Ανησυχητική έξαρση του ατμίσματος στους 15χρονους: Πάνω από το ένα τρίτο έχει δοκιμάσει – Πρωτιά για τα κορίτσια

Σοκαριστικά είναι τα στοιχεία για τη χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου από παιδιά και εφήβους στην Κύπρο, όπως προκύπτει από απάντηση του Υπουργού Υγείας, Νεόφυτου Χαραλαμπίδη, σε σχετική ερώτηση των βουλευτών του Κινήματος Άλμα, Οδυσσέα Μιχαηλίδη και Λίτσας Δρουσιώτου.

Σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα επιδημιολογικά δεδομένα, το16%των μαθητών ηλικίας 15-16 ετών στην Κύπρο έχει κάνει χρήση συμβατικού τσιγάρου κατά τις τελευταίες 30 ημέρες, ενώ όταν συνυπολογιστεί η χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου το ποσοστό ανέρχεται σε 23%, έναντι 28% του αντίστοιχου μέσου όρου της ΕSPAD. Μάλιστα, το ποσοστό στα κορίτσια (27%) ξεπερνά αισθητά αυτό των αγοριών (20%).

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι στην καθημερινή χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου η Κύπρος καταγράφει ποσοστό υψηλότερο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο της έρευνας ESPAD.

Η έρευνα ΗBSC 2021/2022 καταδεικνύει επίσης αύξηση της χρήσης με την ηλικία. Μεταξύ των 15χρονων, 38,2% δήλωσαν ότι είχαν χρησιμοποιήσει ηλεκτρονικό τσιγάρο τουλάχιστον μία φορά στη ζωή τους, ενώ 7,7% κατατάσσονταν στους συχνούς χρήστες κατά τις τελευταίες 30 ημέρες.

Σε ότι αφορά τους νεαρούς ενήλικες (φοιτητικός πληθυσμός), με βάση την έρευνα που διεξάχθηκε κατά το έτος 2021, η χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου έστω και μια φορά αναφέρθηκε από το 57% των φοιτητών.

Παγκόσμιος συναγερμός από τον ΠΟΥ

Σύμφωνα με στοιχεία του ΠΟΥ για το 2026, 15 εκατομμύρια έφηβοι ηλικίας 13-15 ετών χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά τσιγάρα παγκοσμίως. Ο ΠΟΥ αναφέρει επίσης ότι, στις χώρες όπου υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα, οι έφηβοι είναι κατά μέσο όρο 9 φορές πιθανότερο να χρησιμοποιούν ηλεκτρονικά τσιγάρα σε σχέση με τους ενήλικες.

Ο ΠΟΥ επισημαίνει ότι υπάρχουν περίπου 16.000 διαφορετικές γεύσεις στα προϊόντα ατμίσματος / νικοτίνης. Οι γλυκές, φρουτώδεις και «candy» γεύσεις αυξάνουν την ελκυστικότητα, ιδιαίτερα για παιδιά και εφήβους, και συνδέονται με πειραματισμό, έναρξη και συνέχιση της χρήσης.

Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και οι influencers αποτελούν σημαντικό μέσο προσέγγισης των νέων. Ο ΠΟΥ αναφέρει ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα προωθούνται μέσω social media και influencers, ενώ το 2025 ανέφερε ότι περιεχόμενο που προωθεί ηλεκτρονικά τσιγάρα, nicotine pouches και θερμαινόμενα προϊόντα είχε πάνω από 3,4 δισεκατομμύρια προβολές στα social media.

Μέτρα στα σχολεία και γραμμή διακοπής

Για την αντιμετώπιση του φαινομένου, εφαρμόζεται ηΕθνική Στρατηγική για Αντιμετώπιση των Εξαρτήσεων 2021-2028.

Ωστόσο, το υπουργείο Υγείας δίνει ιδιαίτερη έμφαση στην πρόληψη μέσα από τα προγράμματα της Σχολιατρικής Υπηρεσίας.

Σύμφωνα με τον υπουργό, η Σχολιατρική Υπηρεσία παρέχει συμβουλευτική και οι μαθητές που επιθυμούν υποστήριξη για διακοπή μπορούν να παραπέμπονται στις αρμόδιες υπηρεσίες διακοπής καπνίσματος.

