Oι νέοι της περιφέρειας έχουν φωνή και ακούγεται… – Πώς οι ιδέες και οι προτάσεις τους μπορούν να μετατραπούν σε αποτελεσματικές τοπικές πρωτοβουλίες

Η φωνή των νέων από αγροτικές, ημιαστικές και περιφερειακές περιοχές της ελεύθερης Κύπρου, με αίτημα την ουσιαστική συμμετοχή τους – μέσα από διάλογο – στις διαδικασίες που τους αφορούν στις τοπικές κοινωνίες όπου ζουν, ακούστηκε στο συνέδριο με τίτλο «Youth Voices Into Action», που ο μη κυβερνητικός Οργανισμός Κοινωνικής Πολιτικής και Δράσης (Social Policy and Action Organization – SPAO) οργάνωσε στο πλαίσιο του έργου GivEUvoice το οποίο συγχρηματοδοτείται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το συνέδριο πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 17 Οκτωβρίου 2026  στην πλατεία Ελευθερίας (κάτω διάζωμα) στη Λευκωσία, ως μέρος του ολοήμερου φεστιβάλ «Erasmus+ Festival Nicosia 2026» με διοργανωτέςτον Δήμο Λευκωσίας και το Ίδρυμα Διαχείρισης Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων (ΙΔΕΠ) Διά Βίου Μάθησης, στο πλαίσιο της επετειακής 10ης διοργάνωσης των Erasmus Days 2026.

Ο  Οργανισμός Κοινωνικής Πολιτικής και Δράσης συμμετείχε στο φεστιβάλ ως δικαιούχος του Προγράμματος Erasmus, ανάμεσα σε άλλους φορείς που το υλοποιούν στην Κύπρο, όπως δημόσια και ιδιωτικά σχολεία Μέσης Εκπαίδευσης, ακαδημαϊκά ερευνητικά κέντρα και άλλοι οργανισμοί, οι οποίοι και  λειτούργησαν περίπτερα και διαδραστικούς σταθμούς στον χώρο του φεστιβάλ, προβάλλοντας στους επισκέπτες το Πρόγραμμα Erasmus+ για την εκπαίδευση, κατάρτιση, νεολαία και αθλητισμό.

Η εκδήλωση περιλάμβανε δημιουργικές και διαδραστικές δραστηριότητες για μικρούς και μεγάλους, μουσική, χορό και διάφορες παρουσιάσεις, με ιδιαίτερη έμφαση στις ψηφιακές, πράσινες και βασικές δεξιότητες σε όλη την Ευρώπη. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε η συζήτηση που συντόνισε η  εκτελεστική και επιστημονική διευθύντρια του SPAO  Ιφιγένεια Κάτσιη με την 26χρονη Νάταλη Μαννούρη, τον 27χρονο Ανδρέα Μελετιέ και τον 37χρονο Αντώνη Αδάμου που συμμετέχουν στο GivEUvoice.  

Η κυρία Κάτσιη ανέφερε στον «Φ» ότι «μέσα από το συνέδριο παρουσιάστηκαν τα αποτελέσματα του GivEUvoice και ακούστηκαν οι απόψεις των ίδιων των νέων και το πώς οι ιδέες και οι προτάσεις τους, μπορούν να μετατραπούν σε αποτελεσματικές τοπικές πρωτοβουλίες». Η κυρία Κάτσιη μας είπε ότι η δράση του SPAO σε τοπικό επίπεδο, περιλαμβάνει συναντήσεις με εκπροσώπους των κοινοτήτων της δυτικής Λευκωσίας, όπου βρίσκεται και η έδρα του, όπως η Κοκκινοτριμιθιά, οι Άγιοι Τριμιθιάς, η Δένεια, το Μάμμαρι και το Παλιομέτοχο.

Μια ευρωπαϊκή εμπειρία στην Ορόκλινη

«Μέσα από τα συγκεκριμένα έργα, έχουν ενδυναμωθεί πολλά νέα παιδιά που αντιμετωπίζουν ποικίλες προκλήσεις», μας είπε η διευθύντρια του SPAO και αναφέρθηκε στις πραγματικές περιπτώσεις τριών νέων που συμμετείχαν σε προγράμματα του οργανισμού. Μας μίλησε αρχικά για τον 21χρονο Ανδρέα, αναφέροντας ότι  «βρίσκεται στο φάσμα του αυτισμού και συμμετέχει ενεργά στις δράσεις των έργων YouthSocialAct και GivEUVoice.

