Στην ηλεκτρική καρέκλα των Φυλακών από Δευτέρας ο νέος διευθυντής: Πρώτο στοίχημα η πειθαρχία – Ποιες είναι οι 5 μεγάλες πληγές που καλείται να διαχειριστεί

Αναλαμβάνει την ερχόμενη Δευτέρα τα καθήκοντά του ο νέος διευθυντής των Κεντρικών Φυλακών. Σε μια τελετή με φιλαρμονικές, επισήμους και παρατάξεις, ο πρώην ταξίαρχος Γιώργος Ιωάννου, θα καθίσει σε μια δύσκολη και κρίσιμη περίοδο, στην καρέκλα του διευθυντή, η οποία είναι ίσως η πλέον ηλεκτρική της δημόσιας υπηρεσίας.

Ο κ. Ιωάννου θα είναι ο πρώτος διευθυντής του σωφρονιστικού ιδρύματος που θα φέρει στολή (ο κανονισμός καθορίζει ως προαιρετική τη στολή για τον διευθυντή) γεγονός που δείχνει τον τρόπο που θα κινηθεί. Πρωταρχικός του στόχος είναι η πειθαρχία ένθεν και ένθεν, τόσο του προσωπικού όσο και των κρατουμένων.

Στολή, σύμφωνα με τα όσα ενθυμάται ο γράφων, είχε φορέσει για ένα διάστημα ο τότε εκτελών χρέη διευθυντή ανώτερος αξιωματικός της Αστυνομίας Πανίκος Κυριάκου. Πριν ή μετά ουδείς άλλος φόρεσε στολή, αφού όλοι ήταν με πολιτική περιβολή και μόνο το προσωπικό φέρει την ειδική ενδυμασία με τα διακριτικά «Τμήμα Φυλακών».

Πίσω από τις επισημότητες και τις στολές κρύβονται σωρεία προβλημάτων που θα πρέπει να τύχουν άμεσου χειρισμού από τον κ. Ιωάννου, γιατί οι φυλακές δεν αντέχουν άλλη πίστωση χρόνου. Ουδείς αμφιβάλλει ότι θα έχει την πλήρη στήριξη του υπουργού Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως Κώστα Φυτιρή, αφού σύμφωνα με πληροφορίες, ευνοούσε στη θέση έναν πρώην «συνάδελφο» με πειθαρχία.

Πέραν τούτου, οι προκλήσεις μέχρι να είναι έτοιμες οι νέες φυλακές, δεν σηκώνουν αναβολές. «Αν δεν λύσεις άμεσα τα προβλήματα των φυλακών, θα σε στείλουν σπίτι σου χωρίς να το καταλάβεις», ήταν η θέση προσώπου που διετέλεσε για ένα χρονικό διάστημα στη θέση του διευθυντή.

Τα προβλήματα των φυλακών είναι και διαχρονικά αλλά αρκετά δημιουργήθηκαν με ανοχές, ατιμωρησία και χαλαρότητα στην εφαρμογή των κανονισμών. Κατάδικοι σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της CPT δημιούργησαν κλίκες και ελέγχουν πτέρυγες προφανώς με την ανοχή του προσωπικού, ενώ τα προβλήματα του υπερπληθυσμού και της υποστελέχωσης είναι άλυτα λόγω κακών σχεδιασμών, μη λήψης των αναγκαίων μέτρων αποσυμφόρησης και η έλλειψη της απαραίτητης προσοχής από τις κυβερνήσεις.

Τα κινητά τηλέφωνα και τα ναρκωτικά είναι από τα πιο σοβαρά ζητήματα που πρέπει να τύχουν άμεσου χειρισμού και είναι αυτά γύρω από τα οποία κινείται όλη η φυλακή. Τα χρήματα που διακυβεύονται είναι πολλά και το να εισαχθεί ένα κινητό και να φτάσει στον κρατούμενο μπορεί να στοιχίσει πάνω από πέντε χιλιάρικα. Και στη μέση όλων αυτών βρίσκεται το προσωπικό, κουρασμένο, εξαντλημένο με μια μικρή ομάδα να μην αντιστέκεται στους πειρασμούς γιατί τα ναρκωτικά και τα κινητά δεν περνούν μόνα τους στα κελιά.

Εκτός όλων αυτών είναι και οι ξυλοδαρμοί – βιασμοί κρατουμένων που συνθέτουν μίαν εικόνα πολύ σκοτεινή γι’ αυτό και ο νέος διευθυντής θα πρέπει να ριχθεί άμεσα στα βαθιά για να βρει λύσεις και να κόψει οφίκια που αποκτήθηκαν με ανοχές.

Ποιος κάνει κουμάντο

Η στολή ίσως εδώ να έχει το ρόλο της στέλνοντας μηνύματα πως κουμάντο θα κάνει πλέον ο νέος διευθυντής και η διοίκηση και όχι οι κρατούμενοι. Διεθνείς εκθέσεις καταγράφουν αύξηση περιστατικών βίας με ξυλοδαρμούς και συμπλοκές εντός των Φυλακών καθώς και κρατούμενους που ελέγχουν πτέρυγες και φυσικά ότι διακινείται σε αυτές. Κυρίως κινητά και ναρκωτικά. Έγιναν πολλές προσπάθειες να εισαχθούν κινητά μέσω drones ή μέσω άλλων αντικειμένων, κατά τα επισκεπτήρια, ενώ υπάρχουν ενδείξεις και για εμπλοκή μικρής ομάδας δικηγόρων.