Μαθητές που επιθυμούν να διακόψουν το άτμισμα παραπέμπονται στις Υπηρεσίες Διακοπής του Καπνίσματος, στον αριθμό ανοικτής τηλεφωνικής γραμμής 1431.

Περαιτέρω, η Αρχή Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων Κύπρου (ΑΑΕΚ) σε συνεργασία με τα υπουργεία Παιδείας και Υγείας έχει προχωρήσει στη δημιουργία θεσμοθετημένης διαδικασίας ελέγχου σύμφωνα με την υφιστάμενη νομοθεσία, για χρήση καπνικών προϊόντων στο σχολικό περιβάλλον. Στο πλαίσιο αυτό, έχει ετοιμαστεί σχετικό έντυπο που θα συμπληρώνεται από τους Σχολιάτρους σε συνεργασία με τη Διεύθυνση του σχολείου. Το συγκεκριμένο έντυπο σκοπό έχει να καταγράφει αν η διεύθυνση και το προσωπικό υλοποιούν συγκεκριμένα μέτρα πρόληψης, αγωγής υγείας και εποπτείας. Θα λειτουργεί με τρόπο καθοδηγητικό για το τι πρέπει να εφαρμόζεται έτσι ώστε ο κάθε σχολικός χώρος να λειτουργεί ως «χώρος απαλλαγμένος από κάθε καπνικό προϊόν». Το έντυπο έχει κοινοποιηθεί με σχετική εγκύκλιο μέσω του Υπουργείου Παιδείας σε όλα τα σχολεία Μέσης Γενικής και Μέσης Τεχνικής και Επαγγελματικής Εκπαίδευσης και Κατάρτισης για εφαρμογή από αυτή τη σχολική χρονιά.

Στο μεταξύ, υπάρχει και το πρόγραμμα «Εργαστήρι Ζωής» απευθύνεται σε μαθητές Δημοτικής Εκπαίδευσης από την Α’ έως τη Στ’ τάξη που στοχεύει στην πρόληψη του πειραματισμού και της έναρξης του καπνίσματος από νεαρή ηλικία, μέσω διαδραστικών και βιωματικών παρεμβάσεων.

Απαγορεύεται η προμήθεια σε ανήλικα

Στην απάντησή του ο υπουργός υπογραμμίζει πως η ισχύουσα νομοθεσία απαγορεύει την προμήθεια ηλεκτρονικών τσιγάρων σε ανήλικα πρόσωπα.

Περαιτέρω, ερωτηθείς ποιες υποχρεώσεις επαλήθευσης ηλικίας υπάρχουν σήμερα, εξηγεί πως «η ενδεχόμενη υιοθέτηση πρόσθετων μέτρων, όπως ενιαία πολιτική υποχρεωτικού ελέγχου ταυτότητας για πρόσωπα που φαίνονται κάτω συγκεκριμένου ηλικιακού ορίου, υποχρεωτική εκπαίδευση προσωπικού, καταγραφή αρνήσεων πώλησης ή συστηματικές δοκιμαστικές αγορές, αποτελεί θέμα πολιτικής και, όπου απαιτείται, νομοθετικής ρύθμισης και θα πρέπει να εξεταστεί από τους αρμόδιους φορείς».

Τι ισχύει για τις διαδικτυακές πωλήσεις

Ερωτηθείς σχετικά με τα μέτρα που εφαρμόζονται, ο αρμόδιος υπουργός τονίζει πως η ισχύουσα νομοθεσία προβλέπει απαγόρευση των διασυνοριακών εξ αποστάσεως πωλήσεων ηλεκτρονικών τσιγάρων και περιεκτών αναπλήρωσης προς καταναλωτές.

Ο έλεγχος των διαδικτυακών πωλήσεων, της επαλήθευσης ηλικίας, της εισαγωγής και διακίνησης προϊόντων και της παράδοσής τους αφορά περισσότερες της μίας αρμόδιες αρχές. Για ολοκληρωμένη αποτύπωση των εφαρμοζόμενων μηχανισμών απαιτείται συντονισμένη ενημέρωση από τις Υγειονομικές Υπηρεσίες, το Τμήμα Τελωνείων, την Υπηρεσία Προστασίας Καταναλωτή και την Αστυνομία, κατά λόγο αρμοδιότητας.