Τον Δεκέμβριο στη Βουλή το κλείσιμο των social media για παιδιά κάτω των 15 ετών – Πώς θα λειτουργεί ο μηχανισμός επαλήθευσης ηλικίας

Σε ριζικές ρυθμίσεις για την προστασία των ανηλίκων στο ψηφιακό περιβάλλον προχωρά η Κυβέρνηση, με στόχο να θεσπίσει ως κατώτατο όριο ηλικίας τα 15 έτη για τη δημιουργία και διατήρηση λογαριασμού στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Σύμφωνα με τον υπουργό Οικονομικών, Μάκη Κεραυνό, το σχετικό νομοσχέδιο βρίσκεται ήδη υπό διαμόρφωση και αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή των Αντιπροσώπων για ψήφιση τον ερχόμενο Δεκέμβριο.

Ο υπουργός απαντώντας σε ερώτηση του βουλευτή του ΔΗΚΟ, Αδάμου Ασπρή, αναφέρει πως «το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε στις 16 Σεπτεμβρίου 2026, το Σχέδιο Δράσης (ΣΔ) για την Προστασία των Ανηλίκων στις επιγραμμικές υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης ή αλλιώς τα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης (ΜΚΔ). Μεταξύ των βασικών δράσεων του, το οποίο περιλαμβάνει, μεταξύ των βασικών δράσεων του ΣΔ περιλαμβάνεται η θέσπιση “ψηφιακής ηλικίας ενηλικίωσης” σε εθνικό επίπεδο, με προτεινόμενο όριο το 15ο έτος ως ελάχιστου ορίου ηλικίας, κάτω από το οποίο δεν θα επιτρέπεται η πρόσβαση στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης. Για την υλοποίηση της δράσης αυτής προωθείται η ετοιμασία σχετικού νομοσχεδίου, το οποίο βρίσκεται επί του παρόντος υπό διαμόρφωση από την αρμόδια ομάδα εργασίας. Το νομοσχέδιο αναμένεται να τεθεί σε νομοτεχνικό έλεγχο και δημόσια διαβούλευση κατά το προσεχές διάστημα, με στόχο να κατατεθεί για ψήφιση στη Βουλή των Αντιπροσώπων τον ερχόμενο Δεκέμβριο».

Πώς θα λειτουργεί ο εθνικός μηχανισμός επαλήθευσης ηλικίας

Ερωτηθείς πώς θα μπορούσε να λειτουργήσει στην πράξη ο μηχανισμός επαλήθευσης, ο κ. Κεραυνός σημειώνει πως «το ΣΔ αποτελεί έναν δυναμικό σχεδιασμό, η εφαρμογή του οποίου θα παρακολουθείται συστηματικά και θα επικαιροποιείται, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο, με βάση τις τεχνολογικές εξελίξεις και τις σχετικές πρωτοβουλίες που αναπτύσσονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Στο πλαίσιο αυτό, η Κυβέρνηση παρακολουθεί στενά τη νομοθετική πρωτοβουλία EU Kids Act, η οποία ανακοινώθηκε πρόσφατα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (ΕΕ), ώστε η υπό διαμόρφωση εθνική ρύθμιση να παραμένει συμβατή με τις βασικές κατευθύνσεις που διαμορφώνονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο και να διασφαλίζει τη μέγιστη δυνατή συμβατότητα με τις επερχόμενες ευρωπαϊκές ρυθμίσεις».

Όπως εξηγεί ο υπουργός, «αναφορικά με τον εθνικό μηχανισμό επαλήθευσης ηλικίας προγραμματίζεται η ενσωμάτωση στην εφαρμογή “Ψηφιακός Πολίτης” λύσης βασισμένης στο πρότυπο της τεχνικής λύσης της EE EU Age Verification blueprint. Η λύση θα επιτρέπει στους χρήστες να αποδεικνύουν ότι πληρούν το απαιτούμενο ηλικιακό όριο χωρίς να μοιράζονται πρόσθετα προσωπικά δεδομένα, παρά μόνο την ένδειξη του κατά πόσον πληρούν ή όχι το απαιτούμενο όριο ηλικίας. Η πρόσφατη πρόταση της ΕΕ για το EU Kids Act προβλέπει ότι τα συστήματα επαλήθευσης και διασφάλισης ηλικίας πρέπει να είναι ακριβή, αξιόπιστα, ασφαλή, ανθεκτικά σε καταχρήσεις, μη παρεμβατικά και προστατευτικά της ιδιωτικότητας των πολιτών».

