Ασφαλτικό στο Μιτσερό με αυστηρούς όρους και συνεχείς ελέγχους

Οι προβλέψεις για την ποιότητα του αέρα, η απόσταση από τις κατοικημένες ζώνες και η δυνατότητα συμμετοχής των κοινοτήτων στην παρακολούθηση

Η έναρξη των εργασιών για τη μονάδα ασφαλτικού στο Μιτσερό επανέφερε το θέμα στο προσκήνιο, συνοδευόμενη από αντιδράσεις των γύρω κοινοτήτων. Οι κάτοικοι εκφράζουν ανησυχίες για τη δημόσια υγεία και την ενδεχόμενη πρόσθετη επιβάρυνση της περιοχής. Η συζήτηση στρέφεται στα ευρήματα των περιβαλλοντικών μελετών, στους όρους λειτουργίας και στον τρόπο με τον οποίο θα ελέγχεται η τήρησή τους.

Η περιβαλλοντική ωστόσο αξιολόγηση της μονάδας ασφαλτικού στο Μιτσερό προβλέπει μικρή πρόσθετη επιβάρυνση για τις γύρω κοινότητες, υπό την προϋπόθεση πάντα ότι θα εφαρμόζονται τα μέτρα προστασίας και θα διασφαλίζεται η σωστή λειτουργία της. Βασικό στοιχείο του φακέλου, αποτελεί η μεγάλη απόσταση από τις οικιστικές περιοχές, ενώ η γνωμοδότηση του Τμήματος Περιβάλλοντος συνοδεύεται από συγκεκριμένες απαιτήσεις για τον περιορισμό των εκπομπών και τον έλεγχό τους.

Τα ευρήματα των μελετών δίνουν σε σημαντικό βαθμό απαντήσεις στις ανησυχίες για την ποιότητα του αέρα και τη δημόσια υγεία. Η εφαρμογή των όρων, ωστόσο, θα κριθεί και κατά τη λειτουργία της εγκατάστασης, μέσα από τις μετρήσεις και την εποπτεία των αρμόδιων υπηρεσιών.

Την ίδια ώρα οι επιφυλάξεις των κατοίκων συνδέονται και με την εμπειρία μιας περιοχής που αντιμετωπίζει ήδη περιβαλλοντικές οχλήσεις. Είναι ως εκ τούτου σημαντικό παράλληλα με τη λειτουργία του ασφαλτικού στην περιοχή να αντιμετωπιστούν προβλήματα που επηρεάζουν σήμερα την καθημερινότητά των κατοίκων της περιοχής.

Η απόσταση από τις κατοικημένες περιοχές

Το τεμάχιο όπου χωροθετείται η μονάδα απέχει περίπου 2,7 χιλιόμετρα από το όριο της οικιστικής ζώνης του Μιτσερού και 2,8 χιλιόμετρα από εκείνο της Κάτω Μονής. Στη γνωμοδότηση καταγράφεται επίσης ότι σε ακτίνα 1.500 μέτρων δεν εντοπίζονται κατοικίες. Η θέση βρίσκεται εκτός του οικιστικού ιστού, κοντά στα υφιστάμενα λατομεία που παρέχουν τις βασικές πρώτες ύλες για τη λειτουργία του εργοστασίου.

Η γειτνίαση αυτή εξυπηρετεί την παραγωγή και περιορίζει τις μεταφορές άμμου και χαλικιού προς τη μονάδα. Τα υλικά θερμαίνονται και αναμειγνύονται με άσφαλτο, η οποία φθάνει έτοιμη, για την παραγωγή του μείγματος που χρησιμοποιείται στην κατασκευή και τη συντήρηση των δρόμων.

Η απόσταση πάντως από την οικιστική περιοχή είναι αισθητά μεγαλύτερη από τις ελάχιστες αποστάσεις που καθορίζονται σε άλλα ευρωπαϊκά πλαίσια χωροθέτησης. Στη Γαλλία προβλέπεται απόσταση 100 μέτρων από κατοικίες για παρόμοιες μονάδες, ενώ σε διάφορες περιοχές του Βελγίου και της Γερμανίας προβλέπονται αποστάσεις από 100 μέχρι και 500 μέτρα για μονάδες αντίστοιχης δυναμικότητας.  