Η πρώτη του επαφή με τον SPAO – πρόσθεσε – ήταν σε ένα διακρατικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα του YouthSocialAct, το οποίο διοργανώθηκε στην Ορόκλινη. Στην αρχή ήταν επιφυλακτικός, δεν ήταν σίγουρος αν θα του άρεσε η εμπειρία και για λόγους ασφάλειας και άνεσης, επέλεξε να μην διαμείνει στο ξενοδοχείο. Κάθε μέρα ταξίδευε από και προς τη Λευκωσία. Η συμμετοχή του στο πρόγραμμα, αποδείχθηκε καθοριστική.

Η επαφή με νέους από έξι διαφορετικές χώρες της ΕΕ, η διαδραστική ανταλλαγή απόψεων και ιδεών, η συζήτηση γύρω από τις προτεραιότητες του έργου, αλλά και η πολυπολιτισμική ανταλλαγή γνώσεων για κουλτούρες και παραδόσεις, σε συνδυασμό με την ισότιμη αποδοχή που έλαβε, του δημιούργησαν μια βαθιά θετική εμπειρία που τον ώθησε να ανοιχτεί περισσότερο: να συναναστρέφεται με τους άλλους νέους και εκτός προγράμματος, να φέρει κιθάρα και κυπριακά παραδοσιακά εδέσματα, να βγει μαζί τους το βράδυ και να μοιραστεί στοιχεία της δικής του κουλτούρας.

Η ευρωπαϊκή εμπειρία του στην Ορόκλινη, αποτέλεσε σημείο καμπής, καθώς τον ενθάρρυνε να δηλώσει συμμετοχή και σε άλλες εκπαιδεύσεις στο εξωτερικό, στο πλαίσιο του GivEUVoice. Σήμερα ο Αντρέας εκπαιδεύεται από τον οργανισμό μας ως Youth Leader και Youth Worker, με στόχο να συμβάλει στην προσέλκυση και συμμετοχή περισσότερων νέων σε κινητικότητες του Erasmus+, καθώς και στην εμπλοκή τους σε τοπικές δράσεις του YouthSocialAct, μέσα από τα προγράμματα των Youth Ambassadors. Ενδιαφέρεται πολύ για θέματα βιώσιμης ανάπτυξης και κινητικότητας».

Από «αδύναμος μαθητής», νεαρός και καλός ηγέτης

Η δεύτερη περίπτωση αφορά τον 20χρονο Στέφανο που όπως μας είπε η Ιφιγένεια Κάτσιη, «έχει διαγνωστεί με ΔΕΠΥ από μικρή ηλικία και αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα παιδιού που στοχοποιήθηκε από το σχολικό του περιβάλλον. Δυσκολευόταν να παραμείνει συγκεντρωμένος στο μάθημα, μιλούσε συχνά στην τάξη, έχανε εύκολα το ενδιαφέρον του και είχε κατηγορηθεί ότι δημιουργούσε φασαρίες και προβλήματα.

Παράλληλα, θεωρείτο «αδύναμος μαθητής» και εντάχθηκε σε απογευματινό πρόγραμμα ενισχυτικής διδασκαλίας. Μέσα από την εθελοντική συμμετοχή της μητέρας του σε δράσεις του οργανισμού, γνωρίσαμε τον Στέφανο. Από την πρώτη στιγμή έδειξε διάθεση να βοηθήσει και συμμετείχε ενεργά στην οργάνωση συγκεκριμένων δραστηριοτήτων. Επειδή πληρούσε τα ηλικιακά κριτήρια του έργου Chance2Travel4Youth, τον ενθαρρύναμε να συμμετάσχει στο τελευταίο ταξίδι του έργου, σε δύο ευρωπαϊκές πόλεις.

Στο ταξίδι συμμετείχαν πέντε νέοι και δύο συνοδοί, με όλα τα έξοδα καλυμμένα και ο Στέφανος συμμετείχε σε όλες τις συναντήσεις προετοιμασίας, λειτούργησε ως βοηθός συνοδός, ενεργοποιούσε τα παιδιά της ομάδας, φρόντιζε για την προστασία και την ασφάλεια όλων – ακόμη και ενός από τους συνοδούς – και επέδειξε αυξημένες ικανότητες ηγεσίας, κριτικής σκέψης και ενσυναίσθησης. Με την επιστροφή του στην Κύπρο, εξέφρασε την επιθυμία να συμμετάσχει και σε άλλες κινητικότητες στο εξωτερικό. Τον στηρίξαμε να λάβει μέρος σε μια ανταλλαγή νέων στην Ισπανία, μαζί με την αδελφή του, καθώς πληρούσαν τα κριτήρια συμμετοχής.

