Το Αλφαβητάρι των ενδιάμεσων εκλογών ΗΠΑ: Οι αμφίρροπες πολιτείες, η κρίσιμη χρονική συγκυρία και τα κύρια ζητήματα

Οι ενδιάμεσες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες για μερική εκλογή βουλευτών, γερουσιαστών αλλά και κυβερνητών, πολιτειακών και τοπικών αξιωματούχων, αποτελούν παραδοσιακά ένα μεγάλο στοίχημα για όλους. Για το κόμμα που βρίσκεται στο Λευκό Οίκο, για τον ίδιο τον Αμερικανό πρόεδρο και πάνω από όλα για το ρόλο και τη στάση που θα κρατά η νομοθετική εξουσία απέναντι σε όλα τα ζητήματα είτε αφορούν την εξωτερική είτε την εσωτερική διακυβέρνηση της χώρας.

Οι φετινές ενδιάμεσες εκλογές πραγματοποιούνται σε μια πολύ κρίσιμη χρονική συγκυρία. Από τον ανώφελο πόλεμο με το Ιράν, μέχρι την αύξηση του κόστους ζωής και την ακρίβεια και από την εξωτερική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ μέχρι τον ανταγωνισμό με την Κίνα, τα ζητήματα που διαμορφώνουν το εκλογικό διακύβευμα ξεπερνούν κατά πολύ τα σύνορα της χώρας.

Το αποτέλεσμα θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ για την πολιτική του νυν προέδρου, αλλά και ένδειξη για την κατεύθυνση που θα ακολουθήσουν οι ΗΠΑ κατά το δεύτερο μισό της θητείας του, με συνέπειες για συμμάχους και αντιπάλους.

Αμφίρροπες Πολιτείες

Στις περισσότερες Πολιτείες η πλάστιγγα έχει γύρει υπέρ του ενός ή του άλλου κόμματος εδώ και καιρό. Όλα θα κριθούν σε εφτά Πολιτείες: Τέξας, Κάνσας, Βόρεια Καρολίνα, Τζόρτζια, Οχάιο, Μέιν και Μίσιγκαν. Κάποιοι αναλυτές ανεβάζουν τον αριθμό σε εννιά προσθέτοντας την Αϊοβα και την Αλάσκα. Σε κάποιες από αυτές τις Πολιτείες οι δημοσκοπήσεις δείχνουν μάχη στήθος με στήθος σε άλλες όμως η ψαλίδα μεταξύ των δύο υποψηφίων έχει ανοίξει σημαντικά.

Βουλή

Μετά τις τελευταίες εκλογές του 2024, οι Ρεπουμπλικάνοι διαθέτουν μια οριακή πλειοψηφία στη Βουλή των Αντιπροσώπων με τις 435 έδρες, 220-215. Οι δημοσκοπήσεις, όμως δεν είναι καθόλου ευνοϊκές για αυτούς, αφού πλέον κανένας δεν συζητά για το αν θα κερδίσουν οι Δημοκρατικοί, αλλά για το πόσο μεγάλο περιθώριο εδρών θα πετύχουν. Πιθανή νίκη των Δημοκρατικών θα τους δώσει την να διαπραγματευτούν με τον Ντόναλντ Τραμπ για τον κρατικό προϋπολογισμό, αλλά και να συστήσουν ανακριτικές επιτροπές για τα αμέτρητα φαινόμενα διαφθοράς που έχουν δει το φως της δημοσιότητας.

Γερουσία

Οι Ρεπουμπλικάνοι έχουν τον έλεγχο και της Γερουσίας, αφού διαθέτουν σήμερα 53 έδρες, ενώ οι Δημοκρατικοί 45 και δύο έδρες κατέχουν ανεξάρτητοι γερουσιαστές που συντάσσονται με τους Δημοκρατικούς. Και αυτό, όμως, είναι πολύ πιθανόν να αλλάξει μετά την 3^η Νοεμβρίου, αφού αν επιβεβαιωθούν οι δημοσκοπήσεις οι Δημοκρατικοί βρίσκονται πολύ κοντά στο να εξασφαλίσουν την πλειοψηφία, κερδίζοντας ακόμη και Πολιτείες παραδοσιακά απρόσιτες για αυτούς, όπως το Τέξας και η Αλάσκα. Οι Δημοκρατικοί πρέπει να φτάσουν τις 51 έδρες για να αποκτήσουν τον έλεγχο της Γερουσίας, καθώς ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, με την ιδιότητά του ως προέδρου της Γερουσίας, διαθέτει την καθοριστική ψήφο σε περίπτωση ισοψηφίας.