Τι δείχνει η περιβαλλοντική αξιολόγηση

Η μελέτη επιπτώσεων εξέτασε πώς μεταφέρονται οι εκπομπές με τον αέρα και σε ποιες συγκεντρώσεις αναμένεται να φθάνουν στις κοινότητες. Συνυπολογίστηκε και η υφιστάμενη επιβάρυνση της ατμόσφαιρας. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα που καταγράφει η γνωμοδότηση, η πρόσθετη συμβολή της μονάδας στους εξεταζόμενους ρύπους είναι μικρή και οι συνολικές συγκεντρώσεις παραμένουν εντός των ορίων που χρησιμοποιήθηκαν στην αξιολόγηση.

Ενδεικτικά, για το βενζόλιο, η συνολική συγκέντρωση που υπολογίστηκε στο Μιτσερό, μαζί με ό,τι υπάρχει ήδη στην ατμόσφαιρα, αντιστοιχεί σε λιγότερο από το ένα δέκατο του ετήσιου ορίου που χρησιμοποιήθηκε στη μελέτη. Το στοιχείο αφορά τον αέρα στην κοινότητα, όπου εξετάζεται η έκθεση των κατοίκων.

Παρόμοια εικόνα παρουσιάζουν και οι μελέτες που εκπονήθηκαν για τις οσμές. Η πρόσθετη επίδραση ως αποτέλεσμα της λειτουργίας του εργοστασίου εκτιμάται ως γενικά μικρή σε αποστάσεις πέραν των 600 μέτρων, εφόσον εφαρμόζονται τα προβλεπόμενα μέτρα και ο εξοπλισμός λειτουργεί και συντηρείται σωστά. Στην περιβαλλοντική μελέτη, οι υπολογιζόμενες οσμές από τη μονάδα στους αποδέκτες, δηλαδή στις κοινότητες της περιοχής, βρίσκονται πολύ χαμηλότερα από τα σχετικά όρια.

Οι ανησυχίες για τη δημόσια υγεία

Οι ανησυχίες πάντως για τη δημόσια υγεία φαίνεται να μην στηρίζονται σε πραγματικά δεδομένα. Η επαγγελματική έκθεση κατά την ασφαλτόστρωση ενέχει μεν κάποιους κινδύνους, όχι όμως μεγαλύτερους από μια σειρά από άλλες επαγγελματικές εκθέσεις και εργασίες. Σε κάθε περίπτωση αυτό που έχει σημασία είναι οι ουσίες, η ποσότητα, η διάρκεια της έκθεσης και η απόσταση από το σημείο.

Στην περίπτωση δε της ασφαλτόστρωσης, ο κίνδυνος αφορά εργαζομένους που βρίσκονται κοντά στη θερμή άσφαλτο και εκτίθενται στις εκπομπές της κατά την εργασία τους. Δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη κινδύνου για τους κατοίκους μιας οικιστικής ζώνης σχεδόν τρία χιλιόμετρα μακριά. Για τις κοινότητες, το κρίσιμο στοιχείο είναι τι φθάνει τελικά στον αέρα που αναπνέουν. Η περιβαλλοντική μελέτη εκτιμά μικρή πρόσθετη επιβάρυνση από τους εξεταζόμενους ρύπους και συνολικές συγκεντρώσεις χαμηλότερες από τα όρια της αξιολόγησης. Τα ευρήματα είναι καθησυχαστικά, με προϋπόθεση την εφαρμογή των μέτρων προστασίας και την επαλήθευσή τους με μετρήσεις κατά τη λειτουργία.

Η δικαστική πορεία του έργου

Η προσπάθεια για ανέγερση της μονάδας πάει πίσω αρκετά χρόνια καθώς η αδειοδότηση της έχει αποτελέσει αντικείμενο διαδοχικών δικαστικών διαδικασιών. Πρόσφατα, το αίτημα για αναστολή της πολεοδομικής άδειας και απαγόρευση των εργασιών απορρίφθηκε, ενώ στις 15 Οκτωβρίου το Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο απέρριψε και την αίτηση για εξέταση της ενδιάμεσης απόφασης σε τρίτο βαθμό. Καθώς δεν υφίσταται πλέον σε ισχύ δικαστική απαγόρευση οι εργασίες για ανέγερση του ασφαλτικού έχουν ξεκινήσει.

Κατά τα διαστήματα ωστόσο που ίσχυε η αναστολή εργασιών τηρήθηκε στάση αναμονής, χωρίς να πραγματοποιούνται εργασίες. Η κύρια έφεση κατά της πολεοδομικής άδειας παραμένει εκκρεμής ενώπιον του Διοικητικού Εφετείου.

