριξη της Τεχεράνης, μπορούν πλέον να απειλήσουν με ταυτόχρονο αποκλεισμό τις δύο θαλάσσιες εξόδους της Αραβικής Χερσονήσου: τα Στενά του Ορμούζ στα ανατολικά και τη νότια πύλη της Ερυθράς Θάλασσας.
Η τελευταία αποτελεί κρίσιμη διαδρομή για τη μεταφορά σαουδαραβικού πετρελαίου από το Γιανμπού προς τις ασιατικές αγορές. Ένας συντονισμένος αποκλεισμός και των δύο θαλάσσιων περασμάτων θα άφηνε στη Σαουδική Αραβία ως μοναδική εναλλακτική τη βόρεια διαδρομή μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, επιμηκύνοντας κατά εβδομάδες τον χρόνο μεταφοράς των φορτίων προς την Ασία.
Οι Χούθι θα μπορούσαν επίσης να πλήξουν με πυραυλικές επιθέσεις το Γιανμπού, όπως έχουν κάνει και με το Ριάντ. Η αγορά δεν έχει ακόμη ενσωματώσει πλήρως αυτόν τον κίνδυνο στις τιμές της.
Πού βρίσκεται σήμερα ο πόλεμος
Ο πόλεμος ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου, με αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα που είχαν ως αποτέλεσμα τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ. Τον διαδέχθηκε ο γιος του, Μοτζτάμπα.
Η Τεχεράνη απάντησε περιορίζοντας δραστικά τη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Παράλληλα, εξαπέλυσε επιθέσεις σε πετρελαϊκές εγκαταστάσεις και λιμενικές υποδομές στο Κουβέιτ, στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, στη Σαουδική Αραβία, στο Κατάρ και στο Μπαχρέιν.
Τον Μάρτιο, ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας ενεργοποίησε την ιστορικά μεγαλύτερη αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων, ύψους 400 εκατ. βαρελιών. Στις 8 Απριλίου τέθηκε σε ισχύ εκεχειρία με τη διαμεσολάβηση του Πακιστάν, η οποία οδήγησε σε προσωρινή συμφωνία τον Ιούνιο. Η συμφωνία κατέρρευσε τον Ιούλιο και στις 14 Ιουλίου η Ουάσιγκτον επανέφερε τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.
Τον Οκτώβριο καταγράφηκε ο μεγαλύτερος αριθμός επιθέσεων κατά εμπορικών πλοίων από την έναρξη του πολέμου, με τις επιθέσεις να συνεχίζονται και τον Νοέμβριο.
Μέσω της διαμεσολάβησης του Κατάρ, το Ιράν υποστηρίζει ότι μπορεί να ανοίξει ξανά τα Στενά μέσα σε δύο ημέρες, αντί για επτά, εφόσον οι ΗΠΑ αποδεχθούν επτά όρους. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η άρση του αποκλεισμού και η χαλάρωση των κυρώσεων.
Στις 2 Νοεμβρίου, οι ΗΠΑ έπληξαν το νησί Κεσμ του Ιράν, ενώ ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε: “Θα κάνουμε κάτι, αλλά δεν υπάρχει λόγος βιασύνης”. Την ίδια στιγμή, η Goldman Sachs αναθεώρησε προς τα πάνω την πρόβλεψή της για την τιμή του Brent τον Δεκέμβριο, στα 105 δολάρια το βαρέλι.
Φυσικό αέριο: η βαθύτερη συστημική διαταραχή
Η μεγαλύτερη και βαθύτερη ανατροπή αφορά την αγορά φυσικού αερίου. Οι ιρανικές πυραυλικές επιθέσεις της 18ης Μαρτίου έθεσαν εκτός λειτουργίας περίπου το 17% της εξαγωγικής δυναμικότητας LNG του Κατάρ, στο συγκρότημα Ras Laffan. Η αποκατάσταση των ζημιών ενδέχεται να χρειαστεί έως και πέντε χρόνια.
Η QatarEnergy έχει παρατείνει την ισχύ των δηλώσεων ανωτέρας βίας (force majeure) έως το τέλος Δεκεμβρίου, εξέλιξη που έχει οδηγήσει τις ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου στα υψηλότερα επίπεδα από το 2022.
Η Ντόχα αντισταθμίζει τις απώλειες μέσω μακροπρόθεσμων συμφωνιών προμήθειας με τις αμερικανικές Cheniere και Woodside, και εξελίσσεται στον μεγαλύτερο αγοραστή αμερικανικού LNG.
