Σημαντικά τα λειτουργικά προβλήματα στο δίκτυο των Πράσινων Σημείων: Επηρεάζουν άμεσα τους πολίτες – Ποιες οι κυριότερες προκλήσεις και προοπτικές

Η υφιστάμενη κατάσταση με το δίκτυο των Πράσινων Σημείων παρουσιάζει σημαντικά λειτουργικά προβλήματα και προκλήσεις που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα και την προσβασιμότητα των πολιτών.

Τα σημαντικότερα προβλήματα που καταγράφονται είναι η ελλιπής γεωγραφική κάλυψη και μεγάλες αποστάσεις, από τη στιγμή που η μη ολοκλήρωση του αρχικού σχεδιασμού του δικτύου αφήνει σημαντικό αριθμό τοπικών Αρχών χωρίς άμεση πρόσβαση σε σταθερό Πράσινο Σημείο. Αποτέλεσμα, οι πολίτες σε πολλές περιοχές εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν το εμπόδιο των μεγάλων αποστάσεων μεταφοράς των αποβλήτων τους.

Τα κύρια «αγκάθια» που δυσχεραίνουν τη σωστή διαχείριση των αποβλήτων σε όλες τις επαρχίες, καταγράφονται μέσα από τα διαθέσιμα στοιχεία και την ενημέρωση που λαμβάνει το Τμήμα Περιβάλλοντος από τους Επαρχιακούς Οργανισμούς Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ) και τα επαρχιακά Συμβούλια Εκμετάλλευσης.

Οι κυριότερες προκλήσεις αφορούν την ελλιπή γεωγραφική κάλυψη του δικτύου, την περιορισμένη διαθεσιμότητα αδειοδοτημένων εγκαταστάσεων για ορισμένα ρεύματα αποβλήτων, τα προβλήματα λειτουργίας των προσωρινών Πράσινων Σημείων και την ανάγκη ενίσχυσης της παρακολούθησης της λειτουργίας τους.

Η ολοκλήρωση του αναθεωρημένου Στρατηγικού Σχεδίου και η προώθηση των νέων Πράσινων Σημείων, των μικρών Πράσινων Σημείων και των Πράσινων Περιπτέρων αποτελούν βασικά εργαλεία για τη βελτίωση της γεωγραφικής κάλυψης και της προσβασιμότητας των πολιτών στις υποδομές χωριστής συλλογής.

Συγκεκριμένα, η μη ολοκλήρωση του αρχικού σχεδιασμού αναγκάζει πολίτες να διανύουν μεγάλες αποστάσεις, εντείνοντας το φαινόμενο των παράνομων αποθέσεων στην ύπαιθρο.

Η ανάγκη περαιτέρω πύκνωσης του δικτύου καθίσταται ακόμη πιο επιτακτική, ιδιαίτερα μετά τα πρόσφατα περιστατικά πυρκαγιών και την ανάγκη απομάκρυνσης και ορθής διαχείρισης αποβλήτων από παράνομες αποθέσεις και σκυβαλότοπους στην ύπαιθρο. Η ανάπτυξη Πράσινων Περιπτέρων και μικρών Πράσινων Σημείων αναμένεται να συμβάλει στην ενίσχυση της γεωγραφικής κάλυψης του δικτύου και στη βελτίωση της πρόσβασης των πολιτών σε σημεία χωριστής συλλογής.

Η αναθεώρηση του Στρατηγικού Σχεδίου (Β΄ Φάση) από το Τμήμα Περιβάλλοντος αναμένεται να ολοκληρωθεί στα τέλη του 2026. Παράλληλα, στο πλαίσιο της υποβολής του αναθεωρημένου Στρατηγικού Σχεδίου στο Υπουργικό Συμβούλιο, θα εξεταστεί και θα αποφασιστεί κατά πόσο το κράτος θα αναλάβει την κάλυψη του κατασκευαστικού κόστους των νέων Πράσινων Σημείων.

Καταγράφεται περιορισμένος αριθμός αδειοδοτημένων μονάδων για ογκώδη και πράσινα απόβλητα, γεγονός που εκτοξεύει το κόστος παράδοσης. Σε αρκετές επαρχίες δεν υπάρχουν επαρκείς αδειοδοτημένες εγκαταστάσεις ή φορείς για τη διαχείριση συγκεκριμένων ρευμάτων αποβλήτων, όπως πολυστερίνη, μονωτικά υλικά και ορισμένα ανακυκλώσιμα υλικά.

