Αυξάνονται από 28 σε 36 τα Πράσινα Σημεία: Δείτε σε ποιες περιοχές θα κατασκευαστούν – Σχεδιάζονται ακόμη 17 μικρά σημεία και 50 πράσινα περίπτερα

Ο σχεδιασμός, αλλά και τα σοβαρά λειτουργικά προβλήματα που καταγράφονται στο δίκτυο πράσινων σημείων βρέθηκαν στο επίκεντρο συζήτησης στη χθεσινή συνεδρία της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Περιβάλλοντος.

Κατά την εξέταση του θέματος, ο γενικός διευθυντής της Γενικής Διεύθυνσης Περιβάλλοντος, Κώστας Κωνσταντίνου, παρουσίασε αναλυτικά τις υποδομές, τις εν εξελίξει φάσεις επέκτασης, καθώς και τις προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι Επαρχιακοί Οργανισμοί Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ) μετά την ανάληψη της διαχείρισής τους από την 1η Ιουλίου 2024.

Το βασικό δίκτυο περιλαμβάνει σήμερα 28 πράσινα σημεία παγκύπρια, 8 στη Λευκωσία, 8 στη Λάρνακα, 5 στην Πάφο, 4 στη Λεμεσό και 3 στην Αμμόχωστο. Με την ολοκλήρωση της Α’ Φάσης επέκτασης, ο συνολικός αριθμός των σημείων αναμένεται να ανέλθει στα 36. Έχει ολοκληρωθεί η επέκταση του πράσινου σημείου Αλάμπρας και η κατασκευή 5 νέων σημείων σε Αγία Νάπα, Λάρνακα, Τρούλλοι, Αυγόρου, Σωτήρα. Υπό κατασκευή βρίσκεται το πράσινο σημείο Δερύνειας με ολοκλήρωση τέλη Οκτωβρίου 2026 και το πράσινο σημείο Λατσιών–Γερίου με αναμενόμενη ολοκλήρωση τέλη Φεβρουαρίου 2027.

Παράλληλα, προωθούνται τέσσερα νέα πράσινα σημεία στην επαρχία Λευκωσίας και συγκεκριμένα σε Έγκωμη–Άγιος Δομέτιος (στην περιοχή του Nicosia Mall), Λευκωσία–Αγλαντζιά, Λακατάμεια–Τσέρι, Κάτω Πύργος και δύο στην επαρχία Λεμεσού σε Λινόπετρα – Άγιος Αθανάσιος και Πελένδρι.

Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στην καθυστέρηση που παρατηρείται στην επαρχία Αμμοχώστου. Παρότι το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων (ΤΑΥ) έχει ολοκληρώσει τις υποδομές σε Αγία Νάπα, Αυγόρου και Σωτήρα, ο ΕΟΑ Αμμοχώστου δεν έχει ακόμη παραλάβει και θέσει σε λειτουργία τα σημεία.

Αιτία αποτελούν οι ανησυχίες για την κάλυψη του λειτουργικού κόστους και η διαφωνία για το κατά πόσο η διαχείριση πρέπει να ανήκει στον ΕΟΑ ή στις τοπικές Αρχές. Το ζήτημα κρίνεται επείγον, καθώς τα έργα συγχρηματοδοτήθηκαν από το Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΣΑΑ), θέτοντας κινδύνους για την επιλεξιμότητα των δαπανών ενόψει των ευρωπαϊκών ελέγχων από το 2027.

Περίπτερα και μικρά πράσινα σημεία

Για την κάλυψη των ορεινών και απομακρυσμένων περιοχών, το πλάνο περιλαμβάνει ένα ευρύτερο δίκτυο συμπληρωματικών υποδομών:

50 πράσινα περίπτερα: Έχουν εγκατασταθεί σε ορεινές κοινότητες (10 Λευκωσία, 9 Λάρνακα, 16 Λεμεσό, 15 Πάφο). Ωστόσο, η πλήρης λειτουργία τους καθυστερεί λόγω εκκρεμοτήτων στην ηλεκτροδότηση από την ΑΗΚ έως τον Σεπτέμβριο 2026 μόνο 5 είχαν συνδεθεί πλήρως. Παράλληλα, σε 20 από αυτά τοποθετήθηκαν εμπορευματοκιβώτια για μικρά ογκώδη απόβλητα.

17 μικρά πράσινα σημεία: Με προϋπολογισμό €1,8 εκατ. και χρηματοδότηση «ΘΑλΕΙΑ 2021–2027», σχεδιάζονται 17 μικρά πράσινα σημεία σε συμπλέγματα ορεινών κοινοτήτων για τη συλλογή ογκωδών, πρασίνων και ηλεκτρικών συσκευών, με στόχο την ολοκλήρωση έως το τέλος του 2027.