Η ασυμμετρία των δύο αγορών είναι καθοριστική: οι εξαγωγές πετρελαίου θα μπορούσαν να επανέλθουν μέσα σε λίγες ημέρες από την επίτευξη μιας συμφωνίας. Οι εγκαταστάσεις υγροποίησης φυσικού αερίου, όμως, εφόσον καταστραφούν, χρειάζονται χρόνια για να αποκατασταθούν.
Το δεύτερο στρατηγικό σημείο συμφόρησης
Με τα Στενά του Ορμούζ υπό περιορισμό, η Σαουδική Αραβία διοχέτευσε πάνω από το 70% των εξαγωγών αργού πετρελαίου της μέσω του αγωγού East-West, ο οποίος καταλήγει στο λιμάνι Γιανμπού, στην Ερυθρά Θάλασσα.
Από τον Μάρτιο έως τα μέσα Ιουλίου, οι σαουδαραβικές ροές πετρελαίου μέσω των Στενών Μπαμπ ελ-Μαντέμπ ήταν οκταπλάσιες σε σύγκριση με έναν χρόνο πριν. Η Ερυθρά Θάλασσα μετατράπηκε σε κρίσιμη εναλλακτική οδό εφοδιασμού για τις χώρες του Κόλπου.
Οι Χούθι αντιλήφθηκαν τη στρατηγική σημασία αυτής της εξέλιξης. Στις 20 Ιουλίου ανακοίνωσαν αποκλεισμό της σαουδαραβικής ναυσιπλοΐας, με αποτέλεσμα οι ροές πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας μέσω των Στενών Μπαμπ ελ-Μαντέμπ να καταρρεύσουν στα 450.000 βαρέλια ημερησίως τον Αύγουστο.
Στις 10 Σεπτεμβρίου, επίθεση με drone κατά του αγωγού East-West προκάλεσε προσωρινή διακοπή των φορτώσεων πετρελαίου στο Γιανμπού.
Τον Σεπτέμβριο, με αιφνιδιαστική στρατιωτική επιχείρηση καταλήφθηκαν η Μόχα, το νησί Περίμ και μεγάλο μέρος των ακτών της Υεμένης στην Ερυθρά Θάλασσα, τερματίζοντας την εκεχειρία του 2022. Αντεπίθεση τον Οκτώβριο επέτρεψε την ανακατάληψη της Ντουμπάμπ, όχι όμως και της Μόχα.
Στις 15 Νοεμβρίου, η αποχώρηση των δυνάμεων που υποστηρίζονται από τη Σαουδική Αραβία παρέδωσε ουσιαστικά στους Χούθι τον έλεγχο του μεγαλύτερου μέρους της ακτογραμμής γύρω από τα Στενά. Οι δυνάμεις τους είχαν ήδη προωθηθεί σε απόσταση μόλις 60-80 χιλιομέτρων από το Άντεν.
Την ίδια ώρα, τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου για τα δεξαμενόπλοια που συνδέονται με τη Σαουδική Αραβία και φορτώνουν στο Γιανμπού έχουν αυξηθεί από λιγότερο του 1% της ασφαλισμένης αξίας του πλοίου σε περίπου 3%.
Μια συμφωνία για το Ορμούζ δεν συνεπάγεται αυτομάτως και αποκλιμάκωση στην Ερυθρά Θάλασσα. Τα συμφέροντα των Χούθι μπορεί να συμπίπτουν σε ορισμένα σημεία με εκείνα της Τεχεράνης, ωστόσο η οργάνωση διεξάγει και τη δική της σύγκρουση με το Ριάντ για τον έλεγχο της Υεμένης.
Πέντε σενάρια που μπορούν να επιδεινώσουν την κρίση
1. Καταρρέει η εναλλακτική διαδρομή
Οι Χούθι έχουν ήδη επιτεθεί σε δεξαμενόπλοια που συνδέονται με τη Σαουδική Αραβία. Η επέκταση των επιθέσεων στο σύνολο της εμπορικής ναυσιπλοΐας αποτελεί πλέον περισσότερο πολιτική απόφαση της ηγεσίας στη Σαναά —και ενδεχομένως της Τεχεράνης— παρά στρατιωτικό ζήτημα.
Εάν προχωρήσουν σε ένα τέτοιο βήμα ή πλήξουν τις εγκαταστάσεις φόρτωσης στο Γιανμπού, η Σαουδική Αραβία θα χάσει τη βασική οδό εξαγωγών που διαθέτει για να παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ.
