Ποινικό αδίκημα η οργανωμένη διαδικτυακή στοχοποίηση: Τι προβλέπει πρόταση νόμου της Τσιρίδου για κακόβουλες αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης

Φρένο στις συντονισμένες επιθέσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης σε βάρος προσώπων μέσω fake accounts επιχειρεί να θέσει πρόταση νόμου της προέδρου της επιτροπής Νομικών της Βουλής, Φωτεινής Τσιρίδου, η οποία θα συζητηθεί σήμερα.

Η πρόταση διαφέρει από το νομοσχέδιο που είχε παρουσιάσει προ περίπου ενός έτους το υπουργείο Δικαιοσύνης και για το οποίο προκλήθηκαν αντιδράσεις επειδή θεωρήθηκε ότι φίμωνε τους δημοσιογράφους αλλά περιόριζε την ελευθερία της έκφρασης, γι’ αυτό και αναλήφθηκε προσπάθεια να γίνουν αλλαγές.

Με την πρόταση νόμου καθορίζεται ως ποινικό αδίκημα η οργανωμένη διαδικτυακή στοχοποίηση ενός προσώπου, όπως και η κακόβουλη δημοσιοποίηση στοιχείων εντοπισμού ή ταυτοποίησης. Όπως ανέφερε στον «Φ» η κ. Τσιρίδου, σκοπός της πρότασης είναι η ενίσχυση του «περί της Προστασίας από Παρενόχληση και Παρενοχλητική Παρακολούθηση Νόμου του 2021», ώστε να αντιμετωπίζονται αποτελεσματικότερα σοβαρές μορφές παρενόχλησης που εκδηλώνονται μέσω του διαδικτύου, των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, των υπηρεσιών ανταλλαγής μηνυμάτων και άλλων μέσων τεχνολογίας πληροφοριών και επικοινωνιών.

Όπως εξήγησε η βουλευτής, η εξέλιξη του ψηφιακού περιβάλλοντος έχει καταστήσει δυνατή την εκδήλωση συντονισμένων εκστρατειών σε βάρος συγκεκριμένων προσώπων, με τη χρήση πολλαπλών ή ψευδών λογαριασμών, αυτοματοποιημένων μέσων και μαζικής διάδοσης περιεχομένου. Η έκταση και η ένταση αυτών των πρακτικών δύνανται να προκαλέσουν φόβο, σοβαρή ψυχική επιβάρυνση και ουσιώδη διατάραξη της προσωπικής, οικογενειακής, κοινωνικής ή επαγγελματικής ζωής των θυμάτων. Το ειδικό αδίκημα της οργανωμένης διαδικτυακής στοχοποίησης που εισάγεται, για να στοιχειοθετηθεί απαιτείται να αποδεικνύονται προηγούμενη συνεννόηση ή άλλη συντονισμένη δράση, γνώση του οργανωμένου χαρακτήρα της συμπεριφοράς και ουσιώδης συμβολή του κατηγορουμένου σε αυτή. Η ταυτόχρονη ή διαδοχική έκφραση απόψεων από περισσότερα πρόσωπα δεν συνιστά αφ’ εαυτής οργανωμένη στοχοποίηση. Απαιτείται κοινός σκοπός παρενόχλησης ή εκφοβισμού συγκεκριμένου φυσικού προσώπου.

Προβλέπεται, επίσης, ειδικό αδίκημα για την κακόβουλη δημοσιοποίηση στοιχείων εντοπισμού ή ταυτοποίησης. Η ρύθμιση αφορά περιπτώσεις κατά τις οποίες στοιχεία, όπως η διεύθυνση κατοικίας, η τρέχουσα ή συνήθης τοποθεσία, προσωπικοί αριθμοί τηλεφώνου, πληροφορίες για τον τόπο εργασίας ή στοιχεία ανήλικων μελών της οικογένειας, δημοσιοποιούνται χωρίς δικαίωμα και με σκοπό την πρόκληση φόβου ή παρενόχλησης ή την έκθεση του επηρεαζόμενου προσώπου σε πραγματικό και σοβαρό κίνδυνο.