Δημοκρατικό Κόμμα

Οι Δημοκρατικοί βρέθηκαν στην κόλαση μετά τις εκλογές του 2024, στις οποίες έχασαν τον Λευκό Οίκο και το Κογκρέσο και είδαν τον Ντόναλντ Τραμπ να γράφει τους κανόνες με τους δικούς του όρους. Τώρα, είναι η ευκαιρία τους για να αλλάξουν τη ροή του παιχνιδιού. Εάν αποκτήσουν τον έλεγχο είτε της Βουλής των Αντιπροσώπων είτε της Γερουσίας ή και των δύο, θα μπορούν να ασκήσουν πολύ πιο εντατικό κοινοβουλευτικό έλεγχο στην κυβέρνηση Τραμπ, μέσω ερευνών και ακροάσεων. Παράλληλα, θα αποκτήσουν και μεγαλύτερο έλεγχο επί του ομοσπονδιακού προϋπολογισμού της χώρας.

Εβραϊκή ψήφος

Η εβραϊκή ψήφος έχει ιδιαίτερη βαρύτητα στις ενδιάμεσες εκλογές του 2026, καθώς σε αμφίρροπες αναμετρήσεις ακόμη και μικρές μετακινήσεις μπορούν να κρίνουν έδρες και τον έλεγχο του Κογκρέσου. Ο πόλεμος κατά του Ιράν έχει προσθέσει μια κρίσιμη διάσταση. Η υποστήριξη προς το Ισραήλ δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε αποδοχή των στρατιωτικών επιλογών του Ντόναλντ Τραμπ, με αρκετούς υποψηφίους και από τα δύο κόμματα αλλά κυρίως από το Ρεπουμπλικανικό να παίρνουν αποστάσεις και να διαφωνούν με μια χωρίς όρους υποστήριξη προς το Ισραήλ.

Ζώνες επιρροής

Στις ενδιάμεσες εκλογές, οι γεωγραφικές ζώνες επιρροής παίζουν σημαντικό ρόλο. Υπάρχει, όμως μια σημαντική διάκριση, αφού για τη Γερουσία μετρά ολόκληρη η πολιτεία, ενώ για τη Βουλή κάθε επιμέρους εκλογική περιφέρεια. Ισχυρές ζώνες για τους Δημοκρατικούς είναι η Καλιφόρνια, η Νέα Υόρκη και η Ουάσιγκτον και γενικά οι βορειοανατολικές ακτές, τα μεγάλα αστικά κέντρα και οι πανεπιστημιακές πόλεις. Αντίθετα ισχυρές ζώνες για τους Ρεπουμπλικάνους είναι μεγάλο μέρος του Νότου, οι λεγόμενες Πολιτείες στη ζώνη της σκουριάς, ενώ ιδιαίτερη απήχηση έχουν στις αγροτικές περιοχές και στις μικρότερες πόλεις.

Ηλεκτρονική παραπληροφόρηση

Η ηλεκτρονική παραπληροφόρηση αποτελεί σοβαρή πρόκληση για τις ενδιάμεσες εκλογές του 2026, καθώς η τεχνητή νοημοσύνη διευκολύνει τη δημιουργία πειστικών πλαστών βίντεο, εικόνων και ηχητικών αποσπασμάτων. Ήδη υπάρχουν δεκάδες καταγγελίες και αναφορές για κατασκευασμένες δηλώσεις υποψηφίων, ψευδείς πληροφορίες και περιεχόμενο που μπορούν να υπονομεύσουν την εμπιστοσύνη στο αποτέλεσμα.

Θυμός

Με τον θυμό να ξεχειλίζει μέσα στην κοινωνία, η αγανάκτηση κρατά κεντρικό ρόλο σε αυτές τις εκλογές, καθώς όλες οι δημοσκοπήσεις αναδεικνύουν μια εικόνα γενικευμένης δυσαρέσκειας για την πορεία της χώρας, αλλά και για τις επιπτώσεις στη ζωή των πολιτών κατά τη δεύτερη θητεία Τραμπ. Το κόστος ζωής και οι απανωτές αυξήσεις σε καύσιμα, τρόφιμα, ενοίκια προκαλούν την οργή των ψηφοφόρων, που όχι μόνο δεν είδαν την «Αμερική να γίνεται ισχυρότερη» αλλά βιώνουν αφόρητες πιέσεις από παντού.

