Ανάσα €1,5 εκατ. στους αγρότες για την κρίση στη Μέση Ανατολή – Ποιοι οι δικαιούχοι και πότε θα γίνουν οι πληρωμές

Σοβαρούς κλυδωνισμούς στην αγροτική παραγωγή και το κόστος λειτουργίας των γεωργοκτηνοτρόφων στην Κύπρο και ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση έχει προκαλέσει η νέα γεωπολιτική κρίση στη Μέση Ανατολή και ειδικότερα το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ. Οι γεωργοί βρίσκονται αντιμέτωποι με σοβαρή αύξηση του κόστους καυσίμων, με άμεσες συνέπειες για τη βιωσιμότητα τους και τη συνέχιση της αγροτικής παραγωγής τους. Η αύξηση του κόστους παραγωγής συνεπάγεται άμεση πίεση στις τιμές πώλησης των γεωργικών προϊόντων και απώλεια εισοδήματος για τους γεωργούς. Ταυτόχρονα, η αύξηση του κόστους των λιπασμάτων και του αγροτικού πετρελαίου επηρεάζει άμεσα την επισιτιστική ασφάλεια των Ευρωπαίων καταναλωτών.

Ως απάντηση στις ασφυκτικές πιέσεις που δέχονται οι πρωτογενείς τομείς, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εξέδωσε στις 27 Ιουλίου 2026 τον Εκτελεστικό Κανονισμό (ΕΕ) 2026/1894, θέτοντας σε εφαρμογή σχέδιο έκτακτης χρηματοδοτικής στήριξης συνολικού ύψους €540 εκατ. σε επίπεδο ΕΕ.

Για την Κύπρο, το εγκεκριμένο πακέτο ανέρχεται στα €1.501.200 και κατανέμεται σε δύο στοχευμένα εθνικά σχέδια για την κάλυψη του αυξημένου κόστους σε λιπάσματα και καύσιμα.

Η κρίση στην περιοχή της Μέσης Ανατολής, η οποία κορυφώθηκε από τα τέλη Φεβρουαρίου του 2026, επέφερε άμεσες διαταραχές στην αλυσίδα εφοδιασμού βασικών ενεργειακών προϊόντων, όπως το πετρέλαιο και το υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), το οποίο αποτελεί βασική πρώτη ύλη για την παραγωγή αζωτούχων λιπασμάτων.

• Τον Μάιο του 2026, οι μέσες τιμές των αζωτούχων λιπασμάτων κατέγραψαν άλμα 30% σε σύγκριση με τον Φεβρουάριο του ίδιου έτους και ήταν περίπου 70% υψηλότερες από τον μέσο όρο του 2024, ενώ τα φωσφορικά λιπάσματα κινήθηκαν 22% υψηλότερα από τον μέσο όρο του 2024. Σύμφωνα μάλιστα με τα στοιχεία του Τμήματος Γεωργίας για 23 βασικούς τύπους λιπασμάτων που καλύπτουν το 75% των εισαγωγών, η μεσοσταθμική αύξηση φτάνει το 30,62% με τις αυξήσεις ανά τύπο να κυμαίνονται από 15% έως 40%.

• Η μέση τιμή πώλησης ανά λίτρο χρωματισμένου αγροτικού πετρελαίου χωρίς ΦΠΑ και τον ελάχιστο ειδικό φόρο κατανάλωσης των €0,021 διαμορφώθηκε στα €0,787 το 2025, ενώ κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 εκτοξεύτηκε στα €0,913, καταγράφοντας μεσοσταθμική αύξηση της τάξης του 16% (€0,126 ανά λίτρο).

Το Υπουργείο Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, αξιοποιώντας το ευρωπαϊκό πλαίσιο, προχώρησε στην ετοιμασία δύο εξειδικευμένων σχεδίων συνολικού προϋπολογισμού €1.501.200, τα οποία έτυχαν της έγκρισης και του Υπουργείου Οικονομικών.

Σχέδιο έκτακτης βοήθειας για το «χρωματισμένο» αγροτικό πετρέλαιο

Με βάση στοιχεία που λήφθηκαν από το Υπουργείο Ενέργειας, Εμπορίου και Βιομηχανίας, η μέση τιμή πώλησης κατά το έτος 2025, ανά λίτρο χρωματισμένου αγροτικού πετρελαίου, αφαιρεμένου του ποσού που αντιστοιχεί στο 19% ΦΠΑ και του ελάχιστου ειδικού φόρου κατανάλωσης των €0,021, ήταν €0,787, ενώ αντίστοιχα η μέση τιμή πώλησης του χρωματισμένου αγροτικού πετρελαίου κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026 ήταν €0,913. Συνεπώς, λόγω των επιπτώσεων του πολέμου στη Μέση Ανατολή υπάρχει αύξηση στην αρχική τιμή του χρωματισμένου πετρελαίου, πριν την επιβολή οποιουδήποτε φόρου, της τάξεως περίπου του 16% (€0,126 ανά λίτρο). Μέσω του Σχεδίου θα παρέχεται ενίσχυση σε φυσικά και νομικά πρόσωπα συμπεριλαμβανομένων και συνεταιρισμών, που είναι επαγγελματίες γεωργοί, για κάλυψη μέρους του κόστους αγοράς της συνολικής ποσότητας χρωματισμένου πετρελαίου, για την περίοδο από 1η Απριλίου μέχρι 31 Οκτωβρίου 2026. Η εν λόγω ενίσχυση δε θα ξεπερνά τα €0,126 ανά λίτρο χρωματισμένου πετρελαίου που παραλήφθηκε από τους αγρότες τη συγκεκριμένη περίοδο.

