Καταχρηστική διαβάθμιση εγγράφων της εκτελεστικής εξουσίας – Λειτουργοί αντιμέτωποι με ποινικό αδίκημα

Η εκτελεστική εξουσία διαβαθμίζει έγγραφα αδιακρίτως και καταχρηστικά, σε βάρος του δημοσίου συμφέροντος, της διαφάνειας και της λογοδοσίας.

Αυτό το μήνυμα έστειλε χθες η βουλευτής Ειρήνη Χαραλαμπίδου στη συνεδρίαση της κοινοβουλευτικής επιτροπής Θεσμών της Βουλής, κατά τη διάρκεια της οποίας συζητήθηκε το υπό αναφορά θέμα που είχε ως εισηγήτρια την ίδια.

Μάλιστα, τα όσα είπε κυρίως στην εισαγωγική της τοποθέτηση δεν αντικρούστηκαν από κανέναν εκ των προσκεκλημένων, οι οποίοι με έμμεσες ή άμεσες αναφορές αναγνώρισαν το πρόβλημα. Επισημάνθηκε, επίσης, ότι θα πρέπει να εμπεδωθεί η ανάλογη κουλτούρα, ώστε να αποφεύγεται η καταχρηστική διαβάθμιση των εγγράφων από εξουσιοδοτημένους λειτουργούς.

Ενδεικτικά του προβλήματος είναι και τα όσα ανέφερε ο επικεφαλής της Εθνικής Αρχής Ασφαλείας, αντισυνταγματάρχης Αλέξης Χατζηπροκόπης. Αναφέρθηκε στις πρόνοιες της Κανονιστικής Διοικητικής Πράξης 291/2025 (διάταγμα), εξηγώντας πως στη βάση αυτών «οπότε κάποιος κάνει αυτή την κατάχρηση -διαβάθμιση χωρίς λόγο- είναι υπόλογος ποινικά».

Αναγνωρίζοντας, μάλιστα, το ζήτημα, αναφέρθηκε σε προσπάθειες της Αρχής της οποίας προΐσταται προκειμένου να επιβάλλονται διοικητικά πρόστιμα σε όσους διαβαθμίζουν αδιακρίτως έγγραφα.

Να σημειωθεί πως σύμφωνα με το «περί Ασφάλειας Διαβαθμισμένων Πληροφοριών Διάταγμα του 2025», «ουδεμία πληροφορία εκδίδεται ως διαβαθμισμένη ή διατηρεί τέτοιο χαρακτηρισμό, με σκοπό την απόκρυψη παράνομων δραστηριοτήτων ή παραλείψεων ή την αποτροπή απόδοσης ευθύνης σε πρόσωπα».

Η διαβάθμιση μπορεί να γίνει (απόρρητο, εμπιστευτικό κ.λπ.) μόνο σε οκτώ περιπτώσεις, οι οποίες αφορούν όλες θέματα εθνικής ασφάλειας.

Η παραβίαση διατάξεων του διατάγματος μπορεί να ενεργοποιήσει το άρθρο 19(β) του Νόμου, με ανώτατη προβλεπόμενη ποινή επτά χρόνια φυλάκισης ή €350.000 πρόστιμο ή και τα δύο. Ο κ. Χατζηπροκόπης ανέφερε πως σε περίπτωση που υπάρξει παραβίαση της νομοθεσίας τότε αυτός που καλείται να εξετάσει/διερευνήσει είναι η Αστυνομία Κύπρου. Από τα διαμειφθέντα στη χθεσινή συνεδρίαση προκύπτει ότι δεν υπήρξε δίωξη για καταχρηστική διαβάθμιση εγγράφων.

Η ανώτερη δικηγόρος της Δημοκρατίας, Δένα Θεοδώρου, που εκπροσώπησε τον Γενικό Εισαγγελέα στη συνεδρίαση, αναφέρθηκε στα προβλήματα που προκαλούνται: «Πράγματι έχει δίκαιο η κ. Χαραλαμπίδου, υπάρχει μια κατάχρηση. Το βλέπουμε κι εμείς σε έγγραφα που έρχονται από διάφορες Υπηρεσίες διαβαθμισμένα ως εμπιστευτικά, ως άκρως απόρρητα, απόρρητα, τα οποία δυσκολεύουν τη διακίνηση. Δηλαδή, δεν μπορείς να τα στείλεις με ηλεκτρονικό μήνυμα, δεν μπορείς να τα στείλεις με έναν φάκελο. Πρέπει να σταλθούν με διπλό φάκελο και διά χειρός (…) Αυτή η υπερβολή οφείλεται στο ότι δεν έχουν κατανοήσει ακριβώς τη διαφορά των διαβαθμισμένων πληροφοριών με την προστασία των προσωπικών δεδομένων».

Κατόπιν παρέμβασης του προέδρου της επιτροπής Θεσμών, Δημήτρη Δημητρίου, η κ. Θεοδώρου μίλησε και για τη θεραπεία που προτείνει ώστε να καταπολεμηθεί το φαινόμενο: «Πρέπει να γίνεται ένας ενδελεχής έλεγχος. Θα πρέπει να σταλεί μια εγκύκλιος, είτε από τη Βουλή, είτε από τον Γενικό Εισαγγελέα, είτε από το Τμήμα Δημόσιας Διοίκησης και Προσωπικού που να αναφέρει τους βαθμούς διαβάθμισης, πότε πρέπει, τα άρθρα του διατάγματος 291/2025 και να επιστήει την προσοχή στους λειτουργούς ότι “δεν μπορείτε εσείς να διαβαθμίζετε χωρίς την έγκριση του προϊσταμένου και ότι θα πρέπει η έγκριση να δίνεται γραπτώς” (…)».