Επαγγελματικές πιστοποιήσεις: Από πρόσθετο προσόν σε αναγκαιότητα

*Της Ζωής Πιερίδου

Η τεχνητή νοημοσύνη, ο ψηφιακός μετασχηματισμός, η πράσινη μετάβαση και η αυξανόμενη εξειδίκευση των επαγγελμάτων μεταβάλλουν με πρωτόγνωρη ταχύτητα την αγορά εργασίας και τις ανάγκες των επιχειρήσεων.

Σε αυτό το διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον, η αρχική εκπαίδευση, όσο σημαντική και αν παραμένει, δεν επαρκεί πλέον από μόνη της για μια επιτυχημένη επαγγελματική πορεία. Η συνεχής αναβάθμιση γνώσεων και δεξιοτήτων αποτελεί πλέον καθοριστικό παράγοντα απασχολησιμότητας, επαγγελματικής εξέλιξης και ανταγωνιστικότητας.

Η ζήτηση στην αγορά εργασίας επικεντρώνεται ολοένα περισσότερο σε τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας, όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η ανάλυση δεδομένων, η ανάπτυξη λογισμικού, η κυβερνοασφάλεια, το cloud computing και οι αυτοματισμοί. Παράλληλα, η πράσινη μετάβαση δημιουργεί νέες ανάγκες σε ειδικότητες που σχετίζονται με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Σημαντικές προοπτικές παρουσιάζονται επίσης στους τομείς της χρηματοοικονομικής τεχνολογίας (FinTech), της κανονιστικής συμμόρφωσης, της πρόληψης οικονομικού εγκλήματος και των σύγχρονων υπηρεσιών υγείας.

Εξίσου σημαντικές με τις τεχνικές γνώσεις είναι και οι οριζόντιες δεξιότητες, οι οποίες αποτελούν πλέον αναπόσπαστο μέρος της επαγγελματικής επάρκειας. Η κριτική σκέψη, η αποτελεσματική επικοινωνία, η συνεργασία, η επίλυση προβλημάτων, η προσαρμοστικότητα και η ικανότητα διαχείρισης της αλλαγής διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου επαγγελματικού προφίλ.

Πολλά σύγχρονα προγράμματα επαγγελματικής ανάπτυξης και πιστοποίησης ενσωματώνουν και αξιολογούν αυτές τις δεξιότητες, αναγνωρίζοντας ότι η επιτυχία στον σύγχρονο εργασιακό χώρο προϋποθέτει τον συνδυασμό τεχνικής κατάρτισης και ανεπτυγμένων διαπροσωπικών και προσωπικών δεξιοτήτων.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, οι επαγγελματικές πιστοποιήσεις αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη σημασία. Αποτελούν έναν διεθνώς αναγνωρισμένο τρόπο τεκμηρίωσης γνώσεων, δεξιοτήτων και επαγγελματικής επάρκειας. Για τους εργαζομένους, ενισχύουν την απασχολησιμότητα, διευρύνουν τις δυνατότητες επαγγελματικής ανέλιξης και διευκολύνουν την κινητικότητα στην κυπριακή και ευρωπαϊκή αγορά εργασίας. Για τις επιχειρήσεις, συμβάλλουν στη βελτίωση της παραγωγικότητας και της ποιότητας των υπηρεσιών, στη συμμόρφωση με διεθνή πρότυπα και, κατ’ επέκταση, στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας.

Παράλληλα, οι επαγγελματικές πιστοποιήσεις αποτελούν σημαντικό εργαλείο για τη μείωση του χάσματος δεξιοτήτων (skills gap), το οποίο αποτελεί μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για πολλούς κλάδους της οικονομίας.