Όπως εξήγησε η κ. Τσιρίδου, η διάταξη αυτή δεν υποκαθιστά ούτε περιορίζει τον «περί Προσωπικών Δεδομένων Νόμο». Αντικείμενό της είναι η ειδική ποινική απαξία που προκύπτει όταν στοιχεία εντοπισμού ή ταυτοποίησης χρησιμοποιούνται ως μέσο εκφοβισμού, παρενόχλησης ή έκθεσης ενός προσώπου ή της οικογένειάς του σε σοβαρό κίνδυνο. Ενισχύονται, περαιτέρω, οι εξουσίες του Δικαστηρίου, ώστε να δύναται να απαγορεύει τη συνέχιση της παράνομης διαδικτυακής συμπεριφοράς και να διατάσσει τον ύποπτο ή τον καθ’ ου η αίτηση να παύσει να καθιστά προσβάσιμο περιεχόμενο που τελεί υπό τον έλεγχό του και αποτελεί εκ πρώτης όψεως μέρος της καταγγελλόμενης παρενόχλησης.

Με την πρόταση νόμου λαμβάνεται ιδιαίτερη μέριμνα για την προστασία της ελευθερίας της έκφρασης και της πληροφόρησης. H πρόταση νόμου κατοχυρώνει ρητά την ελευθερία του Τύπου, τη δημοσιογραφική έρευνα, την πολιτική κριτική, την ακαδημαϊκή, επιστημονική, καλλιτεχνική και λογοτεχνική έκφραση, τη σάτιρα και τη συμμετοχή στη δημόσια συζήτηση. Παράλληλα, η έκφραση γνώμης, η άσκηση κριτικής και η δημοσίευση πληροφοριών για ζήτημα δημοσίου ενδιαφέροντος δεν μπορούν να θεωρηθούν από μόνες τους παρενόχληση ή οργανωμένη διαδικτυακή στοχοποίηση. Κατά την εφαρμογή των προτεινόμενων ρυθμίσεων επιβάλλεται να σταθμίζονται η συμβολή της επίδικης συμπεριφοράς σε συζήτηση δημοσίου ενδιαφέροντος, η ιδιότητα του επηρεαζόμενου προσώπου, το περιεχόμενο και η μορφή της δημοσίευσης, οι συνέπειές της, καθώς και η σοβαρότητα, η διάρκεια και η συχνότητα της συμπεριφοράς.

Τέλος, με την πρόταση, ενισχύονται, περαιτέρω, οι εξουσίες του Δικαστηρίου, ώστε να δύναται να απαγορεύει τη συνέχιση της παράνομης διαδικτυακής συμπεριφοράς και να διατάσσει τον ύποπτο ή τον καθ’ ου η αίτηση να παύσει να καθιστά προσβάσιμο περιεχόμενο που τελεί υπό τον έλεγχό του και αποτελεί εκ πρώτης όψεως μέρος της καταγγελλόμενης παρενόχλησης.

Ποινές φυλάκισης μέχρι πέντε χρόνια

Σύμφωνα με την πρόταση, «οργανωμένη διαδικτυακή στοχοποίηση» σημαίνει όταν πρόσωπο το οποίο, κατόπιν προηγούμενης συνεννόησης ή άλλης συντονισμένης δράσης με ένα ή περισσότερα άλλα πρόσωπα, οργανώνει, συντονίζει, υποκινεί ή εν γνώσει του συμβάλλει ουσιωδώς, μέσω μέσου τεχνολογίας πληροφοριών και επικοινωνιών, σε συμπεριφορά η οποία συνιστά αδίκημα, είναι ένοχο ποινικού αδικήματος. Για τη στοιχειοθέτηση του αδικήματος απαιτείται να αποδεικνύεται ότι το πρόσωπο γνώριζε τόσο τον συντονισμένο χαρακτήρα της συμπεριφοράς όσο και τον σκοπό της παρενόχλησης ή του εκφοβισμού συγκεκριμένου φυσικού προσώπου. Πρόσωπο το οποίο καταδικάζεται δυνάμει του παρόντος άρθρου υπόκειται σε ποινή φυλάκισης που δεν υπερβαίνει τα τρία έτη ή σε χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις τριάντα χιλιάδες ευρώ (€30.000) ή και στις δύο αυτές ποινές.

Σε περίπτωση κατά την οποία η συμπεριφορά προκαλεί φόβο στο θύμα ότι θα ασκηθεί βία εναντίον του ή εναντίον μέλους της οικογένειάς του ή προκαλεί σοβαρή ανησυχία ή σοβαρή αγωνία που έχει ουσιώδη αρνητική επίδραση στις καθημερινές του δραστηριότητες, το πρόσωπο που καταδικάζεται υπόκειται σε ποινή φυλάκισης που δεν υπερβαίνει τα πέντε έτη ή σε χρηματική ποινή που δεν υπερβαίνει τις πενήντα χιλιάδες ευρώ (€50.000) ή και στις δύο αυτές ποινές.