Παράλληλα, προσθέτει, «η Κυβέρνηση αναγνωρίζοντας ότι η αποτελεσματική προστασία των ανηλίκων στα ΜΚΔ, δεν μπορεί να βασιστεί αποκλειστικά σε τεχνολογικά εργαλεία και νομοθετικές ρυθμίσεις, αλλά απαιτεί και την καλλιέργεια μιας ευρύτερης κουλτούρας ψηφιακής υπευθυνότητας».

Σύμφωνα με τον Μάκη Κεραυνό, η επιτυχία της πρωτοβουλίας προϋποθέτει τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων μερών, περιλαμβανομένων και των ίδιων των ψηφιακών πλατφορμών. Για το σκοπό αυτό, το Υφυπουργείο Καινοτομίας, διατηρεί ανοικτό δίαυλο επικοινωνίας με τους σχετικούς φορείς, προκειμένου να λαμβάνει υπόψη τις απόψεις τους περί του θέματος, οι οποίες θα συμβάλουν στην αξιολόγηση των πρακτικών και τεχνικών πτυχών εφαρμογής των προτεινόμενων μέτρων.

Περαιτέρω, όπως εξηγεί, «όσον αφορά τις πρόνοιες εποπτείας και συμμόρφωσης της προτεινόμενης νομοθεσίας, η Κυβέρνηση προχωρεί τη διαμόρφωση ενός πλαισίου πλήρως συμβατού με το Κανονισμό DSA και τις προβλεπόμενες από αυτόν πρόνοιες. Η εφαρμογή του εν λόγω κανονισμού διαχωρίζεται στις:

α) Πολύ Μεγάλες Επιγραμμικές Πλατφόρμες (VLOPs), οι οποίες τελούν υπό την αποκλειστική αρμοδιότητα για την εποπτεία και επιβολή των πρόσθετων υποχρεώσεων της ΕΕ, και

β) Λοιπές επιγραμμικές πλατφόρμες και πάροχοι ενδιάμεσων υπηρεσιών, όπου κύρια αρμοδιότητα εποπτείας και επιβολής ανήκει στο ΚΜ στο οποίο βρίσκεται η κύρια εγκατάσταση του παρόχου στην ΕΕ.

Ως εκ τούτου, για πλατφόρμες που είναι εγκατεστημένες σε άλλο ΚΜ αλλά επηρεάζουν Κύπριους χρήστες, η αρμόδια Κυπριακή Αρχή θα μπορεί να λειτουργεί ως σημείο συνεργασίας και διαβίβασης καταγγελιών σύμφωνα με το πλαίσιο που προβλέπει ο Κανονισμός».

Ο υπουργός τονίζει πως «πριν την οριστικοποίηση του νομοσχεδίου, θα πραγματοποιηθεί Αξιολόγηση του Αντικτύπου στα Δικαιώματα του Παιδιού (Child Rights Impact Assessment – CRIA), δημόσια διαβούλευση μέσω της πλατφόρμας “Φωνή του Πολίτη”, αλλά και οργανωμένος διάλογος με οργανώσεις νέων και αρμόδιων φορέων. Τα αποτελέσματα των πιο πάνω διαδικασιών θα ληφθούν υπόψη, με στόχο την αξιολόγηση και επιβεβαίωση του προτεινόμενου ηλικιακού ορίου και της συνολικής προσέγγισης υπό το πρίσμα των δικαιωμάτων του παιδιού».

Οι τρεις πυλώνες του Σχεδίου Δράσης

Ο αρμόδιος υπουργός σημειώνει πως το εγκεκριμένο Σχέδιο Δράσης αποτελεί ένα συνεκτικό πλαίσιο παρεμβάσεων για την προστασία των παιδιών στο ψηφιακό περιβάλλον, με ιδιαίτερη έμφαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης το οποίο αποτελείται από τρεις αλληλένδετους πυλώνες:

(α) τη διαμόρφωση πολιτικής και νομοθετική ρύθμιση,

(β) την αξιοποίηση τεχνολογικών εργαλείων, και

(γ) την εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση των πολιτών.

Η Κυβέρνηση, καταλήγει, «θεωρεί ότι η αποτελεσματική προστασία των ανηλίκων απαιτεί συνδυασμό νομοθετικών, τεχνολογικών και εκπαιδευτικών παρεμβάσεων. Για τον λόγο αυτό, το Σχέδιο περιλαμβάνει εκτεταμένες δράσεις εκπαίδευσης, ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης παιδιών, γονέων και εκπαιδευτικών, καθώς και δράσεις ενίσχυσης της ψηφιακής παιδείας».