Το γεγονός αυτό δημιουργεί πρακτικά προβλήματα στη λειτουργία των πράσινων σημείων και δυσχεραίνει την ολοκληρωμένη διαχείριση των αποβλήτων που παραλαμβάνονται. Αδειοδοτημένες μονάδες αναστέλλουν τη λειτουργία τους έως και για έναν μήνα το καλοκαίρι, προκαλώντας ασφυξία και συσσώρευση αποβλήτων στα Πράσινα Σημεία.

Παράλληλα, για τα ογκώδη και πράσινα απόβλητα παρατηρείται περιορισμένος αριθμός διαθέσιμων επιλογών διαχείρισης (σχεδόν μονοπωλιακή κατάσταση), γεγονός που οδηγεί σε αυξημένο κόστος παράδοσης και δημιουργεί τεχνικά και διαδικαστικά προβλήματα. Η ανάπτυξη νέων μονάδων παραλαβής και διαχείρισης συγκεκριμένων ρευμάτων επηρεάζεται, μεταξύ άλλων, από τις συνθήκες της αγοράς, το υψηλό κόστος επένδυσης και τις απαιτήσεις αδειοδότησης.

Πρόσθετη λειτουργική δυσκολία δημιουργείται κατά την καλοκαιρινή περίοδο, όταν ορισμένοι αδειοδοτημένοι φορείς ή εγκαταστάσεις αναστέλλουν τη λειτουργία τους για παρατεταμένο χρονικό διάστημα (σε ορισμένες περιπτώσεις μέχρι και έναν μήνα). Ως αποτέλεσμα, περιορίζεται ή διακόπτεται προσωρινά η δυνατότητα απομάκρυνσης συγκεκριμένων ρευμάτων από τα Πράσινα Σημεία, με κίνδυνο συσσώρευσης αποβλήτων και δέσμευσης της διαθέσιμης χωρητικότητας.

Στο παρόν στάδιο δεν υπάρχουν άμεσα εφαρμόσιμες ενέργειες για ουσιαστική βελτίωση της υφιστάμενης κατάστασης. Απαιτείται η περαιτέρω ωρίμανση του κρατικού σχεδιασμού, ώστε να προκύψουν συγκεκριμένες και εφαρμόσιμες παρεμβάσεις.

Επιπλέον, δήμοι λειτουργούν προσωρινά σημεία εκτός του θεσμοθετημένου δικτύου (π.χ. Άγιος Δομέτιος, Καϊμακλί), επιβάλλοντας δικές τους χρεώσεις. Το Τμήμα Περιβάλλοντος εξετάζει είτε την ενσωμάτωσή τους στο επίσημο δίκτυο είτε τη σταδιακή κατάργησή τους.

Τα Πράσινα Σημεία εξυπηρετούν αποκλειστικά πολίτες και η παράδοση των αποβλήτων γίνεται χωρίς χρέωση. Σημειώνεται ότι επαγγελματίες δεν εξυπηρετούνται από τα πράσινα σημεία για κανένα από τα αποδεκτά ρεύματα αποβλήτων. Σύμφωνα με τον κ. Κωνσταντίνου, μετά την ανάληψη της λειτουργίας των πράσινων σημείων από τους ΕΟΑ, εξετάζεται το ενδεχόμενο να καταστεί δυνατή, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, η παραλαβή αποβλήτων και από επαγγελματίες, έναντι σχετικής χρέωσης. Η δυνατότητα αυτή θα μπορούσε να συμβάλει στην καλύτερη αξιοποίηση των υποδομών και στην ενίσχυση της οικονομικής βιωσιμότητας της λειτουργίας των Πράσινων Σημείων, νοουμένου ότι θα διασφαλιστούν οι απαιτούμενες υποδομές, διαδικασίες και ρυθμίσεις.

Η ομαλή λειτουργία των Πράσινων Σημείων εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τη διαθεσιμότητα κατάλληλων οχημάτων για την έγκαιρη απομάκρυνση και μεταφορά των διαφόρων ρευμάτων αποβλήτων. Βλάβες ή περιορισμένος αριθμός διαθέσιμων οχημάτων μπορούν να οδηγήσουν σε καθυστερήσεις στην εκκένωση των containers, συσσώρευση αποβλήτων και δυσχέρεια στην εύρυθμη λειτουργία των Πράσινων Σημείων.

Παράλληλα, η γεωγραφική διασπορά των Πράσινων Περιπτέρων και των Μικρών Πράσινων Σημείων, ιδιαίτερα σε απομακρυσμένες περιοχές, αναμένεται να αυξήσει τις απαιτήσεις σε οχήματα, προσωπικό και δρομολόγια για την τακτική εκκένωση και μεταφορά των συλλεγόμενων αποβλήτων.