Έλεγχοι και πρόσβαση στις μετρήσεις

Σημαντικό ρόλο ως προς τη λειτουργία του εργοστασίου έχουν και οι όροι της περιβαλλοντικής αρχής. Σε αυτούς περιλαμβάνονται φίλτρα για τη συγκράτηση της σκόνης, κλειστός χώρος ανάμειξης και πλήρως κλειστή φόρτωση των φορτηγών, με συλλογή και επεξεργασία των εκπομπών. Για τη φόρτωση συγκεκριμένα προβλέπεται φίλτρο ενεργού άνθρακα. Σύμφωνα πάντα με τους όρους αδειοδότησης, απαγορεύεται η χρήση μηχανέλαιων ή άλλων αποβλήτων ως καυσίμων, ενώ η κανονική λειτουργία πρέπει να γίνεται με σύνδεση στο δίκτυο της ΑΗΚ.

Σημαντική είναι επίσης η απαίτηση για σειρά μετρήσεων στο φουγάρο στο στάδιο της δοκιμαστικής λειτουργίας. Σε περίπτωση που δεν τηρούνται τα όρια, η εγκατάσταση δεν θα μπορεί να λειτουργήσει μέχρι τη λήψη διορθωτικών μέτρων. Προβλέπονται επίσης περιοδικές μετρήσεις, τήρηση αρχείων συντήρησης και υπεύθυνο πρόσωπο για τα αντιρρυπαντικά συστήματα με την εταιρεία να έχει την ευθύνη εφαρμογής των όρων και τις αρμόδιες υπηρεσίες την ευθύνη εποπτείας.

Η γνωμοδότηση προβλέπει μετρήσεις από ανεξάρτητο εργαστήριο και παρακολούθηση των μετεωρολογικών συνθηκών. Τα στοιχεία αυτά, μαζί με τα αρχεία παραγωγής και συντήρησης, θα επιτρέπουν να εξετάζεται η λειτουργία της μονάδας με συγκεκριμένα δεδομένα. Οι υποχρεώσεις παρακολούθησης συνεχίζονται και μετά την αρχική έναρξη λειτουργίας.

Η δηλωμένη πρόθεση της εταιρείας να διαθέτει στο κοινό τα μετρητικά δεδομένα θα μπορούσε να δώσει στις κοινότητες άμεση πρόσβαση στην εικόνα της λειτουργίας. Η σύσταση μιας τοπικής επιτροπής με συμμετοχή εκπροσώπων τους θα επέτρεπε να παρακολουθούν τα αποτελέσματα και να θέτουν τυχόν ζητήματα έγκαιρα στις αρμόδιες υπηρεσίες. Η συμμετοχή αυτή θα συμπλήρωνε τον έλεγχο από τις αρμόδιες αρχές, με σαφή ενημέρωση για το τι μετράται και πώς αντιμετωπίζονται τυχόν αποκλίσεις.

Ανάγκη για βελτίωση της υφιστάμενης κατάστασης

Η συζήτηση πάντως για το ασφαλτικό εξελίσσεται σε μια περιοχή με υπαρκτά προβλήματα οσμών. Η συμπληρωματική μελέτη που ανατέθηκε από το Τμήμα Περιβάλλοντος εξέτασε τη σωρευτική επίδραση των δραστηριοτήτων και συνέδεσε τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι κοινότητες κυρίως με τις κτηνοτροφικές μονάδες, τα σφαγεία της περιοχής και τη διαχείριση των αποβλήτων τους. Για το ασφαλτικό, η ίδια αξιολόγηση εκτιμά γενικά μικρή πρόσθετη επίδραση από οσμές πέραν των 600 μέτρων.

Η μελέτη πάντως καταδεικνύει την ανάγκη όπως η πολιτεία, η κυβέρνηση και οι αρμόδιες αρχές να προχωρήσουν σε ουσιαστικές παρεμβάσεις για μείωση της υφιστάμενης όχλησης.  Η διαχείριση λυμάτων και αποβλήτων, οι έλεγχοι στις ήδη εγκατεστημένες μονάδες και η εφαρμογή των περιβαλλοντικών τους υποχρεώσεων παραμένουν αναγκαία βήματα έτσι ώστε να βελτιωθούν οι συνθήκες που βιώνουν οι κάτοικοι της περιοχής.