Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on Google
Στο αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα, με τα περιθώρια να στενεύουν, πρέπει να γίνουν ενέργειες και να παρθούν αποφάσεις οι οποίες θα είναι καταλυτικές για το μέλλον της προστασίας της ονομασίας χαλλούμι ως Προστατευόμενη Ονομασία Προέλευσης (ΠΟΠ).
Οι σημερινές συνθήκες, με την αυξημένη παραγωγή αγελαδινού γάλακτος έναντι του αιγοπρόβειου, φαίνεται να καθιστούν αναπόφευκτη την τροποποίηση των προδιαγραφών του χαλλουμιού, για να μην χαθεί η προτεραιότητα που έχει θέσει η κυβέρνηση για τη διασφάλιση της απρόσκοπτης συνέχισης των εξαγωγών, οι οποίες ξεπερνούν τα €354 εκατ. ετησίως με παραγωγή 46.500 τόνων και στηρίζουν χιλιάδες θέσεις εργασίας σε ολόκληρη την Κύπρο. Στόχος, βέβαια, της κυβέρνησης είναι και η διατήρηση και η διαφύλαξη του καθεστώτος ΠΟΠ. Η επίτευξη των δύο αυτών στόχων, δηλαδή, η πλήρης προστασία του χαλλουμιού ΠΟΠ και η διατήρηση της εξαγωγικής δυναμικής του προϊόντος, απαιτεί συντονισμό, συνεργασία και έγκαιρο σχεδιασμό από όλους τους εμπλεκόμενους φορείς.
Τις τελευταίες ημέρες βρίσκονται σε εξέλιξη έντονες διαβουλεύσεις στις τάξεις των τυροκόμων που παράγουν το προϊόν, σε μια προσπάθεια να υποβάλουν τη σχετική αίτηση τροποποίησης, η οποία, ωστόσο, να έχει προοπτικές επιτυχίας πρώτα σε εθνικό επίπεδο.
Έχει γίνει σαφές στους τυροκόμους από κυβερνητικής πλευράς ότι οι οποιεσδήποτε ενέργειες προς την κατεύθυνση αυτή θα πρέπει να είναι άμεσες, ώστε να διασφαλιστεί επαρκής χρόνος για την ολοκλήρωση των προβλεπόμενων εθνικών και ενωσιακών διαδικασιών.
Ενόψει της ολοκλήρωσης της μεταβατικής περιόδου τον Ιούλιο τον 2029, το υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος ξεκαθαρίζει το τοπίο και θέτει σφιχτά χρονοδιαγράμματα προς όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, τυροκόμους, αιγοπροβατοτρόφους και αγελαδοτρόφους, προκειμένου να διασφαλιστεί τόσο το καθεστώς ΠΟΠ, όσο και η απρόσκοπτη εξαγωγική δραστηριότητα.
Όπως διαμηνύθηκε στις πρόσφατες ενημερωτικές συναντήσεις, η διατήρηση της ονομασίας ΠΟΠ αποτελεί αδιαπραγμάτευτη εθνική προτεραιότητα. Ωστόσο, η πραγματικότητα της αγοράς και η υφιστάμενη απόκλιση μεταξύ διαθέσιμου αιγοπρόβειου και αγελαδινού γάλακτος καθιστούν την τρέχουσα περίοδο καταλυτική. Ο ρόλος του Υπουργείου είναι να διασφαλίσει την ορθή εξέταση οποιουδήποτε αιτήματος, στη βάση τεκμηριωμένων δεδομένων, με γνώμονα την προστασία του χαλλουμιού ΠΟΠ και τη βιωσιμότητα του παραγωγικού τομέα.
Έως το τέλος του έτους θα πρέπει να υποβληθεί η επίσημη αίτηση για τροποποίηση του φακέλου ΠΟΠ στο Τμήμα Γεωργίας από τους παραγωγούς/ τυροκόμους που έχουν το νόμιμο δικαίωμα υποβολής. Στην προκειμένη περίπτωση οι τυροκόμοι που θα υποβάλουν την αίτηση αφού συμφωνήσουν στις προτεινόμενες αλλαγές των προδιαγραφών, πρέπει να τεκμηριώσουν τους λόγους που τις καθιστούν αναγκαίες.
Από τη στιγμή που πρόκειται για ενωσιακή τροποποίηση, έως τον Απρίλιο πρέπει να κατατεθεί το επίσημο αίτημα τροποποίησης στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αφού προηγηθεί εθνικός έλεγχος, ώστε να ξεκινήσουν οι διαδικασίες δημοσιεύσεων και η περίοδος ενστάσεων που απαιτούν σημαντικό χρόνο.
Σε περίπτωση μη υποβολής αίτησης τροποποίησης, η κυβέρνηση θα προχωρήσει σε σταδιακή αύξηση του ελάχιστου ποσοστού αιγοπρόβειου γάλακτος μέσω υπουργικών διαταγμάτων, ώστε τον Ιούλιο του 2029 να επιτευχθεί η πλήρης συμμόρφωση στο 50%. Σήμερα και μέχρι το τέλος του έτους, το ελάχιστο ποσοστό συμμετοχής αιγοπρόβειου γάλακτος είναι 15%. Το ποσοστό αυτό έλαβε υπόψη τις απώλειες ζωικού κεφαλαίου, τους περιορισμούς στη συλλογή και διακίνηση γάλακτος και την αναμενόμενη εποχική μείωση της παραγωγής λόγω των έκτακτων συνθηκών που δημιουργήθηκαν από τον αφθώδη πυρετό και την αβεβαιότητα ως προς τις επιπτώσεις στην παραγωγή.