Ίλον Μασκ

Ως ένας από τους ισχυρότερους υποστηρικτές των Ρεπουμπλικάνων έχει αναδειχθεί ο δισεκατομμυριούχος επιχειρηματίας, Ίλον Μασκ. Η συνολική χρηματοδότησή του στον τρέχοντα εκλογικό κύκλο ξεπερνά τα 442 εκατομμύρια δολάρια, ένα ποσό που ενδεχομένως να ανεβεί και άλλο. Οι κινήσεις αυτές έχουν προκαλέσει έντονες συζητήσεις, με πολλούς να επισημαίνουν ότι ο Ίλον Μασκ επιχειρεί κάτι που κανείς άλλος δισεκατομμυριούχος δεν κατάφερε στο παρελθόν, δηλαδή την εξαγορά και τον ανασχηματισμό ενός μέρους της ίδιας της δομής του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος.

Κογκρέσο

Στις 3 Νοεμβρίου οι Αμερικανοί θα εκλέξουν και τα 435 μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων, καθώς και 35 από τους 100 γερουσιαστές. Από τις έδρες της Γερουσίας, οι 33 διεκδικούνται στις τακτικές εκλογές και οι δύο σε ειδικές εκλογές στη Φλόριντα και το Οχάιο. Παράλληλα, θα εκλεγεί μια σειρά πολιτειακών και τοπικών αξιωματούχων. Ο έλεγχος του Κογκρέσου θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό η δυνατότητα του Αμερικανού προέδρου να εφαρμόσει την πολιτική του. Η νέα σύνθεση του Σώματος θα αναλάβει καθήκοντα στις 3 Ιανουαρίου 2027.

Κύρια ζητήματα

Το κόστος ζωής αποτελεί κεντρικό διακύβευμα των ενδιάμεσων εκλογών του 2026, με τις τιμές των τροφίμων, της στέγασης, της ενέργειας και της υγειονομικής περίθαλψης να πιέζουν τα αμερικανικά νοικοκυριά. Ο πόλεμος κατά του Ιράν συνέδεσε, εξάλλου την εξωτερική πολιτική με την καθημερινότητα, επιβαρύνοντας τις ανησυχίες για την οικονομία και την ασφάλεια. Στην προεκλογική αντιπαράθεση κυριαρχούν επίσης η μεταναστευτική πολιτική, οι απελάσεις, οι δασμοί και το δικαίωμα στην άμβλωση. Παράλληλα, η λειτουργία των θεσμών και τα όρια της προεδρικής εξουσίας αναδεικνύουν μια ευρύτερη σύγκρουση για την κατεύθυνση της χώρας.

Λόμπι

Τα λόμπι διεκδικούν επιρροή στις ενδιάμεσες εκλογές, επιδιώκοντας την ανάδειξη υποψηφίων που υποστηρίζουν τις θέσεις τους. Επιχειρηματικοί κλάδοι, συνδικάτα και οργανώσεις για την οπλοκατοχή, το περιβάλλον ή τις σχέσεις με το Ισραήλ κινητοποιούν ψηφοφόρους, χρηματοδοτούν πολιτική διαφήμιση και ασκούν πίεση γύρω από συγκεκριμένες πολιτικές. Μέσω επιτροπών πολιτικής δράσης και ανεξάρτητων εκστρατειών μπορούν να ενισχύσουν συμμάχους ή να δυσκολέψουν αντιπάλους, ιδιαίτερα σε αμφίρροπες περιφέρειες. Η επιρροή τους δεν περιορίζεται στην κάλπη: επιδιώκουν πρόσβαση στους εκλεγμένους και λόγο στη διαμόρφωση της νομοθεσίας.

MAGA

Το κίνημα MAGA («Make America Great Again») αποτελεί τον κυρίαρχο πολιτικό πυρήνα του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, συνδέοντας την ταυτότητά του με τον Ντόναλντ Τραμπ και την ατζέντα «Πρώτα η Αμερική». Οι ενδιάμεσες εκλογές θα δοκιμάσουν κατά πόσο η επιρροή του Αμερικανού προέδρου παραμένει ισχυρή και αν μεταφράζεται σε ευρύτερη εκλογική απήχηση. Μια επιτυχία θα ενίσχυε την κυριαρχία του τραμπισμού, ενώ μια βαριά ήττα θα μπορούσε να αναζωπυρώσει την εσωκομματική συζήτηση για την κατεύθυνση και την ηγεσία του κόμματος.