Η ζήτηση υπάρχει γι’ αυτό και η προσφορά έρχεται με κάθε μέσο και τρόπο. Από την άλλη, τα κινητά είναι ίσως το πλέον περιζήτητο προϊόν γι’ αυτό και οι κατασχέσεις σχεδόν καθημερινές. Από την πλευρά της η διοίκηση και κατ’ επέκταση το Υπουργείο Δικαιοσύνης κατέβαλε διαχρονικά κινήσεις για να ανακόψει την κατάσταση με τα κινητά και τα ναρκωτικά. Οι κινήσεις αυτές αποδείχτηκαν σπασμωδικές αφού ακόμη δεν έχει εγκατασταθεί ένα ολοκληρωμένο σύστημα που να κόβει μαχαίρι το σήμα των κινητών.

Το μηχάνημα εντοπισμού ναρκωτικών είναι πεπαλαιωμένο, ενώ το μηχάνημα για έλεγχο σώματος αφορά μόνο σε μεταλλικά αντικείμενα, αφού δεν ανιχνεύει ναρκωτικές ουσίες. Αν τις κρύψεις επιμελώς περνούν απαρατήρητες. Από την άλλη, η απενεργοποίηση των κινητών είναι μια πονεμένη ιστορία, αφού οι προσπάθειες για εγκατάσταση ενός συστήματος κατέρρευσαν η σύμβαση καταγγέλθηκε και τώρα βρισκόμαστε στο στάδιο μόνο του εντοπισμού του σήματος. Η αποκοπή του αργεί ακόμα.

Γι’ αυτό και οι κρατούμενοι κάνουν πάρτι, αφού μόλις εντοπιστεί το ένα κινητό φέρνουν άλλο. Είναι γι’ αυτό που ο νέος διευθυντής θα πρέπει να επιστρατεύσει όλη τη δύναμή του να πιέσει ώστε να εγκατασταθεί το γρηγορότερο ένα σύστημα που να κόβει το σήμα των κινητών, οπόταν η εισαγωγή τους δεν θα έχει πλέον νόημα.

Ο υπερπληθυσμός υπάρχει, οι λύσεις αργούν

Ο υπερπληθυσμός είναι κάτι που δεν τιμά ούτε την χώρα μας ούτε κανέναν, αφού αυτό που με εκθέσεις τόσο διεθνών Επιτροπών όσο και της Επίτροπου Διοίκησης, καταγράφει πως άτομα κοιμούνται στο πάτωμα και ουρούν σε μπουκάλες το βράδυ λόγω ανεπαρκών εγκαταστάσεων. Η απόφαση για νέες φυλακές είναι στη σωστή πλευρά της ιστορίας, αλλά δεν θα λύσουν το πρόβλημα σήμερα ούτε αύριο, ενώ οι φυλακές ασφυκτιούν.

1200 κρατούμενοι σε κελιά για 850 και άλλοι 200 περίπου σε αστυνομικά κρατητήρια. Μιλούμε για έναν πληθυσμό άνω των 1300 ανθρώπων και με μπαλώματα ψάχνουμε λύσεις, ενώ ακόμα συζητάμε για ηλεκτρονικά βραχιολάκια σε υπόδικους πέντε χρόνια μετά το πρώτο νομοσχέδιο.

Όλοι εκτιμούν ότι μέχρι να μπουν οι μπουλντόζες στον χώρο που θα ανεγερθούν οι νέες φυλακές, θα πρέπει να βρεθούν λύσεις για τους σημερινούς κρατούμενους ενώ τα μπαλώματα δεν λύνουν το πρόβλημα. Η απλή διαχείριση ενός χρόνιου προβλήματος δεν είναι η λύση του. Εκκρεμεί επίσης η δημιουργία φυλακών ανηλίκων, ένα ζήτημα που γυροφέρνετε χωρίς επίλυση με τη CPT να ζητά απομάκρυνση των νεαρών από τους ενήλικες και τη Βουλή να αντιδρά για νέες παρατάσεις.

Από την άλλη, το προσωπικό που εργάζεται τίμια και συνειδητά θα πρέπει να στηριχθεί ώστε να πάρει ανάσες. Το γεγονός ότι εμφανίζονται κατά καιρούς κρούσματα διαφθοράς δεν σημαίνει ότι όλοι είναι διεφθαρμένοι και η προσέλκυση Ελλήνων για πρόσληψη ως δεσμοφύλακες ελπίζουμε να βοηθήσει στην έλλειψη προσωπικού.

Το σίγουρο είναι πως οι τρεις πρώτοι μήνες της θητείας του νέου διευθυντή θα δείξουν πού θα κινηθεί και παράλληλα πώς θα αντιδράσει η φυλακή στη νέα φιλοσοφία που θα εφαρμόσει. Σωφρονισμός με σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα και αποκατάσταση θα πρέπει να είναι το τρίπτυχο – ευαγγέλιο για τον νέο διευθυντή.