Η συνολική ποσότητα χρωματισμένου αγροτικού πετρελαίου ανά επαγγελματία γεωργό για την επιλέξιμη περίοδο, θα δηλώνεται από το γεωργό στην αίτηση του προσκομίζοντας αντίγραφο του βιβλιαρίου παραλαβών χρωματισμένου πετρελαίου από πρατήριο/ διανομέα καυσίμων. Παράλληλα, θα γίνουν διασταυρούμενοι έλεγχοι με τη βάση δεδομένων του Τμήματος Τελωνείων του Υπουργείου Οικονομικών, σε σχέση με τη συνολική ποσότητα αγοράς χρωματισμένου πετρελαίου την περίοδο από 1η Απριλίου μέχρι 31 Οκτωβρίου 2026.

Το συνολικό κόστος του Σχεδίου δεν αναμένεται να ξεπεράσει τις €800.000. Το συγκεκριμένο ποσό θα επιμεριστεί έτσι ώστε να δοθεί ισόποση ενίσχυση ανά λίτρο χρωματισμένου πετρελαίου, για το σύνολο του χρωματισμένου πετρελαίου που έχει παραληφθεί στην ουσιώδη επτάμηνη περίοδο από τους επιλέξιμους επαγγελματίες γεωργούς. Το μέγιστο ποσό ανά δικαιούχο θα ανέρχεται σε €5.000 και το κατώτατο ποσό  σε €100.

Τιμές αγροτικού πετρελαίου ανά μήνα (σεντ/λίτρο)

Μήνας       2025 2026

Ιανουάριος 1012.25     916

Φεβρουάριος       1012 903

Μάρτιος      1016 1049

Απρίλιος     972   1261

Μάιος 933   1281

Ιούνιος      922   1258

Ιούλιος      921  

Αύγουστος  939  

Σεπτέμβριος        956  

Οκτώβριος  952  

Νοέμβριος  953  

Δεκέμβριος 955  

Μέση τιμή 961.9        1111.3

Σχέδιο έκτακτης βοήθειας για τα λιπάσματα

Βασικός σκοπός του Σχεδίου είναι η στήριξη των επαγγελματιών γεωργών έναντι του δυσβάστακτου κόστους αγοράς χημικών, οργανικών και σύνθετων λιπασμάτων με προϋπολογισμό μέχρι €701.200. Η στήριξη θα αφορά κάλυψη μέρους του κόστους αγοράς σε ποσοστό 15% επί της τελικής αξίας των τιμολογίων εξαιρουμένου του Φ.Π.Α., για αγορές που πραγματοποιήθηκαν από 1η Ιουνίου έως 31 Οκτωβρίου 2026.

Δικαιούχοι είναι οι επαγγελματίες αγρότες εγγεγραμμένοι σε συγκεκριμένες κατηγορίες του Μητρώου Αγροτών, οι οποίοι υπέβαλαν αίτηση στο Καθεστώς Βασικής Εισοδηματικής Στήριξης για τη Βιωσιμότητα (BISS) του ΚΟΑΠ για το 2026 ή δήλωση καλλιέργειας.

Έχοντας υπόψη 23 βασικούς τύπους λιπασμάτων που καλύπτουν το 75% των εισαγωγών, η αύξηση με βάση την βαρύτητα ανά τύπο λιπάσματος ανέρχεται στο 30,62% (οι αυξήσεις κυμαίνονται μεταξύ 15-40%).

Και στα δύο σχέδια καθορίζεται κατώτατο ποσό ενίσχυσης €100 και ανώτατο ποσό €5.000 ανά δικαιούχο, ώστε τα κεφάλαια να κατευθυνθούν σε ευρύ κύκλο πληττόμενων παραγωγών. Σε περίπτωση που οι αιτήσεις υπερβούν τον διαθέσιμο προϋπολογισμό, θα εφαρμόζεται αναλογική (σύμμετρη) μείωση.

Αρμόδια αρχή για την καταβολή των χρημάτων είναι ο Κυπριακός Οργανισμός Αγροτικών Πληρωμών (ΚΟΑΠ), ο οποίος θα διενεργήσει τους απαραίτητους διοικητικούς και διασταυρούμενους ελέγχους σε συνεργασία με το Τμήμα Γεωργίας και το Τμήμα Τελωνείων.

Οι πιστώσεις θα καλυφθούν αρχικά από εξοικονομήσεις του προϋπολογισμού του Υπουργείου Γεωργίας, Αγροτικής Ανάπτυξης και Περιβάλλοντος, με δυνατότητα προσφυγής στο Υπουργείο Οικονομικών εάν απαιτηθεί. Σημειώνεται ότι προβλέπεται δυνατότητα ανακατανομής πόρων μεταξύ των δύο σχεδίων ανάλογα με τις πραγματικές ανάγκες, ώστε να μην χαθεί ούτε ευρώ από την ευρωπαϊκή χρηματοδότηση.

Η Κυπριακή Δημοκρατία κοινοποίησε τα μέτρα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ενώ το σύνολο των πληρωμών προς τους δικαιούχους αγρότες πρέπει να έχει ολοκληρωθεί αυστηρά έως τις 28 Φεβρουαρίου 2027.