Νοθεία

Από την πρώτη του θητεία ο Ντόναλντ Τραμπ δεν σταμάτησε ποτέ να μιλά για νοθεία, χωρίς ωστόσο να έχει παρουσιάσει ποτέ και την παραμικρή απόδειξη. Μέλη του κινήματος MAGA τον πιέζουν να καταφύγει σε έκτακτα μέτρα, ακόμη και στην επιβολή στρατιωτικού νόμου, εάν θεωρήσουν ότι οι ενδιάμεσες εκλογές είναι «νοθευμένες». Μέσα σε αυτό το κλίμα, η αμφισβήτηση της εκλογικής διαδικασίας πριν ακόμη ανοίξουν οι κάλπες καλλιεργεί τη δυσπιστία και προετοιμάζει το έδαφος για απόρριψη ενός ανεπιθύμητου αποτελέσματος. Το διακύβευμα αφορά πλέον και την αποδοχή της ετυμηγορίας των ψηφοφόρων, βασική προϋπόθεση για την ομαλή λειτουργία της αμερικανικής δημοκρατίας.

Οικονομία

Στις προεκλογικές του ομιλίες ο Ντόναλντ Τραμπ υπερασπίζεται τις οικονομικές του πολιτικές και προσπαθεί να δώσει την εικόνα πως όλα πάνε καλά. Όμως οι προεκλογικές του εξαγγελίες συγκρούονται με τις ανησυχίες των ψηφοφόρων σχετικά με το πόσα πραγματικά ξοδεύουν για καύσιμα, στο σουπερμάρκετ και σε άλλα καθημερινά έξοδα. Η οικονομία κερδίζει τις εκλογές, λέγεται συχνά. Αυτή η απόσταση ανάμεσα στις διαβεβαιώσεις του Αμερικανού προέδρου και την καθημερινή εμπειρία των πολιτών μπορεί να αποδειχθεί καθοριστική για τους Ρεπουμπλικάνους στην κάλπη της 3^ης Νοεμβρίου.

Πόλωση

Οι ενδιάμεσες εκλογές του 2026 διεξάγονται σε μια βαθιά πολωμένη Αμερική, όπου η αντιπαράθεση ανάμεσα σε Ρεπουμπλικανούς και Δημοκρατικούς εκτείνεται πέρα από τις διαφωνίες για την οικονομία, τη μετανάστευση και την εξωτερική πολιτική. Ο Ντόναλντ Τραμπ παραμένει το πρόσωπο γύρω από το οποίο συσπειρώνονται οι υποστηρικτές του και κινητοποιούνται οι αντίπαλοί του, μετατρέποντας την κάλπη και σε κρίση για την προεδρία του. Την ίδια στιγμή, η αμφισβήτηση της εκλογικής διαδικασίας και η διάδοση παραπληροφόρησης ενισχύουν τη δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς. Μέσα σε αυτό το κλίμα, η δυνατότητα συνεργασίας των δύο κομμάτων δυσκολεύει, ενώ κάθε αναμέτρηση για μια έδρα μπορεί να αποκτήσει σημασία για την πολιτική ισορροπία της χώρας.

Ρεπουμπλικανικό Κόμμα

Οι ενδιάμεσες εκλογές εξελίσσονται σε μια δύσκολη πολιτική δοκιμασία για τον Ντόναλντ Τραμπ και το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Αν οι δημοσκοπήσεις επιβεβαιωθούν και χαθεί τόσο η Βουλή όσο και η Γερουσία οι Ρεπουμπλικανοί θα αναγκαστούν να έρθουν αντιμέτωποι με τα αίτια της ήττας. Εκείνο που θα διαφανεί μετά την 3^η Νοεμβρίου είναι αν το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα θα κάνει προσπάθεια να απομακρυνθεί από τις πολιτικές του Ντόναλντ Τραμπ ή αν ο τραμπισμός έχει τελικά βαθιές ρίζες.

Συμμετοχή

Η συμμετοχή στις ενδιάμεσες εκλογές θα αποδειχθεί καθοριστική για τον έλεγχο του Κογκρέσου, ιδιαίτερα σε πολιτείες και περιφέρειες όπου οι αντίπαλοι χωρίζονται από λίγες ψήφους. Παραδοσιακά, η προσέλευση είναι χαμηλότερη από εκείνη των προεδρικών εκλογών, γι’ αυτό και τα δύο κόμματα δίνουν ιδιαίτερη σημασία στην κινητοποίηση των υποστηρικτών τους. Εξίσου σημαντική θα είναι η συμμετοχή των νέων, των ανεξάρτητων ψηφοφόρων και των μειονοτήτων, των οποίων η προσέλευση μπορεί να μεταβάλει τις ισορροπίες σε κρίσιμες αναμετρήσεις.

