Τα… απόμακρα ακίνητα

Μπορεί τα στατιστικά στοιχεία, οι αριθμοί και τα ποσοστά συνήθως να κουράζουν. Ωστόσο, σε αρκετές περιπτώσεις, αποκαλύπτουν τάσεις, επεξηγούν γεγονότα και προειδοποιούν για προβλήματα.

Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η τάση έχει διαμορφωθεί εδώ και χρόνια και επιβεβαιώνεται από τους αριθμούς. Ότι δηλαδή οι τιμές των κατοικιών αυξάνονται σε βαθμό μεγαλύτερο από την αύξηση των εισοδημάτων. Ως εκ τούτου, η απόκτηση ακινήτου, απομακρύνεται από την οικονομική δυνατότητα μεγάλης μερίδας καταναλωτών.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που εξέδωσε την περασμένη βδομάδα η Eurostat, στην Κύπρο ο λόγος τιμών κατοικιών προς εισόδημα, διαμορφώθηκε το 2025 στις 91,61 μονάδες. Ο συγκεκριμένος δείκτης, αποτυπώνει κατά πόσο ο λόγος των τιμών κατοικιών προς το εισόδημα των νοικοκυριών βρίσκεται πάνω ή κάτω από τον μακροπρόθεσμο μέσο όρο του, από το 2000. Το 2017 ο συγκεκριμένος δείκτης βρισκόταν στις 99,36 μονάδες και το 2016 στις 99,71. Σε επίπεδο ΕΕ, ο λόγος τιμών κατοικιών προς εισόδημα ήταν το 2025 κατά 6,8% υψηλότερος σε σχέση με το 2015, κάτι που δείχνει – σύμφωνα με την Eurostat – ότι κατά τη συγκεκριμένη δεκαετία, οι τιμές των κατοικιών αυξήθηκαν σε σχέση με το εισόδημα των νοικοκυριών.

Η Eurostat διευκρινίζει ότι οι μεταβολές αυτές δεν κατατάσσουν τις χώρες ανάλογα με το πόσο ακριβές είναι οι κατοικίες σε απόλυτους όρους. Ο λόγος συγκρίνει την εξέλιξη των τιμών των κατοικιών με την εξέλιξη του κατά κεφαλήν εισοδήματος των νοικοκυριών. Ο δείκτης αυξάνεται όταν οι τιμές των κατοικιών αυξάνονται ταχύτερα από το εισόδημα, μειώνεται όταν αυξάνονται με βραδύτερο ρυθμό και παραμένει αμετάβλητος όταν οι δύο μεταβλητές κινούνται με τον ίδιο ρυθμό.

Πάντως, η Eurostat σημειώνει ότι οι συγκεκριμένοι δείκτες αποτυπώνουν μόνο μία διάσταση της προσιτότητας της στέγασης. Υπάρχουν και άλλοι παράγοντες, όπως για παράδειγμα τα έτη εισοδήματος που απαιτούνται για την αγορά κατοικίας, το κόστος χρηματοδότησης μέσω στεγαστικού δανείου και οι τρέχουσες δαπάνες στέγασης ως ποσοστό του διαθέσιμου εισοδήματος.

Στο σήμερα, το ζήτημα του λόγου των τιμών κατοικιών προς το εισόδημα καταναλωτών και νοικοκυριών θα πρέπει να μπει σε μια ευρύτερη εξίσωση, που θα περιλαμβάνει επίσης τον παράγοντα της αύξησης της τιμής του πετρελαίου και της ευρύτερης ανόδου των τιμών των καταναλωτικών αγαθών, το κόστος της ενέργειας, της απουσίας εναλλακτικών επιλογών (μέσα μαζικής μεταφοράς), καθώς και του γεγονότος ότι το υπάρχον οικιστικό απόθεμα δεν μπορεί να ικανοποιήσει την αυξημένη προσφορά των τελευταίων χρόνων. Παράγοντας, ο οποίος επίσης συμβάλει αισθητά στην άνοδο των τιμών των ακινήτων στη χώρα.

Η Κυβέρνηση, μέσω του προγράμματος «προσιτή κατοικία», επιδιώκει να ενισχύσει το οικιστικό απόθεμα, παραχωρώντας κίνητρα σε developers για να ανεγείρουν ακίνητα σε κόστος χαμηλότερο της αγοράς. Από μόνο του αυτό, δεν θα λύσει το πρόβλημα. Διότι έχει σημασία τι είδους ακίνητα προσφέρεις στην αγορά, αλλά και η χρονική στιγμή που θα μπορείς να τα διαθέσεις.

Έχει επίσης σημασία πόσο εύκολη είναι η διαδικασία δανειοδότησης και κατά πόσο κρίνεσαι φερέγγυος για να εξοφλήσεις το δάνειο που θα λάβεις. Ως εκ τούτου, το θέμα δεν αφορά μόνο το Υπουργείο Εσωτερικών και τον ΚΟΑΓ. Αφορά την Κυβέρνηση και την κοινωνική της πολιτική, τις τράπεζες, τα όρια των μισθών και τον έλεγχο όλων των παραγόντων που συμβάλλουν στην αύξηση των τιμών των ακινήτων. Διότι, όπως μαθαίνουμε, προκύπτουν παράγοντες, οι οποίοι σε μια υγιή αγορά, δεν θα έπρεπε να υπάρχουν.