Στο μικροσκόπιο θάνατοι και σοβαρές βλάβες ασθενών: Έλεγχος χωρίς συγκατάθεση νοσηλευτηρίου ή επαγγελματία υγείας

Θάνατοι ασθενών, σοβαρές βλάβες που προκαλούνται κατά την παροχή υπηρεσιών υγείας, ακόμη και περιστατικά στα οποία η ζωή ενός ασθενούς τέθηκε σε άμεσο κίνδυνο, θα μπορούν να τίθενται υπό ανεξάρτητη κλινική διερεύνηση, χωρίς να απαιτείται η συγκατάθεση του νοσηλευτηρίου ή του επαγγελματία υγείας.

Αυτό προβλέπει πρόταση νόμου που κατατέθηκε στη Βουλή εκ μέρους του ΑΛΜΑ – Πολίτες για την Κύπρο, με στόχο την κάλυψη ενός σημαντικού κενού στους μηχανισμούς διερεύνησης σοβαρών περιστατικών που καταγράφονται σε δημόσια και ιδιωτικά νοσηλευτήρια.

Η πρόταση τροποποιεί τη νομοθεσία για το Εθνικό Κέντρο Κλινικής Τεκμηρίωσης και Ποιότητας Υπηρεσιών Υγείας, παρέχοντάς του τη δυνατότητα να προχωρεί σε διερεύνηση σοβαρών συμβάντων ασφάλειας ασθενών, είτε κατόπιν καταγγελίας είτε αυτεπαγγέλτως.

Στο επίκεντρο δεν θα βρίσκεται η απόδοση ποινικών ή αστικών ευθυνών, αλλά η διαπίστωση των συνθηκών κάτω από τις οποίες σημειώθηκε ένα περιστατικό, ο εντοπισμός πιθανών αστοχιών και η αποτροπή επανάληψής του.

Ποια περιστατικά θα διερευνώνται

Σύμφωνα με την προτεινόμενη νομοθεσία, ως σοβαρό συμβάν ασφάλειας ασθενούς θα θεωρείται περιστατικό, πράξη ή παράλειψη κατά την παροχή υπηρεσιών υγείας που είχε ως αποτέλεσμα:

• Τον θάνατο ασθενούς.
• Σοβαρή σωματική, νευρολογική, ψυχική ή αναπτυξιακή βλάβη, μόνιμη ή παρατεταμένη.
• Απώλεια οργάνου, μέλους ή σημαντικής σωματικής λειτουργίας.
• Άμεσο και σοβαρό κίνδυνο για τη ζωή ή την υγεία του ασθενούς, ο οποίος απαίτησε επείγουσα παρέμβαση.

Στην ίδια κατηγορία θα μπορούν να εντάσσονται και περιστατικά ανάλογης σοβαρότητας.

Το Κέντρο θα αξιολογεί, μεταξύ άλλων, τη σοβαρότητα της βλάβης, την πιθανότητα επανάληψης του περιστατικού και το ενδεχόμενο ύπαρξης οργανωτικών ή συστημικών προβλημάτων.

Πρόσβαση σε φακέλους, βάρδιες και στοιχεία στελέχωσης

Ιδιαίτερη σημασία έχει η πρόνοια που προβλέπει ότι, εφόσον αποφασιστεί η διερεύνηση σοβαρού συμβάντος, δεν θα απαιτείται συγκατάθεση του παρόχου ή του επαγγελματία υγείας για τη διενέργεια των αναγκαίων κλινικών ελέγχων, επιθεωρήσεων και αξιολογήσεων.

Ο πάροχος θα υποχρεούται να συνεργάζεται με το Κέντρο και να παραχωρεί τα σχετικά στοιχεία.

Αυτά περιλαμβάνουν τον ιατρικό φάκελο του ασθενούς, τα κλινικά πρωτόκολλα και τις εσωτερικές διαδικασίες που ίσχυαν κατά τον χρόνο του συμβάντος, καθώς και στοιχεία για τη στελέχωση, τις βάρδιες και την κατανομή καθηκόντων.

Θα μπορούν επίσης να ζητούνται καταγραφές ιατροτεχνολογικού εξοπλισμού και πληροφοριακών συστημάτων, εφόσον σχετίζονται με το υπό διερεύνηση περιστατικό.

Η πρόσβαση στα στοιχεία θα περιορίζεται στα αναγκαία για τη διερεύνηση, με τήρηση της νομοθεσίας για την προστασία προσωπικών δεδομένων και του ιατρικού απορρήτου.

Σε περίπτωση αδικαιολόγητης άρνησης συνεργασίας, το Κέντρο θα μπορεί να ενημερώνει την αρμόδια εποπτική ή αδειοδοτική αρχή.

Ανεξάρτητα από ποινικές έρευνες

Η πρόταση προβλέπει ότι η κλινική διερεύνηση δεν θα αναστέλλεται αυτομάτως επειδή βρίσκεται σε εξέλιξη ποινική ή πειθαρχική έρευνα ή εκκρεμεί δικαστική διαδικασία για το ίδιο περιστατικό.

Θα υπάρχει, ωστόσο, συντονισμός με τις αρμόδιες αρχές, ώστε να προστατεύεται η ακεραιότητα της ποινικής έρευνας.

Παράλληλα, θεσπίζονται πρόνοιες για την αμεροληψία των προσώπων που θα αναλαμβάνουν τη διερεύνηση, αποκλείοντας όσους έχουν εμπλοκή στο περιστατικό ή συμφέρον από την έκβασή του.

Το κενό που επιχειρείται να καλυφθεί

Στην αιτιολογική έκθεση επισημαίνεται ότι σοβαρά περιστατικά σε δημόσια και ιδιωτικά νοσηλευτήρια έχουν αναδείξει την απουσία ανεξάρτητου μηχανισμού κλινικής διερεύνησης.

Το κενό, σύμφωνα με τους εισηγητές, γίνεται ιδιαίτερα αισθητό σε περιπτώσεις σοβαρής βλάβης χωρίς θάνατο, στις οποίες δεν τίθεται ζήτημα θανατικής ανάκρισης.

Όπως αναφέρεται, οι υφιστάμενοι μηχανισμοί παραπόνων δεν έχουν αρμοδιότητα να εξετάζουν ζητήματα ιατρικής αμέλειας, ενώ η προσφυγή στα πολιτικά δικαστήρια μπορεί να αποδειχθεί χρονοβόρα και δαπανηρή.

Η επιδίωξη είναι να εντοπίζονται όχι μόνο ενδεχόμενα κλινικά λάθη, αλλά και οργανωτικές ή συστημικές αδυναμίες, ώστε να διατυπώνονται συστάσεις που θα συμβάλλουν στην πρόληψη ανάλογων περιστατικών.

Η πρόταση νόμου υπογράφεται, εκ μέρους του ΑΛΜΑ – Πολίτες για την Κύπρο, από τους Οδυσσέα Μιχαηλίδη, Ερατώ Χαραλαμπίδου, Λίτσα Δρουσιώτου και Μιχάλη Παρασκευά.