Καταγγελίες ΕΟΑ Λευκωσίας για τα πράσινα σημεία: Ελλείψεις του κράτους, τρύπες στο σύστημα και κίνδυνο μονοπωλίων – Στο €1 εκατ. το ετήσιο κόστος για 8 μονάδες

Σε σοβαρές καταγγελίες για τη διαχείριση των αποβλήτων στην πρωτεύουσα προχώρησε ο Επαρχιακός Οργανισμός Αυτοδιοίκησης (ΕΟΑ) Λευκωσίας, καταθέτοντας υπόμνημα στη σημερινή συνεδρίαση της κοινοβουλευτικής Επιτροπής Περιβάλλοντος.

Ο πρόεδρος του ΕΟΑ Λευκωσίας, Κωνσταντίνος Γιωρκάτζης, θέτει προ των ευθυνών του το κράτος, υπογραμμίζοντας ότι οι διαχρονικές ελλείψεις στις εθνικές υποδομές προϋπήρχαν της μεταρρύθμισης του 2024 και ότι δεν είναι δυνατόν να μετακυλίονται στις τοπικές αρχές και στους πολίτες τα βάρη του εθνικού σχεδιασμού.

Ο ΕΟΑ Λευκωσίας διαχειρίζεται σήμερα οκτώ πράσινα σημεία σε Στρόβολο, Εργάτες, Αλάμπρα, Κοκκινοτριμιθιά, Αστρομερίτη, Περιστερώνα, Λινού και Μαλούντα.

Το ετήσιο κόστος λειτουργίας τους αγγίζει το €1 εκατ., με το 40% του ποσού αυτού να αφορά αποκλειστικά τη διαχείριση των 23 διαφορετικών ρευμάτων αποβλήτων. Όπως σημειώνει, η περιορισμένη διαθεσιμότητα αδειοδοτημένων αποδεκτών αυξάνει την εξάρτηση από συγκεκριμένες εγκαταστάσεις, οδηγώντας σε υψηλές χρεώσεις.

Στα σκαριά βρίσκονται πέντε επιπλέον πράσινα σημεία.

Γέρι: Οι κατασκευαστικές εργασίες διεξάγονται από το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων (ΤΑΥ) και ο ΕΟΑ θα αναλάβει τη λειτουργία του.

Ανατολική Λευκωσία (περιοχή ΣΟΠΑΖ): Ο ΕΟΑ ανέλαβε μελέτη και κατασκευή με κρατική χρηματοδότηση.

Λακατάμεια / Τσέρι: Αντίστοιχα, μελέτη και κατασκευή από τον ΕΟΑ με κρατική χρηματοδότηση.

Δυτική Λευκωσία (Έγκωμη): Αναμένεται η εξεύρεση γης από το κράτος.

Κάτω Πύργος Τηλλυρίας: Αναμένεται η εξεύρεση γης από το κράτος.

Ιδιαίτερη αίσθηση προκαλεί η αναφορά στο δίκτυο των προσωρινών, μη αδειοδοτημένων πράσινων σημείων που λειτουργούν τοπικές αρχές. Σύμφωνα με τον κ. Γιωρκάτζη, η καθυστέρηση του κράτους να αναπτύξει ένα προσβάσιμο και επαρκές εθνικό δίκτυο ανάγκασε δήμους και κοινότητες να δημιουργήσουν δικές τους υποδομές με δικούς τους πόρους.

Αυτό έχει ως αποτέλεσμα μια διπλή οικονομική επιβάρυνση. Από τη μια οι τοπικές αρχές πληρώνουν συνεισφορά για το επίσημο αδειοδοτημένο εθνικό σύστημα, ενώ παράλληλα επωμίζονται και το κόστος λειτουργίας των δικών τους μη αδειοδοτημένων σημείων, δημιουργώντας παράλληλα σοβαρά περιβαλλοντικά και θεσμικά κενά.

Έλλειψη λύσεων για τρία ρεύματα

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΑ Λευκωσίας διαπιστώθηκε ότι για 3 ρεύματα αποβλήτων, το ξύλο, τα μη επαναχρησιμοποιήσιμα κλωστοϋφαντουργικά και την πολυστερίνη, δεν υπάρχει εξειδικευμένη λύση αξιοποίησης στην αγορά.

Παράλληλα, για ορισμένα υλικά όπως ο ηλεκτρικός και ηλεκτρονικός εξοπλισμός, οι ακτινογραφίες και τα ογκώδη απόβλητα, οι διαθέσιμες επιλογές είναι ελάχιστες. Σημειώνεται ότι κατά τους θερινούς μήνες, η προσωρινή αναστολή παραλαβών από τις ελάχιστες μονάδες απειλεί να προκαλέσει ασφυξία στα πράσινα σημεία, με συσσώρευση υλικών και κατάληψη χώρου.

Ο ΕΟΑ αφήνει αιχμές και για το Τμήμα Περιβάλλοντος, σημειώνοντας ότι ο δημοσιευμένος κατάλογος αδειοδοτημένων φορέων δεν παρέχει σαφή και επικαιροποιημένη εικόνα για την ισχύ των αδειών, τους κωδικούς ΕΚΑ ή την πραγματική ικανότητα των μονάδων να παραλάβουν απόβλητα. Ζητείται η άμεση δημιουργία ενός δημόσια προσβάσιμου, ψηφιακού και συνεχώς ενημερωμένου μητρώου.

Στο περίμενε η επαναχρησιμοποίηση

Όσον αφορά τα καταστήματα επαναχρησιμοποίησης, στη Λινού και τη Μαλούντα λειτουργούν σε πολύ περιορισμένη κλίμακα, ενώ εκκρεμεί η ουσιαστική προώθηση του κέντρου επαναχρησιμοποίησης στον Δήμο Νότιας Λευκωσίας (Δάλι).

Παράλληλα, ο ΕΟΑ ζητά την ξεκάθαρη αποτύπωση των υποχρεώσεων των Συλλογικών Συστημάτων Διευρυμένης Ευθύνης Παραγωγού όπως η Green Dot, ώστε να διασφαλίζεται η έγκαιρη παραλαβή των ανακυκλώσιμων υλικών και η κάλυψη του αντίστοιχου κόστους, που επιβαρύνει οικονομικά τον Οργανισμό.

«Για να είναι όμως το σύστημα βιώσιμο, απαιτούνται αντίστοιχες εθνικές υποδομές, επαρκείς πόροι και σαφής κατανομή ευθυνών», καταλήγει στο υπόμνημά του ο πρόεδρος του ΕΟΑ Λευκωσίας, Κωνσταντίνος Γιωρκάτζης.