Ετοιμάζουν νέο διαγωνισμό για το Πάρκο Ακάμα – Στη Νομική Υπηρεσία η έκθεση του Γενικού Ελεγκτή για ενδεχόμενα ποινικά αδικήματα

Στην τελική ευθεία για την επαναπροκήρυξη των έργων στο Εθνικό Δασικό Πάρκο Ακάμα βρίσκεται η κυβέρνηση, την ώρα που η Νομική Υπηρεσία εξετάζει κατά πόσο από τα ευρήματα της Ελεγκτικής Υπηρεσίας προκύπτουν ενδείξεις διάπραξης ποινικών ή άλλων αδικημάτων. Την ίδια στιγμή, οι αδυναμίες επιβολής της νομοθεσίας στην προστατευόμενη περιοχή παραμένουν στο προσκήνιο, με νέες καταγγελίες ότι βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικτυακός έρανος για την ανοικοδόμηση αυθαίρετου υποστατικού που καταστράφηκε από πυρκαγιά, παρά τις διαπιστωμένες παρανομίες.

Η πολύχρονη καθυστέρηση των έργων στον Ακάμα, οι περιβαλλοντικές παραβιάσεις, η διαχείριση εκατομμυρίων ευρώ και η απόδοση ενδεχόμενων ευθυνών βρέθηκαν στο επίκεντρο της χθεσινής συνεδρίας της κοινοβουλευτικής επιτροπής Ελέγχου. Η συζήτηση διήρκεσε περίπου τρεις ώρες, με τη συμμετοχή εκπροσώπων κρατικών Υπηρεσιών, τοπικών Αρχών και περιβαλλοντικών οργανώσεων, και σημαδεύτηκε από έντονες αντιπαραθέσεις για τις διαπιστώσεις της Ελεγκτικής Υπηρεσίας, την ευθύνη των αρμόδιων κρατικών Υπηρεσιών και τις επιπτώσεις που έχει η παρατεταμένη αναστολή των έργων στις τοπικές κοινωνίες.

O Υπουργός Γεωργίας, Χρίστος Σενέκης, έδωσε συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για την επανεκκίνηση της πρώτης φάσης, αναφέροντας ότι ο νέος διαγωνισμός θα προκηρυχθεί εντός του 2026, οι εργασίες προγραμματίζεται να αρχίσουν στις αρχές του 2027 και στόχος είναι να ολοκληρωθούν τον Φεβρουάριο του 2028.

Στη Νομική Υπηρεσία η έκθεση της Ελεγκτικής

Όπως ανέφερε ενώπιον της Επιτροπής η εκπρόσωπος της Νομικής Υπηρεσίας, Λίνα Χατζηαθανασίου, η ειδική έκθεση της Ελεγκτικής διαβιβάστηκε στη Νομική Υπηρεσία στις 7 Οκτωβρίου 2026 και μελετάται από ομάδα λειτουργών, προκειμένου να διαπιστωθεί κατά πόσο συντρέχει λόγος διερεύνησης ενδεχόμενης διάπραξης ποινικών αδικημάτων. Η ίδια απέφυγε να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες, παρά ερωτήματα των βουλευτών που «έπεφταν σαν βροχή» και αφορούσαν, κυρίως, τις πιθανές ευθύνες όσο και για τον φιλικό διακανονισμό που επιτεύχθηκε μεταξύ του κράτους και του προηγούμενου εργολάβου. Σημείωσε, ωστόσο, ότι τα ερωτήματα που τέθηκαν θα μεταφερθούν στους αρμόδιους λειτουργούς για να δοθούν απαντήσεις γραπτώς στην Επιτροπή.

Το θέμα του διακανονισμού απασχόλησε ιδιαίτερα τη συζήτηση, αφού, παρά την επιβεβαίωση ότι οι εκατέρωθεν απαιτήσεις έχουν αποσυρθεί, δεν γνωστοποιήθηκε το ακριβές οικονομικό περιεχόμενο της συμφωνίας. Σύμφωνα, πάντως, με τον γενικό διευθυντή της Γενικής Διεύθυνσης Περιβάλλοντος του υπουργείου Γεωργίας, Κώστα Κωνσταντίνου, κατά τη συνεδρία, η συμφωνία προέκυψε μέσα από διαδικασία προδικαστικού πρωτοκόλλου, με τη συνδρομή της Νομικής Υπηρεσίας και την έγκριση του υπουργείου Οικονομικών.

«Δεν μας δόθηκαν οι έρευνες»

Ιδιαίτερη αίσθηση προκάλεσε και η αναφορά του Γενικού Ελεγκτή, Ανδρέα Παπακωνσταντίνου, ότι η Υπηρεσία του δεν εξασφάλισε αυτούσιες τις εκθέσεις των τεσσάρων διοικητικών και πειθαρχικών ερευνών που είχαν διαταχθεί μετά την αναστολή των έργων. Όπως εξήγησε, παρά τα σχετικά αιτήματα, έλαβε μόνο συνοπτική ενημέρωση για ορισμένα συμπεράσματα και όχι τα πλήρη πορίσματα. «Δεν μας έχουν δοθεί από το υπουργείο Γεωργίας», ανέφερε, προσθέτοντας ότι η Ελεγκτική αναγκάστηκε να πραγματοποιήσει δική της έρευνα.