Ο Στέφανος μας εξέπληξε ξανά: συμμετείχε ενεργά σε όλες τις δραστηριότητες του προγράμματος, δημιούργησε φιλίες με άλλα παιδιά και επέδειξε σημαντικές ικανότητες κριτικής σκέψης και ενσυναίσθησης, ιδιαίτερα μέσα από την άμεση επαφή του με νέους με σωματική αναπηρία. Σήμερα ο Στέφανος εκπαιδεύεται από τον οργανισμό ως Youth Leader και Youth Worker, ώστε να στηρίζει τις δράσεις Erasmus+ και να λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής, μεταφέροντας σε άλλους νέους τα οφέλη της συμμετοχής σε τέτοιου είδους δραστηριότητες».

Η «επανασύνδεση», μετά το πρώτο της ταξίδι

Η τρίτη περίπτωση αφορά την 21χρονη Μαρία που όπως μας είπε η διευθύντρια του SPAO, «ήρθε σε επαφή με τον οργανισμό μέσω της μητέρας της, η οποία ανησυχούσε έντονα για την κόρη της. Η Μαρία αντιμετώπιζε σοβαρής μορφής εργασιακό εκφοβισμό, γεγονός που την είχε οδηγήσει σε κοινωνική απόσυρση, απομόνωση και απομάκρυνση από δραστηριότητες που παλαιότερα απολάμβανε.

Η μητέρα της αναζητούσε τρόπους στήριξης, καθώς η συμπεριφορά της κόρης της είχε αλλάξει σημαντικά. Μετά από συζήτηση και παρότρυνση, πραγματοποιήσαμε συνάντηση με τη Μαρία, της εξηγήσαμε πώς στηρίζουμε κάθε νέο άτομο σε προσωπικό επίπεδο και αποφάσισε να συμμετάσχει σε ένα εκπαιδευτικό εργαστήριο στην Ισπανία, μαζί με δύο άλλα κορίτσια. Ήταν η πρώτη φορά που ταξίδευε μόνη της στο εξωτερικό, χωρίς τους γονείς ή φίλους της – ένα σημαντικό βήμα αυτονομίας και προσωπικής ενδυνάμωσης. Οι φιλίες που δημιούργησε, την βοήθησαν να «ξεκλειδώσει» και να επανασυνδεθεί με τον κοινωνικό της περίγυρο. Μετά την επιστροφή της στην Κύπρο, η Μαρία άρχισε να συμμετέχει σε δράσεις σε τοπικό επίπεδο και σταδιακά να εμπλέκεται πιο ενεργά, προσφέροντας και η ίδια τις δικές της γνώσεις, εμπειρίες και δεξιότητες.

Η συμμετοχή της σε ευρωπαϊκές και τοπικές δραστηριότητες, αποτέλεσε καθοριστικό παράγοντα για την προσωπική της ανάκαμψη, την ενίσχυση της αυτοπεποίθησης και την επαναφορά της σε μια ενεργή, κοινωνικά συνδεδεμένη καθημερινότητα.

Παράλληλα, κατά τη διάρκεια της συμμετοχής της σε διάφορες δράσεις, μας δόθηκε η ευκαιρία να συζητήσουμε μαζί της πρακτικές και χρήσιμες συμβουλές για την αντιμετώπιση εκφοβιστικών συμπεριφορών στον χώρο εργασίας. Μέσα από αυτή τη διαδικασία, ενδυναμώθηκε περαιτέρω, απέκτησε μεγαλύτερη αυτογνωσία και ανέπτυξε δεξιότητες διαχείρισης δύσκολων καταστάσεων, οι οποίες συνέβαλαν ουσιαστικά στη βελτίωση της καθημερινότητάς της και στην επαναφορά της σε ένα ασφαλές και υποστηρικτικό περιβάλλον».

Ευκαιρίες κινητικότητας και εθελοντισμός

«Ποτέ μου δεν πίστευα ότι θα συμμετείχα στον καθαρισμό μιας παραλίας σε ένα ψαροχώρι της Πορτογαλίας, ότι θα κάναμε flash mob στη Μαδρίτη, ή ότι μέσα σε λιγότερο από δέκα μέρες, θα έκανα φίλους για όλη μου τη ζωή και μάλιστα από διαφορετικές χώρες», ανέφερε στον «Φ» ο Αντώνης Αδάμου.