Πρόκειται για το σενάριο για το οποίο οι αγορές είναι λιγότερο προετοιμασμένες: μια εναλλακτική διαδρομή μετατρέπεται σε δεύτερο αποκλεισμό.
2. Ο αποκλεισμός δίνει τη θέση του στην καταστροφή υποδομών
Ένας ναυτικός αποκλεισμός μπορεί να αρθεί μέσα σε λίγες ημέρες. Μια κατεστραμμένη βιομηχανική εγκατάσταση, όμως, μπορεί να χρειαστεί χρόνια για να ανακατασκευαστεί.
Το συγκρότημα Abqaiq, το οποίο διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στην επεξεργασία και σταθεροποίηση μεγάλου μέρους του σαουδαραβικού αργού πετρελαίου, έχει ήδη βρεθεί στο στόχαστρο επιθέσεων από την αρχή της χρονιάς.
Εάν η Ουάσιγκτον επαναλάβει τις μεγάλης κλίμακας επιθέσεις κατά των ιρανικών πετρελαϊκών τερματικών εγκαταστάσεων, η Τεχεράνη θα μπορούσε να απαντήσει πλήττοντας τα Abqaiq, Ras Tanura και Al-Ju’aymah ή προκαλώντας νέες ζημιές στις μονάδες υγροποίησης LNG του Ras Laffan.
Σε μια τέτοια περίπτωση, η κρίση δεν θα περιορίζεται πλέον στη διακοπή των εξαγωγών, αλλά θα οδηγεί σε μόνιμη απώλεια παραγωγικής και εξαγωγικής δυναμικότητας. Αυτή είναι η διαφορά ανάμεσα σε ένα προσωρινό σοκ προσφοράς και σε μια διαρθρωτική έλλειψη.
3. Ο χειμώνας εξαντλεί τα διαθέσιμα αποθέματα ασφαλείας
Οι εναπομένουσες αποδεσμεύσεις στρατηγικών αποθεμάτων που έχει προγραμματίσει ο IEA ανέρχονται σε 71 εκατ. βαρέλια έως τον Φεβρουάριο.
Ένας ιδιαίτερα ψυχρός χειμώνας θα μπορούσε να φέρει αντιμέτωπους τους αγοραστές της Ασίας, οι οποίοι απορροφούν συνήθως περίπου το 80% των εξαγωγών LNG του Κατάρ, με τους Ευρωπαίους εισαγωγείς στην ίδια αγορά άμεσης παράδοσης (spot).
Ο ανταγωνισμός για τα διαθέσιμα φορτία θα μπορούσε να εντείνει σημαντικά τις πιέσεις στις τιμές.
4. Ο πόλεμος επεκτείνεται στον Καύκασο
Στις 5 Μαρτίου, drones από το Ιράν έπληξαν τον θύλακα του Ναχιτσεβάν στο Αζερμπαϊτζάν, ενώ το Μπακού ανακοίνωσε ότι απέτρεψε σχέδιο των Φρουρών της Επανάστασης για επίθεση στον πετρελαιαγωγό Μπακού-Τιφλίδα-Τσεϊχάν (BTC). Το Ιράν αρνείται οποιαδήποτε εμπλοκή.
Στα δυσμενέστερα σενάρια περιλαμβάνονται μια άμεση στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ Ιράν και Αζερμπαϊτζάν, ένα ιρανικό πλήγμα στον αγωγό BTC ή στον παράλληλο αγωγό φυσικού αερίου του Νοτίου Καυκάσου, καθώς και η εκτόξευση ιρανικών πυραύλων κατά του τουρκικού τμήματος του BTC. Τον Μάρτιο, οι ΝΑΤΟϊκές αεράμυνες αναχαίτισαν τέσσερις ιρανικούς πυραύλους.
Ο BTC μεταφέρει μικρότερες ποσότητες πετρελαίου σε σχέση με εκείνες που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ, αλλά η στρατηγική του σημασία είναι μεγάλη. Αποτελεί την κύρια οδό μεταφοράς αργού πετρελαίου προς τη Μεσόγειο που δεν διέρχεται ούτε από τον Περσικό Κόλπο ούτε από τη Ρωσία, ενώ καλύπτει περίπου το ένα τρίτο των εισαγωγών πετρελαίου του Ισραήλ.
Μια επίθεση στον αγωγό θα ανάγκαζε τις αγορές να επαναξιολογήσουν τον κίνδυνο για κάθε βαρέλι πετρελαίου που μεταφέρεται μέσω διαδρομών παράκαμψης των Στενών.