Σύμφωνα με την ειδική έκθεση, οι αδυναμίες δεν περιορίζονται σε ένα μόνο στάδιο του έργου, αλλά αφορούν την περιβαλλοντική αξιολόγηση, την ενσωμάτωση των περιβαλλοντικών όρων στα κατασκευαστικά σχέδια και την εφαρμογή τους κατά την εκτέλεση των εργασιών. Η Ελεγκτική καταγράφει, μεταξύ άλλων, υπερεκσκαφές, προβλήματα στα υδραυλικά έργα και αποκλίσεις από δεσμευτικούς περιβαλλοντικούς όρους. Χαρακτηριστικό είναι ότι, από τους 19 συμπληρωματικούς ή τροποποιημένους όρους που επιβλήθηκαν μετά την έναρξη των εργασιών, οι 17 δεν είχαν εκπληρωθεί πλήρως κατά τον έλεγχο, ενώ για τους άλλους δύο, που αφορούσαν υπερεκσκαφές, η περιβαλλοντική επιβάρυνση δεν μπορούσε να αναστραφεί.

Νέα σχέδια και διαφωνίες με την Ελεγκτική

Από την πλευρά του, ο υπουργός Γεωργίας, Χρίστος Σενέκης, ανέφερε ότι η κυβέρνηση αντιμετωπίζει με σοβαρότητα τις συστάσεις της Ελεγκτικής και ότι έχει ήδη προχωρήσει ή δρομολογήσει διορθωτικά μέτρα. Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι το Υπουργείο διατηρεί διαφορετικές απόψεις για ορισμένα συμπεράσματα, κυρίως σε ό,τι αφορά τεχνικά και θεσμικά ζητήματα. «Η προσέγγισή μας δεν είναι ούτε να υποβαθμίσουμε προβλήματα που έχουν εντοπιστεί, αλλά ούτε να αφήσουμε να δημιουργηθεί η εντύπωση ότι τα έργα προωθήθηκαν χωρίς περιβαλλοντική αξιολόγηση», ανέφερε, επιμένοντας ότι είχαν προηγηθεί οι προβλεπόμενες μελέτες και είχαν τεθεί περιβαλλοντικοί όροι. Υποστήριξε δε ότι πρέπει να γίνεται διάκριση μεταξύ της περιβαλλοντικής αξιολόγησης, του τεχνικού σχεδιασμού και της κατασκευαστικής εφαρμογής, καθώς δεν συνιστά κάθε τεχνική προσαρμογή αυτομάτως ουσιώδη περιβαλλοντική απόκλιση.

Ο Υπουργός αναγνώρισε, πάντως, ότι υπήρξαν αδυναμίες στους μηχανισμούς παρακολούθησης. «Αναγνωρίζουμε ως αδυναμία την απουσία ενός σαφούς πρωτοκόλλου καταγραφής, αξιολόγησης και γνωστοποίησης τυχόν αποκλίσεων», σημείωσε, προσθέτοντας ότι το συγκεκριμένο κενό θα αντιμετωπιστεί. Ανακοίνωσε ότι έχουν εγκριθεί τα τροποποιημένα κατασκευαστικά σχέδια της πρώτης φάσης και ότι σύντομα αναμένεται η προκήρυξη νέου διαγωνισμού, με μειωμένο περιβαλλοντικό αποτύπωμα και συνεχή επίβλεψη από περιβαλλοντικό επιθεωρητή. Οι κόμβοι εξυπηρέτησης επισκεπτών μειώθηκαν από 14 σε οκτώ, ενώ προωθούνται πρόσθετες υδραυλικές και οικολογικές μελέτες, με έμφαση στα έργα στην Τοξεύτρα και στον Άβακα. Τα νέα σχέδια, όπως διευκρίνισε, θα υποβληθούν εκ νέου στην Περιβαλλοντική Αρχή, ώστε να εξεταστεί η συμμόρφωσή τους με τους περιβαλλοντικούς όρους.

Σε ό,τι αφορά το θεσμικό πλαίσιο προστασίας της περιοχής, ο Υπουργός γνωστοποίησε ότι τα διατάγματα για τους ειδικούς στόχους διατήρησης της Χερσονήσου του Ακάμα έχει εγκριθεί και προωθείται προς δημοσίευση.

