Πανεπιστημιακές κλινικές: Συμμαχίες, «κόκκινες γραμμές» και αγώνας δρόμου – Η κυβέρνηση θέλει να κλείσει μια εκκρεμότητα 15 χρόνων

Νέο μέτωπο διαφωνιών ανοίγει το αναθεωρημένο νομοσχέδιο για τις πανεπιστημιακές κλινικές, με τις παρασκηνιακές διεργασίες να βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη και τους εμπλεκόμενους φορείς να επιχειρούν να διαμορφώσουν συμμαχίες ενόψει της συζήτησης του θέματος στη Βουλή στο τέλος του μήνα.

Στο επίκεντρο βρίσκεται μία συγκεκριμένη πρόνοια του αναθεωρημένου κειμένου, η οποία επιτρέπει σε ένα νοσηλευτήριο να συνεργάζεται με περισσότερα από ένα πανεπιστήμια και, αντίστοιχα, σε μία Ιατρική Σχολή να συνεργάζεται με περισσότερα νοσηλευτήρια.

Συγκεκριμένα και σύμφωνα με τη σχετική πρόνοια: «Νοσηλευτήριο δύναται να συνάπτει συμφωνίες με περισσότερα του ενός πανεπιστήμια και Ιατρική Σχολή δύναται να συνεργάζεται με περισσότερα του ενός νοσηλευτήρια. Η κατανομή της εκπαιδευτικής δυναμικότητας γίνεται με διαφανή και αντικειμενικά κριτήρια, λαμβανομένων υπόψη των υποδομών, του ανθρώπινου δυναμικού, του όγκου και του εύρους των περιστατικών και των απαιτήσεων του πιστοποιημένου προγράμματος σπουδών». Για ορισμένους εμπλεκόμενους η πρόνοια αυτή αποτελεί «κόκκινη γραμμή». Για άλλους, αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση, με τις δύο αυτές διαφορετικές απόψεις να συγκρούονται και τη σύγκρουση να έχει ήδη φθάσει στον υπουργό Υγείας, Νεόφυτο Χαραλαμπίδη.

Μάλιστα, σύμφωνα με πληροφορίες του «Φ», το παρασκήνιο δεν περιορίζεται πλέον στην ανταλλαγή απόψεων επί του αναθεωρημένου νομοσχεδίου αλλά σε εξέλιξη βρίσκονται σ επαφές και διεργασίες για τη δημιουργία συμμαχιών υπέρ της μίας ή της άλλης προσέγγισης.

Από τη μία πλευρά, η Ομοσπονδία Συνδέσμων Ασθενών Κύπρου (ΟΣΑΚ) και το Πανεπιστήμιο Κύπρου αντιμετωπίζουν, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, τη δυνατότητα παρουσίας διαφορετικών ιατρικών σχολών στο ίδιο νοσοκομείο ως ζήτημα στο οποίο δεν προτίθενται να υποχωρήσουν.

Από την άλλη, εμπλεκόμενοι φορείς και ιατρικοί κύκλοι υποστηρίζουν τη διατήρηση της συγκεκριμένης δυνατότητας, θεωρώντας ότι οι συνεργασίες με περισσότερες ιατρικές σχολές είναι αναγκαίες για την κάλυψη των εκπαιδευτικών αναγκών.

Στόχος όλων, να ενισχύσουν τις θέσεις τους ενόψει της 29ης Οκτωβρίου, ημέρα κατά την οποία η κοινοβουλευτική επιτροπή Υγείας θα συνεδριάσει για το αναθεωρημένο νομοσχέδιο, με το πρώτο μέρος της συνεδρίας να αφιερώνεται στους εμπλεκόμενους φορείς και το δεύτερο στη συζήτηση με τον υπουργό Υγείας.

Ο Υπουργός, σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, είναι ανοικτός στη συζήτηση και μελετά και τα δύο ενδεχόμενα. Την ίδια ώρα, ωστόσο, η θέση του υπουργείου Υγείας, αλλά και της κυβέρνησης γενικά, είναι ξεκάθαρη ως προς τον τελικό στόχο: Ύστερα από 15 χρόνια συζητήσεων, η Κύπρος πρέπει επιτέλους να αποκτήσει νομοθετικό πλαίσιο για τις πανεπιστημιακές κλινικές.

