Κουμαριά και Αντρουκλιά: Δύο συγγενικά είδη δέντρων που συχνά μπερδεύουμε

Κουμαριά-Arbutus unedo

newsroom

Πριν 54 λεπτά

Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google

Της Αναστασίας Μηνά, Λειτουργός Επικοινωνίας, Ίδρυμα Λαόνα

Οι περισσότεροι αναγνωρίζουμε την κουμαριά (Arbutus sp) από τους χαρακτηριστικούς κόκκινους καρπούς της. Λίγοι όμως γνωρίζουμε ότι στην Κύπρο συναντώνται δύο συγγενικά είδη του γένους Arbutus: η Κουμαριά (Arbutus unedo L.) και η Άγριοκουμαριά ή Αντρουκλιά (Arbutus andrachne L.). Η διάκριση τους συμβάλλει στην καλύτερη κατανόηση και προστασία της κυπριακής βιοποικιλότητας.

Πώς μπορούμε να τα ξεχωρίσουμε; Η κουμαριά ξεχωρίζει από τον τραχύ, σκούρο καστανό φλοιό της που παραμένει στον κορμό, ο οποίος διαρρηγνύεται με την πάροδο του χρόνου. Αντίθετα, η αγριοκουμαριά έχει λείο, πορτοκαλοκόκκινο φλοιό που απολεπίζεται κάθε καλοκαίρι αποκαλύπτοντας έναν εντυπωσιακό ανοικτόχρωμο κορμό. Η κουμαριά συναντάται κυρίως σε δασικές περιοχές με μεγαλύτερη υγρασία, ενώ η αγριοκουμαριά αναπτύσσεται σε μεγαλύτερα υψόμετρα (100-1500), είναι ιδιαίτερα ανθεκτική στις χαμηλές θερμοκρασίες και στην έντονη ηλιακή ακτινοβολία, και συχνά αποικίζει απόκρημνες βραχώδεις πλαγιές.

Διαφέρουν ακόμα και ως προς την εποχή ανθοφορίας τους. Η κουμαριά ανθίζει το φθινόπωρο (Οκτώβρη-Μάρτη) και οι καρποί της χρειάζονται σχεδόν ένα χρόνο για να ωριμάσουν και να αποκτήσουν το χαρακτηριστικό κόκκινο χρώμα τους. Αντίθετα, η αγριοκουμαριά ανθίζει την άνοιξη (Φλεβάρη-Μάη) και παράγει μικρότερους, πορτοκαλοκόκκινους καρπούς με πιο λεία επιφάνεια.

Τα κούμαρα είναι πλούσια σε βιταμίνη C, πηκτίνες και αντιοξειδωτικά. Καταναλώνονται νωπά μόνο όταν είναι ώριμα και παραδοσιακά χρησιμοποιούνται για την παρασκευή μαρμελάδων και λικέρ.

Αποτελούν σημαντικά είδη του οικοσυστήματος μας. Τα άνθη τους προσφέρουν νέκταρ και γύρη στις μέλισσες και σε άλλους επικονιαστές. Οι καρποί τους γίνονται τροφή για πολλά είδη πουλιών και άγριων ζώων, συμβάλλοντας στην αναγέννηση της φυσικής βλάστησης. Παράλληλα, το φύλλωμα τους προσφέρει καταφύγιο στην πανίδα, ενώ το ριζικό τους σύστημα περιορίζει τη διάβρωση του εδάφους. Η προστασίας της κουμαριάς είναι ιδιαίτερα σημαντική, καθώς περιλαμβάνεται στον Κόκκινο Κατάλογο της Χλωρίδας της Κύπρου ως Κρισίμως Κινδυνεύον είδος, δηλαδή αντιμετωπίζει πολύ υψηλό κίνδυνο εξαφάνισης, ενώ και τα δύο είδη προστατεύονται εντός των κρατικών δασών και των περιοχών Natura 2000. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει η αναφορά υβριδίων (Arbutus andrachne × A. unedo) στην περιοχή του Ακάμα όπου τα δύο είδη συνυπάρχουν.

Το παραπάνω άρθρο γράφτηκε στα πλαίσια του έργου AENaON που προβάλει την διατροφική αξία των άγριων εδώδιμων φυτών και καρπών. Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο του Προγράμματος Interreg Ελλάδα-Κύπρος 2021–2027, με επικεφαλής το Ελληνικό Μεσογειακό Πανεπιστήμιο (ΕΛΠΕΠΑ) και τη συμμετοχή του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου (ΤΕΠΑΚ), της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου (ΠΝΑ), του Ιδρύματος Λαόνα και του Περιφερειακού Φυτωρίου Νοτίου Αιγαίου Α.Ε. Το σχετικό περιεχόμενο αποτελεί αποκλειστική ευθύνη των συντακτών του και δε μπορεί σε καμία περίπτωση να εκφράζει τις επίσημες απόψεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, των συμμετεχουσών χωρών και της Ειδικής Υπηρεσίας Interreg 2021-2027 (Διαχειριστικής Αρχής)»