5. Ο μακροοικονομικός φαύλος κύκλος ενεργοποιείται
Σε επίπεδα τιμών 120-150 δολαρίων το βαρέλι, οι οικονομίες που εξαρτώνται από τις εισαγωγές ενέργειας, όπως η Ινδία, το Πακιστάν και η Αίγυπτος, θα δεχθούν πρώτες τις ισχυρότερες πιέσεις.
Σε τελική ανάλυση, δεν θα είναι η προσφορά αλλά η καταστροφή της ζήτησης που θα καθορίσει την πορεία των τιμών. Οι υψηλές τιμές θα περιορίσουν την κατανάλωση, επιβραδύνοντας την οικονομική δραστηριότητα και μειώνοντας τη ζήτηση για ενέργεια.
Οι αρχικές προειδοποιήσεις για πετρέλαιο στα 150-200 δολάρια δεν επαληθεύτηκαν. Η αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων, οι εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς και η προσαρμογή της ζήτησης κέρδισαν χρόνο. Τα διαθέσιμα περιθώρια ασφαλείας, όμως, έχουν πλέον περιοριστεί.
Οι αστάθμητοι παράγοντες: Ουάσιγκτον και Τεχεράνη
Το κόμμα του εκάστοτε Αμερικανού προέδρου συνήθως χάνει έδαφος στις ενδιάμεσες εκλογές, ωστόσο στις 3 Νοεμβρίου οι Δημοκρατικοί επικράτησαν και στα δύο σώματα του Κογκρέσου, κερδίζοντας έδρες στη Γερουσία ακόμη και σε παραδοσιακά προπύργια των Ρεπουμπλικανών.
Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε ευθέως: “Ο λόγος που χάσαμε είναι ο πόλεμος”. Ο Ντόναλντ Τραμπ αναγνώρισε επίσης ότι η πολεμική σύγκρουση συνέβαλε στην εκλογική ήττα του κόμματός του, επιμένοντας ωστόσο ότι ήταν αναγκαία.
Οι υψηλές τιμές των καυσίμων επιβάρυναν την εκλογική θέση των Ρεπουμπλικανών, ενώ ο πρόεδρος δεν κατάφερε ποτέ να εξηγήσει με σαφήνεια στους Αμερικανούς ότι η άσκηση του ρόλου των ΗΠΑ ως παγκόσμιας δύναμης έχει και οικονομικό κόστος.
Το νέο Κογκρέσο θα έχει τη δυνατότητα να ασκήσει πίεση μέσω της αρμοδιότητάς του στον προϋπολογισμό, χωρίς όμως να μπορεί να παρακάμψει ένα προεδρικό βέτο. Έτσι, η διαχείριση του πολέμου παραμένει ουσιαστικά στα χέρια του προέδρου.
Ένας πολιτικά αποδυναμωμένος Τραμπ ενδέχεται είτε να επιλέξει την κλιμάκωση όσο εξακολουθεί να έχει τον έλεγχο της κατάστασης είτε να επιδιώξει μια συμφωνία που θα οδηγήσει σε αποκλιμάκωση και χαμηλότερες τιμές στα πρατήρια καυσίμων.
Εξίσου απρόβλεπτη είναι και η στάση της Τεχεράνης. Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ έχει διατάξει μια απάντηση “χωρίς γεωγραφικούς περιορισμούς” σε περίπτωση νέας επίθεσης κατά του Ιράν.
Η ευελιξία που εμφανίζει η ιρανική πλευρά ως προς τον χρόνο επανέναρξης των διαπραγματεύσεων δεν αναιρεί τον μαξιμαλιστικό και δύσκολα υλοποιήσιμο χαρακτήρα των απαιτήσεών της: άρση των κυρώσεων, αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων και καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων.
Η Τεχεράνη ενδέχεται να ερμηνεύσει το εκλογικό αποτέλεσμα στις ΗΠΑ ως ένδειξη αμερικανικής αδυναμίας και να εκτιμήσει ότι η πίεση των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα μπορεί να εξαναγκάσει την Ουάσιγκτον σε συμβιβασμό. Μια τέτοια εκτίμηση, ωστόσο, ενδέχεται να αποδειχθεί λανθασμένη.
Τα σημάδια που πρέπει να παρακολουθούν οι αγορές
Πέντε δείκτες θα πρέπει να βρίσκονται στο επίκεντρο της προσοχής:
– Η κίνηση των πλοίων στα Στενά του Ορμούζ και οι φορτώσεις πετρελαίου στο Γιανμπού.