«Κόκκινη γραμμή» για τους μεν, αίτημα για τους δε

Σύμφωνα με πληροφορίες του «Φ», για την Ομοσπονδία Συνδέσμων Ασθενών Κύπρου και το Πανεπιστήμιο Κύπρου η παρουσία περισσότερων ιατρικών σχολών στο ίδιο νοσοκομείο αποτελεί «κόκκινη γραμμή».

Όπως υποστηρίζουν, με την παρουσία διαφορετικών ιατρικών σχολών εντός του ίδιου νοσηλευτηρίου, υπάρχει ο κίνδυνος να επικρατεί γενικό αλαλούμ καθώς θα προκύπτουν ζητήματα λειτουργικότητας, αρμοδιοτήτων και ασυνεννοησίας, ενώ θα διαταράσσεται και η ομαλή εξυπηρέτηση των ασθενών.

Κατά την άποψή τους, η ομαλή λειτουργία ενός νοσοκομείου προϋποθέτει ξεκάθαρη οργάνωση και συγκεκριμένο πλαίσιο συνεργασίας, χωρίς να δημιουργούνται επικαλύψεις ή σύγχυση αρμοδιοτήτων.

Στην αντίπερα όχθη, όσοι ζητούν τη διατήρηση της πρόνοιας επικαλούνται δύο ζητήματα με άμεσες πρακτικές προεκτάσεις.

Το πρώτο αφορά την κλινική εκπαίδευση. Δεν διαθέτουν όλα τα νοσοκομεία τις ίδιες ιατρικές ειδικότητες. Στο Γενικό Νοσοκομείο Λευκωσίας, για παράδειγμα, υπάρχουν εξειδικευμένα τμήματα και υπηρεσίες που δεν λειτουργούν σε άλλα νοσηλευτήρια.

Ως εκ τούτου, φοιτητές από διαφορετικές ιατρικές σχολές χρειάζεται, σε κάποιο στάδιο της εκπαίδευσής τους, να περάσουν από τις συγκεκριμένες κλινικές. Το ερώτημα που τίθεται είναι πώς θα εξασφαλίζεται αυτή η δυνατότητα εάν το νοσοκομείο συνεργάζεται αποκλειστικά με ένα πανεπιστήμιο.

Το δεύτερο ζήτημα αφορά γιατρούς που εργάζονται ήδη σε νοσηλευτήρια και, παράλληλα, κατέχουν ακαδημαϊκούς τίτλους σε ιατρικές σχολές άλλων πανεπιστημίων.

Σύμφωνα με πληροφορίες, υπάρχουν τέτοιες περιπτώσεις σε νοσηλευτήρια τα οποία συνεργάζονται ή προορίζονται να συνεργαστούν με διαφορετικό πανεπιστήμιο από εκείνο στο οποίο οι συγκεκριμένοι γιατροί έχουν ακαδημαϊκή ιδιότητα.

Σε ό,τι αφορά την ανάγκη εκπαίδευσης φοιτητών σε ειδικότητες που υπάρχουν σε ένα μόνο νοσηλευτήριο και όσοι ζητούν τη διαγραφή της συγκεκριμένης πρόνοιας υποστηρίζουν όπως υπάρχει πρόβλεψη στη νομοθεσία ώστε να καλύπτεται και αυτή η ανάγκη.

Μία κύρια σχολή, αλλά και άλλες συνεργασίες

Η παρουσία ενός ή περισσότερων ιατρικών σχολών στο ίδιο νοσηλευτήριο, πάντοτε αποτελούσε αντικείμενο συζητήσεων και διαφωνιών μεταξύ των διαφόρων εμπλεκομένων μερών.

Το αναθεωρημένο κείμενο, το οποίο κατατέθηκε από τον υπουργό Υγείας στη Βουλή την περασμένη εβδομάδα, αφού είχε προηγηθεί άλλη μια συνεδρίαση επί της αρχής του αρχικού κειμένου, στόχο είχε να εξισορροπήσει την κατάσταση και να γεφυρώσει τις διαφωνίες που εδώ και χρόνια καταγράφονται.