Ταχυδρομική ψήφος

Η ταχυδρομική ψήφος αποτελεί σημαντικό μέρος της εκλογικής διαδικασίας στις ΗΠΑ, δίνοντας σε εκατομμύρια πολίτες τη δυνατότητα να ψηφίσουν χωρίς να μεταβούν στις κάλπες την ημέρα των εκλογών. Οι κανόνες διαφέρουν από πολιτεία σε πολιτεία: σε ορισμένες το ψηφοδέλτιο αποστέλλεται αυτόματα στους εγγεγραμμένους ψηφοφόρους, ενώ σε άλλες πρέπει να υποβληθεί αίτηση. Η καταμέτρηση μπορεί να απαιτήσει περισσότερο χρόνο, ανάλογα με τις τοπικές διαδικασίες και τις προθεσμίες παραλαβής. Τα τελευταία χρόνια, έχει βρεθεί στο επίκεντρο πολιτικής αντιπαράθεσης, με ατεκμηρίωτους ισχυρισμούς περί εκτεταμένης νοθείας να τροφοδοτούν τη δυσπιστία απέναντι στο αποτέλεσμα.

Υποψήφιοι

Ένας μεγάλος αριθμός υποψηφίων θα δώσει μάχη σε αυτές τις εκλογές. Ανάμεσά τους βρίσκονται εν ενεργεία βουλευτές, γερουσιαστές και κυβερνήτες που επιδιώκουν την επανεκλογή τους, αλλά και νέα πρόσωπα που φιλοδοξούν να ανατρέψουν τους υφιστάμενους συσχετισμούς. Για τους Ρεπουμπλικάνους, η σχέση με τον Ντόναλντ Τραμπ αποτελεί σημαντική παράμετρο της προεκλογικής τους εκστρατείας, ενώ οι Δημοκρατικοί επιχειρούν να αξιοποιήσουν τη δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων για την ακρίβεια και τις κυβερνητικές επιλογές.

Φυλετική ψήφος

Η φυλετική και εθνοτική σύνθεση του εκλογικού σώματος μπορεί να επηρεάσει τις ενδιάμεσες εκλογές, ιδιαίτερα σε αμφίρροπες πολιτείες και περιφέρειες. Οι Αφροαμερικανοί ψηφοφόροι στηρίζουν παραδοσιακά σε μεγάλο βαθμό τους Δημοκρατικούς, ενώ η ψήφος των Λατίνων και των Ασιατοαμερικανών παρουσιάζει σημαντικές διαφοροποιήσεις. Καμία ομάδα, ωστόσο, δεν ψηφίζει ενιαία: το εισόδημα, η ηλικία, η εκπαίδευση και οι πολιτικές προτεραιότητες επηρεάζουν τις επιλογές.

Ψηφιακή κινητοποίηση

Η προεκλογική μάχη για τις ενδιάμεσες εκλογές δόθηκε σε πολύ μεγάλο βαθμό στις οθόνες των Αμερικανών. Υποψήφιοι και κόμματα χρησιμοποίησαν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, βίντεο, ηλεκτρονικά μηνύματα και μηνύματα στα κινητά για να επικοινωνήσουν τις θέσεις τους, να συγκεντρώσουν δωρεές και να καλέσουν τους υποστηρικτές τους στις κάλπες. Το δε κόστος αυτής της κινητοποίησης υπολογίζεται πως έχει ξεπεράσει το ένα δισεκατομμύριο δολάρια.

Ωράριο

Οι κάλπες δεν ανοίγουν και δεν κλείνουν την ίδια ώρα σε όλες τις ΗΠΑ. Κάθε πολιτεία καθορίζει το δικό της ωράριο, ενώ ρόλο διαδραματίζουν και οι διαφορετικές ζώνες ώρας. Οι πρώτες κάλπες στις πολιτείες κλείνουν σε περιοχές της Ιντιάνα και του Κεντάκι στις 6 μ.μ. ώρα Ανατολικής Ακτής και οι τελευταίες σε τμήμα της Αλάσκας στη 1 π.μ. της επόμενης ημέρας. Στο μεταξύ, τα μέσα ενημέρωσης μπορούν να δημοσιεύουν στοιχεία από exit polls ενώ οι κάλπες σε άλλες πολιτείες παραμένουν ανοικτές.