 Πρόσθεσε τα εξής: «Πέραν από το ταξίδι, τη συμμετοχή σε δράσεις και τις δεξιότητες που μπορεί κανείς να αναπτύξει, το Erasmus+ σου ανοίγει νέους ορίζοντες, καθώς έχεις την ευκαιρία να μοιραστείς ανησυχίες και να ανταλλάξεις απόψεις με άτομα από όλη την Ευρώπη και όχι μόνο, να νιώσεις πραγματικά Ευρωπαίος πολίτης και να ακουστεί η φωνή σου, τόσο σε τοπικό, όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Ακόμη και σήμερα, στα 37 μου χρόνια, συνεχίζω να ψάχνω ευκαιρίες κινητικότητας, καθώς δεν αφορούν μόνο μαθητές και φοιτητές. Φέτος, με τη συμμετοχή μου στην ανταλλαγή νέων στη Θεσσαλονίκη στο πλαίσιο του προγράμματος GivEUvoice με την ομάδα της Κύπρου που επέλεξε ο SPAO, είχα την ευκαιρία να γνωρίσω νεαρούς από αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές από άλλες 7 χώρες και να μιλήσουμε για τα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε, τη συμμετοχή στα κοινά και το μέλλον που θέλουμε να φτιάξουμε. 

Η σημασία του εθελοντισμού στην κοινότητα είναι μεγάλη, γιατί χωρίς να περιμένεις κάποιο αντάλλαγμα, οικονομικό ή άλλο, συμμετέχεις με τη ψυχή σου για να συνεισφέρεις στην κοινότητά σου ή ευρύτερα στην κοινωνία. Μπορεί να είναι ένας καθαρισμός παραλίας, μία δενδροφύτευση, συμμετοχή στην οργάνωση φεστιβάλ, ακόμη και μία επίσκεψη σε ένα γηροκομείο. Μπορείς να το κάνεις στη δική σου κοινότητα, ή σε μία άλλη που το έχει ανάγκη. Και μάλιστα μέσα από το European Solidarity Corps μπορείς να το κάνεις και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Ο εθελοντισμός είναι σημαντικός γιατί φέρνει την κοινότητα μαζί γύρω από έναν στόχο, προσφέρει στο περιβάλλον και στην κοινωνία και έχει οικονομικό όφελος για την περιοχή, αφού οι επισκέπτες θα την προτιμήσουν για τις εξορμήσεις τους».

Γιατί δυσκολευόμαστε να ακούσουμε;

​Η Νάταλη Μαννούρη παρατήρησε ότι«οι ιδέες των νέων για την ισότητα, τη ψυχική υγεία, τα δικαιώματα, το περιβάλλον ή τους νέους τρόπους εργασίας, αμφισβητούν τον τρόπο που μεγάλωσαν οι μεγαλύτεροι. Επιπρόσθετα η νέα γενιά μεγαλώνει σε έναν ψηφιακό, ταχύτατα μεταβαλλόμενο κόσμο και οι προκλήσεις και τα ερεθίσματά της είναι τελείως διαφορετικά από αυτά των προηγούμενων γενεών. Έτσι όταν οι νέοι προτείνουν νέους τρόπους σκέψης, η πρώτη αντίδραση των μεγαλύτερων είναι συχνά η άμυνα ή η απόρριψη («είσαι μικρός ακόμα», «δεν ξέρεις πώς λειτουργεί ο κόσμος»).

 Η  εμπειρία ζωής συγχέεται συχνά με την αποκλειστικότητα της αλήθειας, όμως η εμπειρία δείχνει το παρελθόν, ενώ η φαντασία και η φρέσκια ματιά των νέων, δείχνουν το μέλλον. Το να είμαστε ανοιχτόμυαλοι απέναντι στους νέους, δεν είναι μια παθητική στάση, αλλά μια συνειδητή επιλογή. Ακούμε τους νέους, όχι για να τους διορθώσουμε ή να τους αποδείξουμε ότι κάνουν λάθος, αλλά για να καταλάβουμε την οπτική τους.