Καταστήματα και κέντρα επαναχρησιμοποίησης

Τα πράσινα σημεία εξυπηρετούν αποκλειστικά πολίτες και η παράδοση των αποβλήτων γίνεται χωρίς χρέωση

Δημιουργείται δίκτυο 36 καταστημάτων επαναχρησιμοποίησης εντός των πράσινων σημείων, όπου αντικείμενα σε καλή κατάσταση θα διατίθενται δωρεάν στους πολίτες. Ήδη λειτουργούν 2 σε Μαλούντα και Ληνού.

Προωθείται η κατασκευή 2 κέντρων επισκευής και επαναχρησιμοποίησης (ΚΕΕ) σε Λευκωσία (Ιδάλιο) και Λεμεσό, εκτιμώμενου κόστους €6,5 εκατ., με ορίζοντα ολοκλήρωσης το 2029. Στα ΚΕΕ θα επιδιορθώνονται αντικείμενα και θα πωλούνται στο 30%–40% της αρχικής τους τιμής.

Κατά την παρουσίαση αναδείχθηκαν τα κύρια αγκάθια που δυσχεραίνουν τη σωστή διαχείριση των αποβλήτων σε όλες τις επαρχίες.

Συγκεκριμένα, η μη ολοκλήρωση του αρχικού σχεδιασμού αναγκάζει πολίτες να διανύουν μεγάλες αποστάσεις, εντείνοντας το φαινόμενο των παράνομων αποθέσεων στην ύπαιθρο. Η αναθεώρηση του Στρατηγικού Σχεδίου (Β’ Φάση) από το Τμήμα Περιβάλλοντος αναμένεται να ολοκληρωθεί στα τέλη του 2026.

Καταγράφεται περιορισμένος αριθμός αδειοδοτημένων μονάδων για ογκώδη και πράσινα απόβλητα, γεγονός που εκτοξεύει το κόστος παράδοσης. Επιπλέον, λείπουν αδειοδοτημένοι φορείς για ειδικά υλικά (π.χ. πολυστερίνη, μονωτικά).

Αδειοδοτημένες μονάδες αναστέλλουν τη λειτουργία τους έως και για έναν μήνα το καλοκαίρι, προκαλώντας ασφυξία και συσσώρευση αποβλήτων στα Πράσινα Σημεία.

Προσωρινά μη αδειοδοτημένα πράσινα σημεία: Δήμοι λειτουργούν προσωρινά σημεία εκτός του θεσμοθετημένου δικτύου (π.χ. Άγιος Δομέτιος, Καϊμακλί), επιβάλλοντας δικές τους χρεώσεις. Το Τμήμα Περιβάλλοντος εξετάζει είτε την ενσωμάτωσή τους στο επίσημο δίκτυο είτε τη σταδιακή κατάργησή τους.

Το Υπουργείο Γεωργίας ξεκαθαρίζει ότι διαφωνεί κάθετα με την επιβολή οποιασδήποτε χρέωσης στους πολίτες για τη χρήση των πράσινων σημείων. Εξετάζεται μόνο το ενδεχόμενο παραλαβής αποβλήτων από επαγγελματίες έναντι χρέωσης υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Τα πράσινα σημεία εξυπηρετούν αποκλειστικά πολίτες και η παράδοση των αποβλήτων γίνεται χωρίς χρέωση. Σημειώνεται ότι επαγγελματίες δεν εξυπηρετούνται από τα πράσινα σημεία για κανένα από τα αποδεκτά ρεύματα αποβλήτων. Σύμφωνα με τον κ. Κωνσταντίνου, μετά την ανάληψη της λειτουργίας των πράσινων σημείων από τους ΕΟΑ, εξετάζεται το ενδεχόμενο να καταστεί δυνατή, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, η παραλαβή αποβλήτων και από επαγγελματίες, έναντι σχετικής χρέωσης. Η δυνατότητα αυτή θα μπορούσε να συμβάλει στην καλύτερη αξιοποίηση των υποδομών και στην ενίσχυση της οικονομικής βιωσιμότητας της λειτουργίας των πράσινων σημείων, νοουμένου ότι θα διασφαλιστούν οι απαιτούμενες υποδομές, διαδικασίες και ρυθμίσεις.

Για τα νέα πράσινα σημεία της επαρχίας Λευκωσίας έχει συμφωνηθεί με τον ΕΟΑ Λευκωσίας ότι την ωρίμανση των απαιτούμενων μελετών και την κατασκευή θα αναλάβει ο ΕΟΑ με την τεχνική υποστήριξη του ΤΑΥ, με τις σχετικές δαπάνες να καλύπτονται εξ ολοκλήρου από εθνικούς πόρους. Ανάλογη διαδικασία εξετάζεται και για τα 2 νέα σημεία της επαρχίας Λεμεσού για τα οποία επί του παρόντος η διαδικασία ωρίμανσης τους βρίσκεται σε αρχικά στάδια.