– Η ναυσιπλοΐα στα Στενά Μπαμπ ελ-Μαντέμπ και η εξέλιξη των ασφαλίστρων πολεμικού κινδύνου. Πρόκειται πλέον για το πιο επείγον προειδοποιητικό σήμα.
– Οι αποφάσεις της QatarEnergy σχετικά με την παράταση ή την άρση των δηλώσεων ανωτέρας βίας.
– Τα επίπεδα των αποθεμάτων φυσικού αερίου στην Ευρώπη.
– Οποιοδήποτε περιστατικό ή επίθεση που θα μπορούσε να επηρεάσει τον πετρελαιαγωγό BTC.
Συμπεράσματα
Η αγορά έχει προεξοφλήσει ένα παρατεταμένο διάστημα διαταραχών στον ενεργειακό εφοδιασμό, θεωρώντας ότι οι εναλλακτικές διαδρομές μεταφοράς θα συνεχίσουν να απορροφούν τους κραδασμούς. Αυτό που δεν έχει ενσωματώσει πλήρως στις τιμές είναι το ενδεχόμενο να καταρρεύσουν και αυτές οι εναλλακτικές λύσεις.
Το πλεόνασμα προσφοράς είναι εύθραυστο. Οι τιμές στα χαμηλά και μεσαία επίπεδα των 90 δολαρίων ανά βαρέλι υποτιμούν τους ακραίους κινδύνους που εξακολουθούν να απειλούν την αγορά.
Οι απρόβλεπτες εξελίξεις αποτελούν συχνό φαινόμενο στη Μέση Ανατολή. Για τον λόγο αυτό, τα διοικητικά συμβούλια των επιχειρήσεων και οι κυβερνήσεις θα πρέπει να προετοιμάζονται για ένα σενάριο τιμών πετρελαίου στα 120-150 δολάρια το βαρέλι και όχι να βασίζονται αποκλειστικά στις προβλέψεις των προθεσμιακών αγορών.
Η προστασία των εναλλακτικών διαδρομών μεταφοράς είναι εξίσου σημαντική με την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ. Η Ουάσιγκτον και οι σύμμαχοί της θα πρέπει να αντιμετωπίσουν τον αγωγό East-West, το λιμάνι Γιανμπού, τα Στενά Μπαμπ ελ-Μαντέμπ και τον αγωγό BTC ως στρατηγικές ενεργειακές υποδομές.
Αυτό προϋποθέτει την επέκταση της αντιπυραυλικής προστασίας στις τερματικές εγκαταστάσεις της Ερυθράς Θάλασσας, την υποστήριξη της άμυνας του Άντεν και τον συντονισμό με την Άγκυρα, το Ισλαμαμπάντ και το Μπακού.
Κάθε συμφωνία με την Τεχεράνη θα πρέπει να αξιολογείται με βάση τον αντίκτυπό της στο σύνολο του ενεργειακού συστήματος. Μια διευθέτηση που θα οδηγήσει στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, αλλά θα αφήσει τους Χούθι να ελέγχουν τις ακτές γύρω από τα Στενά Μπαμπ ελ-Μαντέμπ, δεν θα επιλύσει την κρίση. Απλώς θα μεταφέρει το σημείο συμφόρησης σε άλλη θαλάσσια δίοδο.
Η διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών και των οδών εφοδιασμού δεν αποτελεί πλέον απλώς οικονομική επιλογή, αλλά επιταγή ενεργειακής ασφάλειας. Απαιτούνται περισσότεροι αγωγοί που θα παρακάμπτουν τα Στενά του Ορμούζ, περισσότερες μακροπρόθεσμες συμβάσεις προμήθειας αμερικανικού LNG και μεγαλύτερα στρατηγικά αποθέματα φυσικού αερίου στην Ευρώπη και την Ασία.
Οι εναλλακτικές διαδρομές έχουν καταφέρει μέχρι στιγμής να κρατήσουν όρθιο το σύστημα. Το αν θα συνεχίσουν να το κάνουν εξαρτάται τόσο από τις επόμενες κινήσεις της Ουάσιγκτον όσο και από εκείνες της Τεχεράνης — αλλά και από το κατά πόσο οι ηγεσίες θα επενδύσουν εγκαίρως στην προστασία των ενεργειακών διαδρόμων που διασφαλίζουν τον εφοδιασμό της παγκόσμιας αγοράς.