Σύμφωνα με το Τμήμα Γεωργίας, το ποσοστό του αιγοπρόβειου γάλακτος στις συνολικές αγορές μειώθηκε από περίπου 24,6% τον Μάιο σε 19,6% τον Αύγουστο και 14,2% τον Σεπτέμβριο. Η ρύθμιση έχει προσωρινό χαρακτήρα και δεν μεταβάλλει τον στρατηγικό στόχο για σταδιακή αύξηση της συμμετοχής του αιγοπρόβειου γάλακτος.
Ρεκόρ εξαγωγών το 2025, πιέσεις το 2026
Το χαλλούμι συνεχίζει να αποτελεί τον στυλοβάτη των κυπριακών αγροτικών εξαγωγών, ξεπερνώντας σε ετήσια βάση τα €350 εκατ. Το πρώτο οκτάμηνο του 2026, το χαλλούμι με αξία €258,3 εκατ. βρισκόταν στην πρώτη θέση και ακολουθούν, τα φαρμακευτικά προϊόντα με αξία €226,1 εκατ. και τα απορρίμματα και θραύσματα από χαρτί, γυαλί και μέταλλα με αξία €71,1 εκατ.
• Tο 2024 εξάχθηκαν 42,38 εκατ. κιλά συνολικής αξίας €324,18 εκατ.
• Το 2025 οι εξαγωγές έφτασαν τα 46,56 εκατ. κιλά συνολικής αξίας €354,35 εκατ. Παρουσίασαν αύξηση 9,30% σε αξία και 9,86% σε όγκο σε σύγκριση με το 2024.
• Την περίοδο Ιανουαρίου-Αυγούστου 2026 το χαλλούμι είχε αξία €258,3 εκατ., ενώ την αντίστοιχη περίοδο του 2025 είχε αξία €262,9 εκατ.
• Την περίοδο Ιανουαρίου-Ιουλίου 2026 οι εξαγωγές χαλλουμιού ανήλθαν σε 30,70 εκατ. κιλά αξίας €233,41 εκατ., σημειώνοντας οριακή κάμψη (1,54% σε αξία και 1,11% σε όγκο) σε σύγκριση με το αντίστοιχο επτάμηνο του 2025 (€237,05 εκατ. και 31,05 εκατ. κιλά), κυρίως λόγω των εκτάκτων συνθηκών που προκάλεσε η έξαρση του αφθώδους πυρετού.
Μέτρα στήριξης της αιγοπροβατοτροφίας
Για την ομαλή προσαρμογή του τομέα και την ενίσχυση της παραγωγής αιγοπρόβειου γάλακτος, το υπουργείο Γεωργίας έχει θέσει σε εφαρμογή ένα ευρύ πακέτο παρεμβάσεων:
Την περίοδο 2020–2026 διατέθηκαν €93,8 εκατ., μέσω, μεταξύ άλλων, της Συνδεδεμένης Ενίσχυσης Αιγοπροβάτων, του Μέτρου Ευημερίας Αιγοπροβάτων, επενδυτικών μέτρων, ενισχύσεων για νέους γεωργούς και κτηνοτρόφους και έκτακτων μέτρων στήριξης. Με τα πρόσθετα €31,5 εκατ. που προβλέπονται για το 2027, η συνολική στήριξη φτάνει τα €125,3 εκατ..
Επίσης, παραχωρήθηκαν 26 κρατικά τεμάχια για τη δημιουργία μεγάλων μονάδων αιγοπροβατοτροφίας άνω των 800 ζώων έκαστη, εκ των οποίων τα 10 στην Αθηαίνου, καθώς και 17 μεγάλα κτηνοτροφικά οικόπεδα.
Παράλληλα, κλείδωσε πλαφόν στην ανώτατη μηνιαία ποσότητα αγελαδινού γάλακτος που διατίθεται για την παραγωγή χαλλούμι ΠΟΠ στους 19.500 τόνους μηνιαίως (234.000 τόνοι ετησίως).
Για την πιστή εφαρμογή των προδιαγραφών του χαλλουμιού ΠΟΠ το υπουργείο Γεωργίας καταβάλλει προσπάθεια για προστασία της αυθεντικότητας του προϊόντος.
Ένα από τα προγράμματα που τρέχει και ολοκληρώνεται έως το τέλος του 2026 αφορά τη διαπιστευμένη μέθοδος ανίχνευσης γαλακτόσκονης σε συνεργασία με το ΤΕΠΑΚ και το Γενικό Χημείο του κράτους, η οποία τίθεται σε πλήρη εφαρμογή από τον Ιανουάριο του 2027.
Σε πλήρη λειτουργία βρίσκεται και το ενδιάμεσο λογισμικό για την καταγραφή των τριών ειδών γάλακτος που χρησιμοποιούνται ως πρώτη ύλη στο χαλλούμι και παραγόμενων προϊόντων όπως αναρή και γιαούρτι.
Το νομοσχέδιο για την αυστηροποίηση των ποινών σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης βρίσκεται ενώπιον της Βουλής, ενώ εντατικοποιούνται οι έλεγχοι σε όλα τα στάδια. Εντός του 2026 πραγματοποιήθηκαν 823 διοικητικοί ελέγχοι εξαγωγών. Επιπρόσθετα, η αρμόδια Αρχή πραγματοποίησε κατά το 2025, 9 ελέγχους σε τυροκομεία, 5 φυσικούς ελέγχους σε σημεία εξόδου και 412 διοικητικούς ελέγχους στις εξαγωγές χαλλουμιού ΠΟΠ. Για τη διατήρηση της συναινετικής πορείας λειτουργούν η Ενδοτμηματική Επιτροπή υπό τον υπουργό Γεωργίας και η Επιτροπή Παρακολούθησης υπό τον πρόεδρο του ΚΕΒΕ.