«Το κράτος αδυνατεί να επιβάλει τον νόμο»

Ξεχωριστή αναφορά έκανε ο Γενικός Ελεγκτής στις παράνομες κατασκευές και δραστηριότητες που εξακολουθούν να εντοπίζονται στον Ακάμα. Μάλιστα, αναφέρθηκε σε διαδικτυακό έρανο για την ανοικοδόμηση αυθαίρετου υποστατικού που καταστράφηκε από πυρκαγιά, σχολιάζοντας χαρακτηριστικά ότι «από ό,τι φαίνεται, το κράτος αδυνατεί να επιβάλει τον νόμο». Υπενθυμίζεται ότι στις 18 Σεπτεμβρίου 2026 πυρκαγιά, η οποία φαίνεται να προκλήθηκε από πτώση κεραυνού, κατέστρεψε εστιατόριο στον Νότιο Κόλπο της Λάρας. Σύμφωνα με την ειδική έκθεση της Ελεγκτικής, το υποστατικό βρισκόταν παράνομα σε κρατική δασική γη, ενώ είχε εκδοθεί πρωτόδικα διάταγμα κατεδάφισης, το οποίο δεν είχε εκτελεστεί λόγω εκκρεμούς έφεσης.

Ο υπουργός Γεωργίας ανέφερε από την πλευρά του ότι το Τμήμα Δασών έχει κλείσει περίπου το 80% των παράνομων προσβάσεων, ενώ με την πλήρη λειτουργία του Πάρκου και της παρκοφυλακής αναμένεται να ενισχυθεί η επιτήρηση. Επισήμανε, επίσης, ότι, για τις αυθαίρετες κατασκευές, υπάρχουν διαδικασίες που εκκρεμούν ενώπιον της Δικαιοσύνης, ενώ οι αρμοδιότητες επιβολής της νομοθεσίας είναι κατανεμημένες μεταξύ διαφορετικών Αρχών.

Αντιπαραθέσεις για τις οργανώσεις

Η συνεδρία σημαδεύτηκε και από έντονες αντιπαραθέσεις για τον ρόλο των περιβαλλοντικών οργανώσεων. Ο Επίτροπος Περιβάλλοντος και Ευημερίας των Ζώων, Ηλίας Μυριάνθους, υποστήριξε ότι η παρατεταμένη καθυστέρηση των έργων επιβαρύνει το φυσικό περιβάλλον και τις τοπικές κοινότητες, στερώντας παράλληλα δυνατότητες ανάπτυξης.

Την ανάγκη να προχωρήσουν τα έργα υπογράμμισε και ο πρόεδρος του Επαρχιακού Οργανισμού Αυτοδιοίκησης Πάφου, Χαράλαμπος Πιττοκοπίτης, υποστηρίζοντας ότι η παρατεταμένη εκκρεμότητα προκαλεί προβλήματα τόσο στο περιβάλλον όσο και στις τοπικές κοινωνίες, ενώ υπεραμύνθηκε του έργου του Τμήματος Δασών. Έντονη κριτική στις περιβαλλοντικές οργανώσεις άσκησε και ο δήμαρχος Πόλης Χρυσοχούς, Γιώτης Παπαχριστοφή, υποστηρίζοντας ότι μέσα από τις αντιδράσεις τους για τα έργα στον Ακάμα «βρήκαν λόγο ύπαρξης». Όπως ήταν λογικό, οι αναφορές αυτές προκάλεσαν την αντίδραση εκπροσώπων των οργανώσεων, με τον πρόεδρο της Επιτροπής, Ζαχαρία Κουλία, να παρεμβαίνει και να ζητά να επικεντρωθούν στα ουσιαστικά ζητήματα της συνεδρίας.

Από την πλευρά τους, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις υποστήριξαν ότι η έκθεση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας επιβεβαιώνει τις καταγγελίες που είχαν διατυπώσει για τις παραβάσεις στον Ακάμα. Το Terra Cypria ζήτησε να κατατεθούν στη Βουλή και να δημοσιοποιηθούν τα πορίσματα των τεσσάρων διοικητικών και πειθαρχικών ερευνών, ώστε να αποδοθούν ευθύνες όπου προκύπτουν, ενώ επέμεινε στην ανάγκη επαναξιολόγησης των έργων με βάση τους ειδικούς στόχους διατήρησης. Η Ομοσπονδία Περιβαλλοντικών Οργανώσεων Κύπρου τόνισε ότι η Χερσόνησος του Ακάμα πρέπει να προστατεύεται ως ενιαίο οικοσύστημα και ζήτησε να προηγηθούν τα αναγκαία διατάγματα προστασίας και η αποκατάσταση της περιβαλλοντικής ζημιάς. Επιφυλάξεις για την επανεκκίνηση των έργων εξέφρασαν και οι Φίλοι του Ακάμα, με τον δρα Κυριάκο Τσιμίλλη να ζητά συνολική αναθεώρηση των σχεδιασμών και να θέτει, με αφορμή τις εξαγγελίες του Υπουργού για μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, το ερώτημα: «Αν τώρα μπορούν, γιατί δεν είχαν στοχεύσει εξ αρχής στο μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα;».