Το άρθρο 6 επιτρέπει τη συνεργασία ενός νοσηλευτηρίου με περισσότερα πανεπιστήμια, ενώ το άρθρο 32 προβλέπει ότι μπορεί να καθορίζεται μία «Κύρια Ιατρική Σχολή» για κάθε νοσηλευτήριο, ανάλογα με την έκταση της εκπαιδευτικής και ακαδημαϊκής δραστηριότητάς της.

Ο καθορισμός κύριας σχολής, ωστόσο, δεν αποκλείει συμφωνίες με άλλες ιατρικές σχολές ή τη δημιουργία πανεπιστημιακών και συνδεδεμένων κλινικών με άλλο πανεπιστήμιο, εφόσον πληρούνται οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

Παράλληλα, το νομοσχέδιο διατηρεί τη συνολική διοικητική και κλινική ευθύνη στο νοσηλευτήριο και προβλέπει γραπτές συμφωνίες για τον καθορισμό των αρμοδιοτήτων και της συνεργασίας.

Οι συμφωνίες αυτές δεν θα περιορίζονται στην παραχώρηση χώρων για την εκπαίδευση των φοιτητών. Πρέπει να καθορίζουν, μεταξύ άλλων, τον αριθμό των εκπαιδευομένων, την εποπτεία τους, την κλινική ιεραρχία, τα καθήκοντα των πανεπιστημιακών γιατρών, την ασφαλιστική κάλυψη και τον επιμερισμό του κόστους.

Πρόνοιες περιλαμβάνονται και για την προστασία των ασθενών. Οι ασθενείς θα έχουν δικαίωμα να αρνηθούν τη συμμετοχή φοιτητών στη φροντίδα τους, χωρίς η απόφασή τους να επηρεάζει την περίθαλψή τους. Παράλληλα, προβλέπεται περιορισμένη πρόσβαση των φοιτητών στους ιατρικούς φακέλους, ανάλογα με τον ρόλο τους.

Το πλαίσιο καλύπτει τόσο δημόσια όσο και ιδιωτικά νοσηλευτήρια, ενώ προβλέπει κανόνες για την ασφάλεια, την ποιότητα της κλινικής εκπαίδευσης και την επίλυση διαφορών μεταξύ των συνεργαζόμενων πλευρών.

Το κατά πόσον οι δικλίδες αυτές επαρκούν για να αντιμετωπίσουν τους προβληματισμούς που διατυπώνονται, αποτελεί πλέον ένα από τα βασικά ζητήματα της συζήτησης.

Να τελειώσει η συζήτηση των 15 χρόνων

Μέσα σε αυτό το κλίμα, το υπουργείο Υγείας καλείται να σταθμίσει τις διαφορετικές προσεγγίσεις, όπως αυτές έχουν εκφραστεί τα τελευταία εικοσιτετράωρα, χωρίς να χαθεί ο στόχος της προώθησης του νομοσχεδίου.

Η κυβερνητική θέση είναι ότι, ύστερα από 15 χρόνια διαβουλεύσεων, πρέπει επιτέλους να θεσμοθετηθούν οι πανεπιστημιακές κλινικές.

Η 29η Οκτωβρίου αποτελεί, συνεπώς, σημαντικό ορόσημο. Μέχρι τότε οι εμπλεκόμενοι θα επιχειρήσουν να διαμορφώσουν τις συμμαχίες και τις θέσεις τους, ενώ ο υπουργός Υγείας θα κληθεί να τοποθετηθεί ενώπιον της αρμόδιας κοινοβουλευτικής επιτροπής.

Το ζητούμενο για την κυβέρνηση είναι η νέα διαφωνία να μη μετατραπεί σε ακόμη μία αιτία καθυστέρησης μιας νομοθεσίας που εκκρεμεί εδώ και μιάμιση δεκαετία.

Όπως πάντοτε, βεβαίως, η συνέχεια θα εξαρτηθεί από τη στάση που θα τηρήσουν τα κόμματα τα οποία αν και έχουν εκφράσει την προθυμία τους να νομοθετήσουν προκειμένου να καλυφθεί το τεράστιο κενό που εδώ και πολλά χρόνια εντοπίζεται στον τομέα της Υγείας, δεν έχουν ακόμα τοποθετηθεί ξεκάθαρα επί του νομοσχεδίου που έχει τεθεί ενώπιον τους.