Βασίζονται σε σύγχρονα πρότυπα επαγγελματικών δεξιοτήτων που ανταποκρίνονται στις ανάγκες της αγοράς εργασίας και διευκολύνουν τόσο την αναβάθμιση δεξιοτήτων (upskilling) όσο και την επανακατάρτιση (reskilling) των εργαζομένων. Σε μια περίοδο κατά την οποία πολλές επιχειρήσεις δυσκολεύονται να εντοπίσουν προσωπικό με τις κατάλληλες δεξιότητες, η επένδυση στην ανάπτυξη και πιστοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού δεν αποτελεί μόνο εκπαιδευτική επιλογή, αλλά και στρατηγική επιχειρηματική αναγκαιότητα. Η προσέγγιση αυτή ευθυγραμμίζεται με τη φιλοσοφία της πρωτοβουλίας «Ένωση Δεξιοτήτων» (Union of Skills) της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που αναγνωρίζει ότι η ανάπτυξη και η αποτελεσματική αξιοποίηση των δεξιοτήτων αποτελούν βασική προϋπόθεση για την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, της καινοτομίας και της ανθεκτικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας.

Πιστοποίηση προσόντων

Στην Κύπρο, σημαντικό ρόλο διαδραματίζει το Σύστημα Επαγγελματικών Προσόντων της Αρχής Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού (ΑνΑΔ), το οποίο αξιολογεί και πιστοποιεί επαγγελματικές ικανότητες στη βάση καθορισμένων προτύπων, ανεξάρτητα από τον τρόπο με τον οποίο αυτές αποκτήθηκαν. Παράλληλα, τα μικροδιαπιστευτήρια (microcredentials) κερδίζουν έδαφος ως ευέλικτο εργαλείο δια βίου μάθησης, επιτρέποντας την ταχεία απόκτηση εξειδικευμένων γνώσεων και δεξιοτήτων που ανταποκρίνονται στις σύγχρονες απαιτήσεις της αγοράς εργασίας.

Οι επαγγελματικές πιστοποιήσεις δεν υποκαθιστούν τα ακαδημαϊκά προσόντα. Λειτουργούν συμπληρωματικά προς αυτά. Τα πανεπιστημιακά πτυχία εξακολουθούν να αποτελούν τη βάση της επιστημονικής γνώσης, ενώ οι πιστοποιήσεις επιβεβαιώνουν την πρακτική εφαρμογή της, την επικαιροποίηση των γνώσεων και την επαγγελματική επάρκεια.

Η καλλιέργεια κουλτούρας δια βίου μάθησης και συνεχούς ανάπτυξης δεξιοτήτων προϋποθέτει τη συνεργασία της Πολιτείας, των επιχειρήσεων και των φορέων κατάρτισης. Σε αυτό το πλαίσιο, το Κυπριακό Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο (ΚΕΒΕ) προωθεί διαχρονικά τη δια βίου μάθηση και την ανάπτυξη δεξιοτήτων, αναγνωρίζοντας ότι το ανθρώπινο δυναμικό αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων και της κυπριακής οικονομίας.

Μέσα από το Κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισής του υλοποιεί κάθε χρόνο περισσότερα από 80 επιμορφωτικά προγράμματα, με τη συμμετοχή πέραν των 2.000 εργαζομένων, με την έγκριση και επιχορήγηση της ΑνΑΔ. Συμβάλλει έτσι στην αναβάθμιση των γνώσεων και δεξιοτήτων των εργαζομένων, στηρίζοντας παράλληλα τις επιχειρήσεις να ανταποκριθούν στις μεταβαλλόμενες ανάγκες της αγοράς.

Η αξία των επαγγελματικών πιστοποιήσεων δεν περιορίζεται στην απόκτηση ενός ακόμη τίτλου. Αντανακλά μια ευρύτερη κουλτούρα συνεχούς μάθησης, προσαρμοστικότητας και επαγγελματικής εξέλιξης. Η επένδυση στις γνώσεις και στις δεξιότητες είναι επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο της χώρας. Αποτελεί τη βάση για πιο παραγωγικές επιχειρήσεις, ποιοτικές θέσεις εργασίας, μεγαλύτερη ανθεκτικότητα της οικονομίας και μια Κύπρο που μπορεί να ανταποκρίνεται με αυτοπεποίθηση στις προκλήσεις του μέλλοντος.

* Ανώτερη Λειτουργός ΚΕΒΕ
Τμήμα Εργασιακών Σχέσεων,
Κοινωνικής Πολιτικής & Ανάπτυξης Ανθρώπινου Δυναμικού