Ακόμα κι αν μια ιδέα μας φαίνεται ξένη, παράξενη ή υπερβολική, χρειάζεται να αναγνωρίσουμε τη συναισθηματική και λογική βάση που έχει για τον νέο που την εκφράζει. Όταν «δίνουμε το μικρόφωνο» στη νέα γενιά, δεν «κάνουμε χάρη» στους νέους, κάνουμε δώρο στην ίδια την κοινωνία, γιατί οι νέοι φέρνουν την ορμή, την απουσία προκαταλήψεων και την ανάγκη για εξέλιξη. Αν η μεγαλύτερη γενιά καταφέρει να συνδυάσει τη δική της σοφία, με την τόλμη των νέων – αντί να προσπαθεί να τους φιμώσει – τότε δημιουργούνται οι συνθήκες για πραγματική πρόοδο».

Η Νάταλη Μαννούρη κατέληξε με αναφορά της στα  προγράμματα Erasmus τονίζοντας ότι τα ταξίδια της στο πλαίσιο της συμμετοχής της, είναι γι’ αυτήν «από τις πιο καθοριστικές εμπειρίες». Πρόσθεσε μεταξύ άλλων: «Μέσα από αυτά τα ταξίδια μαθαίνω συνεχώς καινούργια πράγματα και βλέπω από κοντά τις διαφορές με την Κύπρο, αλλά και τα κοινά προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι νέοι σε άλλες χώρες. Συνειδητοποιώ έτσι ότι πολλές από τις αγωνίες και τις προκλήσεις μας, δεν είναι μόνο κυπριακό φαινόμενο, αλλά απασχολούν τη νεολαία παντού.

Το πιο σημαντικό όμως είναι η ίδια η επικοινωνία, αφού ερχόμενη σε επαφή με άτομα από διαφορετικές χώρες και κουλτούρες, ανταλλάσσω ιδέες και προβληματισμούς, που ειλικρινά δεν θα περνούσαν ποτέ από το μυαλό μου αν έμενα περιορισμένη μόνο στα δεδομένα της Κύπρου. Αυτές οι συζητήσεις, μου ανοίγουν νέους ορίζοντες, αλλάζουν τον τρόπο που βλέπω τα πράγματα και μου δίνουν τη δύναμη να σκέφτομαι πιο ελεύθερα και δημιουργικά».

Διαφορετικές απόψεις και κοινά σημεία

«Άρχισα να συμμετέχω στο πρόγραμμα GiveEUVoice χωρίς να γνωρίζω πολλά γι’ αυτό» μας είπε ο Ανδρέας Μελετιέ. «Μέσα από αυτό – πρόσθεσε – είχα την ευκαιρία να μιλήσω με πολλούς νέους από όλη την Ευρώπη, γνώρισα ανθρώπους με πολύ διαφορετικές απόψεις, αλλά και με μερικά κοινά σημεία. Όλοι διαπιστώσαμε ότι η κοινωνία γίνεται όλο και πιο απομονωμένη, ότι οι νέοι δυσκολεύονται να κάνουν τη φωνή τους να ακουστεί και ότι όλοι προσπαθήσαμε – με διαφορετικό βαθμό επιτυχίας – να διορθώσουμε αυτή την κατάσταση.

Επιπλέον, σε πιο προσωπικό επίπεδο, αυτά τα ταξίδια αποδείχθηκαν αρκετά απαιτητικά για μένα. Βρίσκω τα ταξίδια πολύ αγχωτικά – το να μοιράζομαι τον χώρο διαμονής με αγνώστους, ήταν πολύ άβολο και το να συμμετέχω σε εργαστήρια που απαιτούσαν δημόσια ομιλία, ήταν κάτι σχεδόν αδύνατο για μένα. Ωστόσο, μέσα από τη συμμετοχή μου σε αυτές τις εκδηλώσεις, τουλάχιστον η δημόσια ομιλία μου έχει βελτιωθεί αρκετά.

Πιστεύω ότι είναι σημαντικό οι νέοι να συμμετέχουν σε τέτοιες εκδηλώσεις, όποτε τους δίνεται η ευκαιρία. Αυτό μπορεί πραγματικά να διευρύνει την οπτική σου σχετικά με τα ζητήματα που απασχολούν τη νεολαία σε όλο τον κόσμο. Μπορείς έτσι να δεις πώς γίνονται τα πράγματα με διαφορετικό τρόπο, όπως για παράδειγμα ένα σύστημα δημόσιων μεταφορών που δεν εξυπηρετεί όλους τους ανθρώπους, ή ένα εκπαιδευτικό σύστημα στο οποίο οι βαθμοί σου δεν εξαρτώνται μόνο από μία εξέταση…».